ئينسان له چى پيك هاتووه؟

 

مه سه له ى ليكدانه‌وه ى چونيه تى سرووشت‌و خيلقه تى ئينسان هه ميشه يه كيك بووه له ئالوزترين دوزو كيشه كانى زانست‌و فه لسه فه، چونكه هه‌ر كاتى توانيمان له چونيه تى سرووشت‌و خيلقه تى ئينسانى تى بگه ين ئه‌وا يانى توانيومانه له ئينسان‌و ژيان تى بگه ين‌و به شيوه يه كى درووستى زانستيى له هه ردووكيان بكولينه‌وه.

پيويسته ئه‌وه‌ش بزانين كه ناته بايىو جيايى راو بوچوون له سه ر شيوه‌و چونيه تى تيگه يشتن له سرووشت‌و خيلقه تى ئينسانىو حه قيقه تى ئينسان، بو خوى يه كيكه له ديارترين‌و به رجه سته ترين سه رچاوه ى ناته بايىو راجيايى له نيوان قوتابخانه ى ئيسلامىو قوتابخانه ماددييه كاندا له بوارى بيرو ئايدياو عه قيده‌و شارستانى دا.

ئه‌و شى كردنه‌وه‌و ليكدانه‌وانه ى كه مروقايه تى به دريژايى ميژووى خوى چ له رابووردوى و چ له ئيستاى دا سه باره‌ت به حه قيقه تى ئينسان پيشكه شى كردوون دوو جوره ته فسيرو ليكدانه‌وه يه، كه ئه مانه‌ن:

1 ـ ته فسيرو ليكدانه‌وه يه كى ماددى يانه، ليكدانه‌وه يه‌ك كه جگه له سرووشت‌و خيلقه تيكى ماددى بو ئينسان شتيكى كه ى تيا به دى ناكات‌و له‌و باوه ره دايه كه ئينسان قه‌واره يه كى ماددى يه‌و پيك هاتووه له كومه لى ئه ندام‌و ده زگاو هه لسوكه‌وتى ماددى، كاتيكيش ژيانى ئه بريته‌وه‌و ئه مرى له خاكو گلى زه‌وى دا شى ئه بيته‌وه‌و بو هه تاهه تايى رولى بوونى له جيهانى سرووشتدا ئه بريته‌وه كوتايى دى.

ئه‌م شيوه بيركردنه‌وه‌و تيراسا ماددى يه هه ميشه به دريژايى چه رخو سه ده كانى ميژووى مروقايه تى هه لويست‌و تيگه يشتنى جه هاله تگه رىو بوچوونى ئه‌و كه‌سانه بووه كه ئيمانيان به بوونى خوا نه بووه‌و ئينكارى ئه‌ويان كردووه، هه لويست‌و تيگه يشتنيك كه قورئان له دوو توى ى ئايه ته كانيدا تومارى كردووه‌و ئه فه رمووى:

(إنْ هيَ إلاّ حَياتُنا الدُّنيا نَموتُ ونَحْيا وما نَحْنُ بِمبْعُوثين).(المؤمنون/ 37)

يانى: «هه رچى هه يه‌و نى يه هه ر ئه‌م ژيان‌و زينده گى يه ى ئيمه يه‌و شتيكى كه له ئارادا نى يه، تاقميكمان ئه مرين‌و تاقميكى تر جيگه مان ئه گرنه‌وه‌و به‌و شيوه يه، ئيمه هه رگيز جاريكى كه زيندوو ناكريينه‌وه».

2 ـ ته فسيرو ليكدانه‌وه كه ى تريان ليكدانه‌وه يه كى ئيلاهى يانه يه بو حه قيقه تى ئينسان‌و تيگه يشتن له سرووشت‌و خيلقه تى مروف، ئه‌م ته فسيرو ليكدانه‌وه يه‌ش ئه‌و هه لويست‌و بو چوون‌و تيگه يشتنه‌يه كه مروقى ناساندووه به ئه سل‌و حه قيقه‌ت‌و جه‌وهه رى خوى، مروقى ناساندووه‌و ئاشناى كردووه به شتيكى گرنگ له ساختارى ئه‌ودا، ئه‌ويش قه‌واره روحى يه كه يه تى، ئينسانى له‌وه تيگه ياندووه كه تو خاوه نى قه‌واره يه كى روحيشى، قه‌واره يه‌ك كه هيچ كام له سيفه‌ت‌و تايبه تمه ندييه كانى مادده ى تيا به دى ناكرى، تيى گه ياندووه كه تو جگه له‌م له‌ش‌و لارو ده زگا ماددى يه خاوه نى ئه‌و شته ى كه چالاكىو كاروباره مادديه كان به ريوه ئه بات، ئه‌و شته هه ر ئه‌وه يه كه ئينسان ده رباره ى ئه دوىو ئه لى «من»، ئه‌و «منه» كه زاتى مرويى ئه‌وه، ئه‌م قه‌واره جيسمى يه نى يه، به لكو ئه‌و «من»ـه قه‌واره يه كى سه ربه خوى روحى يه، بويه ئينسانيش ئه لى: ده ستى من، سه رى من، له شى من‌و هه ر به‌م جوره باقى ئه ندامه كانى تريشى، هوى ئه‌مه‌ش ئه‌وه يه كه ئينسان هه ست به دووگانه گى ئه كات بويه به‌م وتانه ده رى ئه بريت.

قه‌واره‌و وجودى مروف (كه يانى روح) هيزى ده ركو ئيدراكه، ئه‌وه ئه‌و هيزه ى كه هه ست ئه كا به ئيش‌و ئازارو ترسو له رزو خوشىو له زه‌ت‌و شادىو خه‌م‌و خه فه‌ت، به لكو ئه‌ويشه هيزى گوفت‌و نوتق، له‌ش جگه له ئاميريك بو جيبه جى كردنى خواست‌و ويسته كانى نه فس شتيكى كه نى يه وه‌ك كه فه يله سووفه ئيسلامييه كان ئه يلين، ته نانه‌ت ئاميرو ده زگاكانى هه ست‌و ده ماغيش كومه لى ئامرازو كه‌ره سته‌ن كه ئينسان (قه‌واره ى روحى) به كاريان دينى بو تيگه‌يشتن له جيهانى ماددىو هه لسوكه‌وت كردن له گه ليدا.

له به ر ئه‌وه هيچ وجودو قه‌واره يه كى ماددى ناتوانى ده ركى ئاگايىو زانيارى يه كان‌و ئيش‌و ئازاره كان‌و خوشىو له زه ته كان بكات‌و شته كان هه لسه نگينىو به راوورديان بكات.

قورئانيش حه قيقه تى قه‌واره‌و وجودى مرويى باس كردووه‌و له ته فسيرى حه قيقه تى مروقدا ئه‌وه ى روون كردوته‌وه كه مروف قه‌واره يه كى سه ر به خويه‌و پيك هاتووه له روح‌و داراى جه سته يه، هه روه‌ك ئه‌وه شى به يان كردووه كه روح (واته نه فس) قه‌واره يه كى جياكاره له له‌ش‌و فه‌رقى هه‌يه له گه‌ل ئه‌ودا، به لكو روح وجودو قه‌واره يه كى تره له له شداو، له‌ش به بوونى ئه‌وه‌وه به نده‌و به‌وه‌وه زيندووه‌و، له ريگه ى ئه‌وه‌وه كارو چالاكى يه كانى خوى جيبه جى ئه كات‌و به بى ئه‌و ناتوانى هيچ كارو چالاكى يه‌ك بنوينى، ئه‌م ته فسيرو روونكردنه‌وه يه‌ش به راشكاوى له قورئاندا هاتووه كاتى كه ئه فه رمويت:

(اللهُ يتوفّى الانفُسَ حينَ مَوْتِها والّتي لَمْ تَمُتْ في مَنامِها فيُمسكُ الّتي قضى عليها الموتَ ويُرسِلُ الاُخرى إلى أجَل مُسمّىً إنّ في ذلك لايات لِقَوم يتفكَّرون).(الزمر/ 42)

يانى: «خوداوه ند نه‌فس‌و روحه كان ئه مرينى له كاتى مه رگياندا، ئه‌وانه شى كه نه مردوون ـ واته كاتى مه رگيان نه هاتووه ـ ئه يانكيشى له كاتى خه‌وتنياندا، ئه‌وسا ئه‌وانه يان كه فه رمانى مه رگيان ده رچووه گليان ئه داته‌وه‌و ئه‌وى تريشى ـ كه هيشتا فه رمانى مه رگيان ده رنه چووه ـ ئه نيريته‌وه بو كاتيكى ديارى كراو، له‌م كاره شدا چه ندين په ندى تيدايه بو ئه‌وانه ى تى ئه فكرن‌و بير ئه كه نه‌وه».

(قُلْ يَتَوفّاكُم مَلَكُ المَوْتِ الّذي وكِّلَ بِكُم).(السجدة/ 11)

يانى: «ـ ئه ى محمد ـ بلى: فريشته ى مه رگ كه فه رمانى مه رگى ئيوه ى پى سپيردراوه ـ روحى ـ ئيوه ئه كيشىو ئه تانمرينى».

(وهُوَ الّذي يتوفّاكُم باللّيلِ ويَعْلَمُ ما جَرَحْتُم بالنّهارِ ثُمّ يبعَثُكُمْ فيهِ ليُقضى أجَلٌ مُسمّىً ثُمّ إليهِ مَرجِعُكُمْ ثُمّ ينبِّئُكُمْ بما كُنْتُم تَعملون).(الانعام/ 60)

يانى: «ئه‌و خوايه ئه‌وه يه كه روحى ئيوه له شه‌ودا ـ له كاتى خه‌ودا ـ ئه كيشىو، ئه‌وه ى كه ئيوه له روژدا كردووتانه ئه يزانىو ليى ئاگاداره، پاشان له روژدا ئيوه ـ له خه‌و ـ رائه په رينى، ـ ئه‌م حاله ته‌ش هه روا به رده‌وام ئه بى ـ تا وه خت‌و كاتيكى ديارى كراو ديته پيشى، ئه‌وسا گه رانه‌وه ى هه مووتان به ره‌و لاى ئه‌وه، ئه‌و كاته هه رچى تان كرد بى پيتان رائه گه يه نىو ئاگادارتان ئه كاته‌وه».

(وَلَو ترى إذ الظّالمونَ في غَمَراتِ الموتِ والملائِكةُ باسِطوا أيديهم أخْرِجوا أنفُسَكُم اليومَ تُجزَونَ عَذابَ الهُونِ بِما كُنْتُم تَقُولونَ على اللهِ غيرَ الحقِّ وكُنْتُم عَن آياتِهِ تسْتَكْبِرونَ).(الانعام/ 93)

يانى: «ئه‌گه‌ر ببينى كاتى كه ئه‌م زالم‌و سته مگه رانه وان له حالى گوشارو حاله ته سه خته كانى مه رگ داو فريشته كان ده ستيان پان كردوته‌وه‌و پييان ئه لين: ئاده ى گيانى خوتان ده رهاويژن، ئه مرو كاتى ئه‌وه يه سزاى سه خت‌و رسواى خوتان وه ربگرن له به رامبه ر ئه‌و هه موو درويه ى به ناحه‌ق به ده‌م خواوه هه لتان ئه به ست‌و لوتبه رزىو سه‌رشيتى ئه‌يگرتن له به‌رامبه‌ر په‌ندو ئايه‌ت‌و به لگه كانى دا».

ئه‌وه تا قورئان راشكاوانه‌و به بى په‌رده قه‌واره ى مرويى ليك ئه داته‌وه‌و وجود بوونى ئينسان روون ئه كاته‌وه‌و ئه‌وه ئه گه يه نى كه ئينسان بوونه‌وه ريكى پيك هاتووه له دوو عونسوورى مادده‌و روح، لايه‌نه‌ماددىيه‌كه‌ى بريتى يه له ئه‌ندام‌و له‌ش لارى، كه به شيكه له جيهانى سرووشت‌و ئه كه‌ويته ژير بارى ته‌واوى ياسا سرووشتى‌يه‌كانه‌وه‌و به گويره ى ياساكانى هه لئه سوورى، لايه نه كه ى تريشى پيك هاتووه له روح‌و گيانيكى رووت، كه ئه‌ويش سيسته‌م‌و ياساى تايبه تى خوى هه يه‌و له چوارچيوه ى ئه‌و ياسايانه دا كار ئه كات.

ئه مه‌ش له ماناو واتاى ئه‌م ئايه تانه ى خواره‌وه دا به دى ئه كه ين:

(اللهُ يتوفّى الانفُسَ حينَ مَوْتِها والّتي لَمْ تَمُتْ في مَنامِها فيُمسكُ الّتي قضى عليها الموتَ ويُرسِلُ الاُخرى إلى أجَل مُسمّىً إنّ في ذلك لايات لِقَوم يتفكَّرون).(الزمر/ 42)

يانى: «خوداوه ند نه فسو روحه كان ئه مرينى له كاتى مه رگياندا، ئه‌وانه شى كه نه مردوون ـ يانى كاتى مه رگيان نه هاتووه ـ ئه يانكيشى له كاتى خه‌وتنياندا، ئه‌وسا ئه‌وانه يان كه فه رمانى مه رگيان ده رچووه گليان ئه داته‌وه‌و، ئه‌وى تريشى ـ كه هيشتا فه رمانى مه رگيان ده رنه چووه ـ ئه نيريته‌وه تا كاتيكى ديارى كراو، له‌م كاره شدا چه ندين په ندى تيدايه بو كه سانيك كه تى ئه فكرن‌و ورد ئه بنه‌وه».

(يَتَوَفّاكُم باللّيلِ ويَعْلمُ ماجَرَحْتُم بالنَّهار).(الانعام/ 60)

يانى: «به شه‌وا ئه تانمرينىو ئه‌وه ى به روژا كردووتانه ئه يزانىو ئاگاى لى يه تى».

(ثُمّ يَبْعَثُكُم فيه).(الانعام/ 60)

يانى: «پاشان له روژا ـ له خه‌و ـ راتانئه په رينىو بيدارتان ئه كاته‌وه».

(أخْرِجُوا أنفُسَكُم اليومَ تُجْزَونَ).(الانعام/ 93)

يانى: «ئاده ى گيان‌و روحى خوتان بيننه ده رى ئه مرو كاتى وه رگرتنى جه زايه».

هه موو ئه‌م ئايه تانه جه خت له سه ر ئه‌وه ئه كه‌ن كه نه فس (يانى روح) قه‌واره يه كى سه ربه خويه‌و جيا كاره له له‌ش، له به ر ئه‌وه روح له كاتى خه‌ودا جيا ئه بيته‌وه له له‌ش‌و خواى گه‌وره له كاتى خه‌وداو له كاتى مه رگدا ئه يمرينى.

بويه فريشته ى مه رگيش تاوانكاران به توندى بانگ ئه كاو ئه لى: ئاده ى روحى خوتان له پيستى له شتان ده ربينن، يانى ده ست له دنيا هه لبگرن‌و وه رن بو جيهانى ئاخيره‌ت تا سزاو جه زاى كاره كانتان وه ربگرن.

به‌م شيوه يه بومان ده رئه كه‌وى كه روح قه‌واره يه كى رووت‌و تايبه ته‌و جيا ئه بيته‌وه له له‌ش‌و له‌و پيسته ئه چيته ده رى چ له كاتى مه رگو چ له كاتى خه‌ودا، ئه‌وه نده هه يه ژيان له كاتى خه‌وا ئه مينىو به رده‌وامه(1) به‌لام له كاتى مه رگا كوتايى دىو ئه بريته‌وه.

ـــــــــــ
1 ـ شايانى باسه روح ژيان نىيه، روح شتيكه‌و ژيانى شتيكى تره، ته‌نانه‌ت ليكولينه‌وه پزيشكييه‌كانيش ئه‌وه‌ى به تاقيكردنه‌وه سه‌لماندووه كه ئه‌كر ى سلول‌و شانه‌ زيندووه‌كان له له‌شى ئاژه‌ل‌و مروف جيا بكريته‌وه‌و به‌زيندوويى بو ماوه‌يه‌كى دوورودريژ بميننه‌وه به‌و مه‌رجه‌ى خوراك‌و ئوكسژينيان بدريتى‌و پاشه‌روكه‌كانيان لى دوور بخريته‌وه.

 

له سه ر بناغه ى ئه‌م روونكردنه‌وه قورئانى يه فه يله سووفو ليكوله ره ئيسلامييه كانيش باسو ليكولينه‌وه كانى خويان له بوارى فه لسه فه‌ى ره‌وشت‌و زانسته كان‌و ره فتارو زيندووبوونه‌وه‌و روژى دوايىو به رزه‌خ روناوه‌و له به ر ئه‌م رووناكى يه دا تويژينه‌وه كانى خويانيان دارشتووه، له‌و رووه‌وه كه په يوه ندى به قه‌واره ى سه‌ربه‌خوى روحيى مروقه‌وه هه يه.

ليره دا برى له‌و نووسراوانه ى كه له‌م بواره دا هاتوون ئه خه ينه روو:

شيخ ئه حمه دى نه راقى (كه سالى 1209ى كوچى وه فاتى كردووه) ئه لى: (ئه‌وه بزانه كه ئينسان دابه‌ش كراوه بو نهينىو ئاشكراو، روح‌و به ده‌ن).

دواتر ئه لى: (به ده‌ن ماددى يه‌و فانى يه، روح مه عنه‌وى يه‌و باقى يه).

له دواى ئه مه ئه لى: (گومان نى يه له مه عنه‌وى يه تى نه فسو مانه‌وه ى له پاش جيا بوونه‌وه ى له به ده‌ن)(1).

ــــــــــ

1 ـ جامع السعادات / النراقى / به رگى 1 / ل5.

 

«فه يضى كاشانى» له باره ى روحه‌وه ئه لى:

(ئه‌وه ى كه من زانيوومه ئه‌وه يه نه فسو روحى ئينسان شتيكى تره‌و فه رقى هه يه له گه‌ل ئه‌م ته‌نه ماددييه ى ئه‌ودا كه ئه كه‌ويته به ر هه ست، فه رمووده ى خواش هه ر بو ئه مه ئاماژه ى كردووه كاتى ئه فه رموى: (ثم انشأناه خلقاً آخر)، كه ئه‌م خه لقه‌ش خيلقه تيكى تره‌و سه رچاوه كه ى ئه‌و خه لقه كه ى تره خه لقيك كه باقىيه‌و بو هه تاهه تايى به رده‌وامه، ئه‌م خه لقه شتيكى تره‌و، ئه‌م خه لقه فانىيه دنيايىيه نى يه، به لكو روحيكى خوايى يه‌و كراوه به به ر ئه‌م ته‌ن‌و قالبه ماددى يه دا له دواى ئه‌وه ى كه قالبه كه ى بو جى سازى كراوه تا بيگريته خوى، هه ر ئه‌ويشه مه به ستى سه ره كى له‌م خيلقه‌ت‌و بوونه سازينراوه دا، به لكو دوخو حاله ته كانى پيش خوى هه ر بو ئه‌وه درووست كراون كه په رده‌و كيلانيكى پاريزه ر بو ئه‌م درووست بكه‌ن‌و بيپاريزن، ئه‌و خه لقه‌ش حه قيقه تى ئينسانه‌و خودى ئينسانه، جه سته‌و به ده‌ن ته نيا ئامرازيكه بو به ديهينانى كه مالاتىو له زاتى ئه‌و به ده ره‌و په يوه ندييه كى به زاتى ئه‌وه‌وه نى يه)(1).

ـــــــــــــ

1 ـ عين اليقين / الفيض الكاشانى / به رگى 2 / ل 833 و 834.به ريز

 

«سيد عبد الله شبّر»يش له باره ى روحه‌وه ئه لى:

(ئه‌وه ى كه به شى هه ره زورى ليكوله ران‌و تويژه ران له سه رى ريكن ئه‌وه يه كه ئينسان له روح‌و به ده‌ن پيك هاتووه‌و ئاويته يه كه له‌م دووشته، ئه‌م دووانه‌ش دوو جه‌ورهه رن‌و حه قيقه تيان جياوازه له يه كترو په يوه ندييه كى ته‌واويش له نيوانياندا هه يه له گه‌ل ئه‌وه دا كه زوريش دوورن له يه كتره‌وه، هه رچى روحه له‌و شته درووست كراوه كه له جيهانى بالا فريشته ى لى درووست كراوه، هه رچى به ده نيشه له گل‌و له‌و شته درووست كراوه كه له جيهانى ژيرين دايه، كه هه ر يه كيكيان كارو ته ئسيريكى تايبه تى خوى هه يه‌و كارو ته ئسيرى هيچ كاميان له‌وى ديكه‌يان ناچى، بو نموونه كارو چالاكى به ده‌ن ديتن‌و بيستن‌و بون‌و ئاخاوتن‌و نوستن‌و گرتن‌و لى كه‌وتن‌و گه لى شتى كه به هه سته رواله تييه كان‌و هيزو ئه ندامه كانى له‌ش هه ست ئه كرين، له كاتيكا به رچن‌و به رهه مه كانى روح بريتين له خوشىو له زه‌ت‌و ئيش‌و ئازارو خه‌م‌و تايبه تمه ندىو به هره كان‌و تيگه يشتن‌و زانست‌و ئاگايىو مه سائيلى عه قيده‌و گه لى شتى تر له‌م چه شنه، هه ر بويه هيچ كات سيفه تى ئازايه تىو سه خاوه تمه ندىو زانايىو ئيماندارىو ئه‌م جوره شتانه نادريته پال له‌ش‌و لارو به كارو چالاكىو به رهه مى له‌ش له قه له‌م نادرين، ته نانه‌ت كارو چالاكى يه ورده كانى هه ستيش وه‌ك ديتن‌و بيستن‌و ئه‌وانى تر له كاروچالاكييه كانى روحن، ئه‌وه نده هه يه له ريگه ى ئه ندامه كانى له شه‌وه روح ئه توانى ئه نجاميان بدا، كه ئه‌م ئه ندامانه‌ش له ئه سلدا ئاميرى به ديهينانى ويسته كانى ئه‌ون، هه ر بويه ئه ليى: به چاوى خوم ديتم، به گوى ى خوم بيستم، به زمانى خومه‌وه وتم، ئه‌م شتانه ى كه ئه يانلييت له باره ى روحى خوته‌وه ئه يانلييت‌و مه به ستى تو ئه‌وه يه كه ئه‌م كارو چالاكى يانه له روحه‌وه ده رچوون به واسيته ى ئه‌م ئه ندامانه‌وه، مه به ستى تو ئه‌وه نى يه كه ئه‌م كاروچالاكى يانه له خودى ئه‌م ئه ندامانه وه شاوه ته‌وه، وه‌ك كه ئه ليى: به قه له‌م نووسيم، دياره مه به ستى تو ئه‌وه نى يه قه له مه كه شته كه ى نووسى بى، به لكو مه به ستت له

 

قه له مه كه ته نيا ئاميرى پى نووسينه‌كه‌يه‌و به‌س...)(1).

ـــــــــ

1 ـ حق اليقين / السيد عبد الله الشبر / به رگى 2 / ل 46 و 47.

 

له جيگه ى تريشدا پيناسه يه كى تر بو روح به دى ئه كه ين كه ئه‌ويش شيخ ئه حمه دى نه راقى نوسيوويه‌و ئه لى:

(ئه‌وه ى كه من بيزانم مه به ست له رووتىو «تجرّد»ى نه فس رووتىو تجرديه تى له زاتا نه‌ك له فيعل‌و كرداردا، له‌و رووه‌وه كه نه فسو روح ئاتاجى به له‌ش‌و ئامير هه يه تا بتوانى بوونى خوى له عه مه لدا بنوينى، چونكه نه فس به پيى پيناسه كه ى خوى بريتى يه: له جه‌وهه ريكى مه له كوتى كه له‌ش به كار ئه هينى بو به جيهينانى پيداويستىيه‌كانى خوى، ئه‌و جه‌وهه ره‌ش حه قيقه‌ت‌و زاتى ئينسانه‌و، هيزو ئه ندامه كانى له شى ئينسان ئه‌و ئاميرانه‌ن كه كارو چالاكييه كانى ئه‌ويان پى جيبه جى ئه كرى، ئه‌م جه‌وهه ره مه له كوتى يه چه ندين ناوى جياوازو جوراوجورى هه يه به پيى جياوازيتى ئه ركو فرمانه كانى، بو نموونه پيى ئه‌وترى «روح» له‌و رووه‌وه كه ژيانى له شى له سه ر راوه ستاوه، پيشى ئه‌وترى «عه قل» له‌و رووه‌وه كه ده ركى شته عه قلى يه كان ئه كات، «قه لب‌و دل» يشى پى ئه‌وترى له‌و رووه‌وه كه پشت‌و روو ئه كات له دلاو سه رو ژير ئه كات له

 

 

بيرو ئه نديشه دا)(1).

ـــــــــ

1 ـ جامع السعادات / النراقى / به رگى 1 / ل 28.

 

«محمدى كورى حه نه فى يه» له دواى مه رگى ئيمامى حه سه‌ن (س) ئيمام ئه‌لاوينيته‌وه‌و ئه لى: (ئه ى ئه بو محمد ره حمه تى خوات لى بى، قه سه‌م به خوا عيززه‌ت‌و سه ربه رزى من ئه گه ر بووبى به ژيانى تووه بوو، به‌لام مه رگى تو مايه ى سه ربه رزيمى رووخاند، چ چاك روحيك بووى تو روحيك كه جه سته ى توى پى ئاوه دان كرابوو)(2).

ــــــــــ

2 ـ تأريخ اليعقوبى / به رگى 2 / ل 225.

 

بى گومان وردبوونه‌وه له وته ى ئه‌م پياوه، پياويك كه ژيانى له خانه دانى عيلم‌و زانستدا به سه ر بردووه‌و له سه رده مى ئه سحابه كان‌و له گه‌ل نه‌وه ى قورئاندا ژياوه، تيگه‌‌يشتنى نه‌وه ى ئه‌و سه رده مه ى ئيسلاممان بو ده رئه خات كه ئه‌وان چون له روح‌و سه ربه خويىو جياوازى روح له به ده‌ن تيگه يشتوون، ئه‌وان ئه مه ى لى تيگه يشتوون; روح قه‌واره يه كه، قه‌واره يه كى جيا كار كه ژيان‌و ئاوه دانى به ده‌ن به‌وه‌وه به نده.

به‌م شيوه يه چه ند راستييه كمان له باره ى وجودو قه‌واره ى مرويى يه‌وه بو ده رئه كه‌وى، كه ئه توانين له‌م خالانه ى خواره‌وه دا ديارى يان بكه ين:

1 ـ ئينسان قه‌واره‌و بوونه‌وه ريكى تيكه له له روح‌و به ده‌ن‌و له‌م دوو شته پيك هاتووه.

2 ـ روح جه‌وهه رو حه قيقه تى ئينسانه‌و ئه‌و زاته يه كه پيى ئه‌وترى ئينسان.

3 ـ نه فسو عه قل‌و روح هه موو ناون بو يه‌ك جه‌وهه رو حه قيقه‌ت ئه‌ويش زاتى ئينسانه كه يه، جياوازى ناوه كانيش له رووى ئه‌و كاروچالاكى يه‌وه يه كه ئه نجامى ئه دات.

4 ـ روح بوون‌و قه‌واره يه كى رووته له تايبه تمه ندى يه كانى مادده‌و ئه‌و سيفه تانه ى وان له شته ماددى يه كاندا، له گه‌ل ئه‌وه دا كه خودى ئه‌م بوون‌و قه‌واره يه‌ش له ئه سلدا له جيهانى مادده‌وه په يدا بووه، به‌لام ئه‌م دامالراوه له سيفه‌ت‌و تايبه تمه ندييه كانى مادده له ريگه ى ياساى بزاقى جه‌وهه رىو ياساى ته كاموله‌وه، ئه‌و ياسايانه ى كه خواى گه‌وره له جيهانى مادده ى مرويى دا قه رارى داوه.

5 ـ روح «نه فس» كاروچالاكيى يه كانى خوى له ريگاى ده زگاى ماددى «به‌ده‌ن»و ئاميره ماددى‌يه‌كانى‌يه‌وه ئه‌نجام ئه‌دات.

به‌م پى يه رووخسارو سيما گشتييه كانى روح‌و بوون‌و قه‌واره ى مرويى مان بو ده رئه كه‌وىو چونيه تى كيشه كه ديته ده ستمان.