«ونكتب ما قدَّموا وآثارهم»

 

ئيمه كرده‌وه‌‌ى رابوردوويان‌و شوينه‌وارى داهاتوويان

ئه‌‌نووسين

 

خواى گه‌وره له قورئانى پيروزدا ئه‌‌فه‌‌رمووى:

(إنّا نَحْنُ نُحْييِ المَوْتى ونَكْتُبُ ماقَدَّمُوا وآثارَهُم وكُلَّ شَيء أَحَْصيْناهُ في إمام مُبين).(يس/ 12)

يانى: «ئيمه بى شك مردووان زيندوو ئه‌‌كه‌‌ينه‌وه‌و كرده‌وه‌‌ى رابووردويان‌و شوينه‌وارى داهاتوويان ئه‌‌نووسين، به‌‌لكو ئيمه هه‌موو شتيكمان له په‌‌راويكى ئاشكراو رووندا ژماردووه».

(إذ يَتلقّى المُتلَقّيانِ عن اليمينِ وعنِ الشِّمالِ قَعِيد* مايلفِظُ مِن قَول إلاّ لَدَيهِ رَقيبٌ عَتِيد).(ق/ 17 ـ 18)

واته: « ـ بيرى لى بكه‌‌ره‌وه ـ كاتى كه هه‌ردوو فريشته ـ ى خيرو شه‌‌ر ـ له راست‌و له چه‌‌په‌وه كرده‌وه‌‌كانى ئينسان ورئه‌‌گرن‌و* هه‌ر شتى كه ئه‌‌يلى ده‌‌سبه‌‌جى له‌و كاته‌‌دا فريشته‌‌يه‌‌كى چاودير ئاماده‌‌يه بو تومار كردنىو نووسينى له‌لاى خوى».

(هذا كتابُنا ينطِقُ عليكُم بالحقِّ إنّا كُنّا نَستَنْسِخُ ما كُنْتُم تَعْمَلُون).(الجاثية/29)

يانى: «ئه‌م كتيبه‌‌ى ئيمه‌‌ به حه‌ق راستى تان لى ئه‌‌لى ـ و كرده‌وه‌‌كانتان ده‌‌رئه‌‌خات ـ، ئه‌وه‌‌ى كه ئيوه ئه‌‌نجامتان ئه‌‌دا ئيمه ـ لاى خومان ـ ئه‌‌ماننووسى».

(وكُلَّ إنسان ألْزَمْناهُ طائرهُ في عُنُقِهِ ونُخرجُ لهُ يومَ القيامةِ كتاباً يَلقاهُ مَنْشوراً* اقْرأ كِتابَكَ كفى بنفسِكَ اليومَ عليكَ حَسيباً).(الاسراء/ 13 ـ 14)

يانى: «كرده‌وه‌‌ى هه‌ر ئينسانيكمان به‌‌گه‌‌ردنى دا هه‌لواسيوه، روژى قيامه‌‌تيش كتيبيكى بو ده‌‌رئه‌‌هينين كه به ئاوه‌لايى له به‌‌رامبه‌‌ر خويدا ئه‌‌يبينيته‌وه* ـ ئه‌وسا پيى ئه‌‌ليين ـ ـ كتيبه‌‌كه ـ ـ نامه‌‌كه ـ ت بخوينه‌‌ره‌وه، هه‌ر ئه‌وه به‌‌سه كه ئه‌‌مرو خوت موحاسه‌‌به‌‌ى خوت بكه‌‌يت».

(مالِهذا الكتابِ لايُغادرُ َصغيرةً ولا كَبيرةً إلاّ أحْصاها).(الكهف/ 49)

يانى: « ـ تاوانكاران له روژى قيامه‌‌تدا ئه‌‌لين ـ ئه‌‌مه چ ده‌‌فته‌‌رو نامه‌‌يه‌‌كه كه هيچ كرده‌وه‌‌يه‌‌كى بچووك‌و گه‌وره‌‌ى نه‌‌هيشتوته‌وه ئه‌‌گه‌‌ر نه‌‌ينووسى بىو نه‌‌يژمارد بيت؟».

(وإذا الصُّحفُ نُشِرَت).(التكوير/ 10)

يانى: «وه كاتى كه ده‌‌فته‌‌رو نامه‌‌ى ئه‌‌عمال په‌‌خش كرايه‌وه».

(اليومَ نَخْتِمُ على أفْواهِهِم وتُكَلِّمُنا أَيديهِمْ وتَشْهَدُ أرجُلُهُم بِما كانُوا يَكسِبون).(يس/ 65)

يانى: «ئه‌ورو مور ئه‌‌ده‌‌ين له‌‌سه‌‌ر ده‌م‌و زاريان، ئه‌وسا ده‌‌ستيان ديته‌‌قسه‌و ئه‌‌كه‌ونه ئاخاوتن بومان، قاچه‌‌كانيشيان هه‌رچىيان ئه‌‌نجام ئه‌‌دا شايه‌‌تىيان له‌‌سه‌‌ر ئه‌‌ده‌ن».

(حتّى إذا ما جاءوها شهد عليهم سَمْعُهُم وأبْصارُهم وجلودهم بماكانوا يعملون وقالوا لِجُلُودِهم لِمَ شَهِدتُّم علينا قالوا أنطَقَنا اللهُ الّذي أنطقَ كُلَّ شيء وهو خَلَقكُم أوّلَ مرّة وإليه تُرجَعون* وما كُنتم تَستَتِرُونَ أن يَشهَدَ عَليكُم سَمعُكُم وَلا أبصارُكُم وَلا جُلُودُكُم ولكن ظَنَنتُم أَنَّ اللهَ لايَعلَمُ كثيراً مِمّا تَعمَلُونَ).(فصّلت/ 20 ـ 22)

يانى: «كاتى ـ دوژمنانى خوا ـ هه‌موو ئه‌‌گه‌‌نه به‌‌ر ده‌‌رگاى دوزه‌خ، له‌و كاته‌‌دا گوىو چاوو پيستى له‌‌شيان شايه‌‌تى ئه‌‌ده‌ن له‌‌سه‌‌ر ئه‌و تاوان گوناهانه‌‌ى ئه‌‌نجاميان ئه‌‌دا* به پيسته‌‌كانى له‌‌شيان ئه‌‌لين: بوچى له دژى ئيمه شايه‌‌تى تان دا؟!، پيسته‌‌كانيش ئه‌‌لين: ـ ئيمه‌‌چى مان ده‌‌سه‌لاته ـ ئه‌و خوايه‌‌ى كه هه‌موو شتيكى هيناوه‌ته گو، ئه‌و ئيمه‌‌ى هينايه‌‌گو، هه‌ر ئه‌ويش يه‌كه‌م جار ئيوه‌‌ى درووست كردو گه‌‌رانه‌وه‌‌ى ئيوه‌ش بو لاى ئه‌وه* ئيوه كاتى گوناهو تاوانه‌‌كانى خوتانتان دائه‌‌پوشىو ئه‌‌تانشارده‌وه به‌‌خاترى ئه‌وه نه‌‌بوو كه ئه‌‌ترسان له‌وه‌‌ى گوىو چاوو پيستان شايه‌‌تى تان لى بده‌ن، به‌‌لكو به گومانى خوتان واتان ئه‌‌زانى كه خوا ئاگاى له زوربه‌‌ى ئه‌و كارانه‌‌ نىيه كه ئه‌نجامى ئه‌ده‌ن».

بانگهيژكردن بو ريكخستنى شيوه‌‌ى ره‌‌فتارو هه‌لسوكه‌وت‌و بارى ژيانو، پابه‌‌ند بوون به ئه‌‌ركه‌‌كانى سه‌‌ر شانو، ريكخستنى به رپرسياريتىو جه‌‌زاو پاداشت‌و ليپرسينه‌وه، هه‌موو ئه‌م كيشه‌و مه‌‌سه‌لانه به‌‌ندن به ئامارو ژماردن‌و تومار كردنى يه‌ك به‌‌يه‌‌كى ئه‌و كارو كرده‌وه‌و ره‌‌فتارانه‌‌ى كه مروف ئه‌‌نجاميان ئه‌‌داو ئه‌‌يانوينى، هه‌روه‌‌ها هينانه‌وه‌‌ى به‌‌لگه‌و گه‌واهىو شايه‌‌تى له‌‌سه‌‌ريان له‌‌به‌رده‌م دادگاو له گوره‌‌پانى حيسبابو ليپرسينه‌وه‌‌دا، تا به پيى ئه‌و به‌‌لگانه دادگايى يه كه ئه‌‌نجام بدرىو حوكمو برياريان له‌‌سه‌‌ر بدريت.

ئه‌وه‌ش بو خوى مه‌‌نتيقى عه‌‌دل‌و دادگه‌‌ريى يه‌و، سوننه‌ت ‌و ياسايه‌‌كى خوايى يه له جيهانى دنيادا، هه‌ر ئه‌م ياساو سوننه‌‌ته له جيهانى ئاخيره‌‌تيشدا به ريوه ئه‌‌چىو له‌ويشدا هه‌مان شت ره‌‌چاو ئه‌‌كرى.

به‌لام چون‌و به چ شيوه‌‌يه‌ك كاروكرده‌وه‌‌ى مرويىو شوينه‌واره‌‌كانى تومار ئه‌‌كرىو ئه‌‌نووسرىو چون ئه‌و به‌‌لگانه‌‌ى له‌‌سه‌‌ر كو ئه‌‌كريته‌وه بو سه‌‌لماندنى كاريك يا مه‌‌به‌‌ست‌و نيه‌‌تيك كه بوويه‌‌تى له دلا له كاتى ئه‌‌نجامدانى ئه‌و كاره‌‌دا، ئه‌م مه‌‌سه‌‌له‌‌يه چونه‌و به چ شيوه‌‌يه‌ك ئه‌‌نجام ئه‌‌درى؟.

قورئانى پيروز له‌م باره‌وه بومان ئه‌‌دوىو باسى په‌‌يوه‌‌ندى نيوان جيهانى دنياو جيهانى ئاخيره‌‌تمان بو ئه‌‌كات‌و له جورى په‌‌يوه‌‌ندى جيهانى هه‌ست‌و مادده به جيهانى غه‌‌يبو روحه‌وه ئاگادارمان ئه‌‌كات، قورئان ئه‌وه‌‌مان بو ئه‌‌سه‌‌لمينى كه جيهانى ماددى ئينسان‌و هه‌ر كارو كرده‌وه‌و چالاكىو جموجوول‌و بزاقيك كه له‌م جيهان‌و بوونه‌وه‌ره‌دا ئه‌‌قه‌ومى، چ خير يا شه‌‌ر، چ چاك‌و چ خراپ، چ بى هووده‌و چ ئامانج دار له‌م بوونه‌وه‌‌ره‌‌ پان‌و به‌‌رينه‌‌دا له نيو ناچىو بزر نابى، به‌‌لكو هه‌ر هه‌مووى تومار ئه‌‌كرىو ئه‌‌نووسرىو ئه‌‌پاريزرىو هه‌ليئه‌‌گيرى بو روژى لى پرسينه‌وه.

هه‌ر بويه قورئانيش پى ى راگه‌‌ياندووين ئه‌وه‌‌ى كه له ئيمه شاراوه‌‌يه له تومار كردنى كاروكرده‌وه‌‌ى مرويى له ده‌‌فته‌رونامه‌‌ى ئه‌‌عمال دا نووسراوه‌و يه‌ك به‌‌يه‌‌كى تومار كراوه‌و له روژى قيامه‌‌تدا به‌‌سه‌‌ر هه‌موواندا په‌‌خش ئه‌‌كريته‌وه‌و، شايه‌‌ته‌‌كان ئه‌‌هينرينه گو تا به پيى شايه‌‌تى يه‌‌كان دادگايىو ليپرسينه‌وه‌‌يان له‌‌گه‌‌لدا بكرى.

له‌وه‌و پيش عه‌‌قلييه‌‌تى ساويلكه‌‌ى جه‌‌هاله‌‌تگه‌‌ريتى ماددى گالته‌‌ى به تومار كردنى كاروكرده‌وه‌‌ى مرويى ئه‌‌هات‌و مه‌‌سه‌‌له‌‌ى نووسين‌و تومار كردنى هه‌موو وته‌‌يه‌ك‌و كارو كرده‌وه‌و هه‌لسوكه‌وت‌و ره‌‌فتاريكى مرويى ره‌ت ئه‌‌كرده‌وه‌و پيى وابوو هه‌رچى رووبداو هه‌رچى بقه‌ومى به خورايى ئه‌‌رواو بزر ئه‌‌بىو هيچ شوينه‌واريكى نامينى.

به‌لام دواى ئه‌وه‌‌ى زانست له بوارى فيزيك‌و سرووشت دا پيشكه‌وتنى به خويه‌وه بينىو، ديراسه‌‌ى وزه‌و تيشك‌و بزاقى مادده‌و له رينه‌وه‌و شه‌‌پوله‌‌كانى ده‌‌نگو ياساكانى گه‌‌رميى هاته گورىو په‌‌ره‌‌ى سه‌‌ند، ئه‌وسا له رووى عيلمى يه‌وه ئيسبات بوو كه سه‌‌رجه‌م‌و تيكراى بوونه‌وه‌‌ر بريتى‌يه له كيسه‌و ده‌فريك هه‌رچى تيادا رووبدات زور به‌وردىو به‌وپه‌‌رى ورده‌‌كارى يه‌وه ئه‌‌پاريزرىو ئه‌‌مينيته‌وه‌و هيچى تيا بزر نابىو هيچ شتى به‌‌خورايى ناروات، به‌‌لكو هه‌ر بزافو جموجووليكو، هه‌ر ده‌‌نگو ورته‌‌يه‌كو، هه‌ر ديمه‌ن‌و رووداويك له رينه‌وه‌‌يه‌‌كى ديارىو شوينه‌واريكى ره‌‌نگدار له جيهانى سرووشتدا دائه‌‌نى، تا ئه‌و رادده‌‌يه‌‌ى كه پالى به زاناكانه‌وه ناوه‌‌بين له ريگه‌ى هه‌ولدان بو گيرانه‌وه‌‌ى ئه‌و ده‌‌نگو وينه‌و ديمه‌‌نانه‌‌ى له‌‌رابووردوودا روويان داوه له ئاسه‌وارو پاشماوه‌‌ى رابوردووه‌‌كان بكولنه‌وه، هه‌روه‌ك له‌‌واقيعيشدا توانراوه ژماره‌‌يه‌ك له‌و رووداوانه‌‌ى كه پيشتر روويان داوه بدوزرينه‌وه، ئه‌و رووداوانه‌‌ى كه روويان داوه ئه‌‌نجامده‌‌ره‌‌كانيان دواى پتر له‌‌سه‌‌عاتيك ديار نه‌‌ماون.

ئه‌وه تا قورئانيش له باره‌‌ى جيهانى چاوه‌‌ديرىو ئامارگيرى يه‌وه ئه‌‌دوىو، مروف رووبه‌‌رووى ده‌‌زگاى تومارو كوپى ئه‌‌كاته‌وه، ئه‌و ئاميرو ده‌‌زگايانه‌‌ى كه ده‌‌نگو ره‌‌نگى هه‌رشتى تومار ئه‌‌كه‌ن به شيوه‌‌يه‌ك كه بگونجى له‌‌گه‌ل سيسته‌‌مى روحو جيهانى ناماددى شدا، وه‌ك چون شوينه‌وارو ئاسه‌واره ماددى‌يه‌كشى له بوونه‌وه‌‌ردا له شيوه‌‌ى جووله‌و له رينه‌وه‌‌دا دائه‌‌نى، هه‌ر ئه‌‌مه‌‌يشه كه‌‌قورئان به ئاسه‌وارو شوينه‌وار ناوى هيناوه.

واته ئه‌و شوينه‌وارانه‌‌ى كه كردارو ئاسه‌واره‌‌كان له هه‌موو ره‌‌نگى دايئه‌‌نين‌و به‌‌جيى ديلن له جيهانى سرووشتدا له جووله‌و له رينه‌وه‌و تيشك‌و شه‌‌پوله‌‌كان، يا ئه‌و شتانه‌‌ى له‌‌لايه‌ن جيهانى روحيى فريشته‌وه ئه‌‌كرىو تيكه‌‌لى ئه‌م جيهانه ئه‌‌بى، جيهانيك كه ئيمه هيچ شتى له باره‌‌ى ياساكانى يه‌وه نازانين. په‌‌ى به هيچ شتيكى نابه‌‌ين جگه له‌وه نه‌‌بى كه ئه‌‌زانين هه‌يه‌و به‌س، ئه‌ويش به‌و پييه‌‌ى كه قورئان ئاماژه‌‌ى پى كردووه‌و، ليكولينه‌وه فيزيكى يه‌‌كانيش ته‌‌ئيدى هه‌مان پيناسه‌‌يه‌ك ئه‌‌كه‌ن كه به هه‌ست‌و بيرو ميشكمان ناسينراوه.

هه‌موو ئه‌م شوينه‌وارانه دواتر به ده‌‌نگو ره‌‌نگ‌و جموجول يانه‌وه به‌و جوره‌‌ى كه يه‌‌كه‌م جار روويان داوه سه‌‌ر له نوى دووباره ئه‌‌كرينه‌وه‌و ئه‌‌گيردرينه‌وه تاوه‌‌كو ئينسان له روژى قيامه‌‌تدا بيانبينيته‌وه‌و بيانبيستيته‌وه، وه‌ك چون وزه له جيهانى سروشتدا له شكل‌و شيوه‌‌يه كه‌وه ئه‌‌گوردرى بو شكل‌و شيوه‌‌يه‌‌كى كه.

ئال‌و وير بوون‌و گورانى وزه‌ش له شكل‌و شيوه‌‌يه‌‌كه‌وه بو شكل‌و شيوه‌‌يه‌‌كى تر بريتى يه له گورانى وزه‌‌ى خور له چه‌‌ند ئيستگه‌‌يه‌‌كى به‌‌رزى ئاسمانيدا بو وزه‌‌ى كاره‌‌بايى، پاشان گورانى وزه كاره بايى يه كه‌ش بو شكل‌و شيوه يه‌ك كه بشى له‌و ئيستگه به‌رزانه‌وه بنيردرى، تا ئيستگه زه مينى يه كان وه رى بگرنو، ئيستگه زه مينى يه كانيش جاريكى تر بيكه نه‌وه به‌وزه‌ى كاره بايى، نموونه‌ى زه‌ق‌و به رچاوى ئه‌م گورانكارييه‌ى وزه‌ش له شكل‌و شيوه يه كه‌وه بو شكل‌و شيوه يه كى تر ده زگاكانى په خشى راديويىو ته له فزيونى يه كاتى كه ده نگ‌و ره نگ‌و وينه كان وه رئه گرن‌و پاشان له شيوه‌ى وزه‌و شه پول‌و فريكانس دا ئه ينيرن‌و ده زگاى راديوو بى ته‌ل‌و ته‌له‌فزيون‌و فاكس (دوور نووس) وه ريان ئه گرن‌و جاريكى تر ئه يانكه نه‌وه به ده نگو ره نگو وينه.

به‌م شيوه يه زانست‌و ليكولينه‌وه پراكتيكى يه كانى فيزيك تيگه يشتن‌و حالى بوونيان له چونيه تى مانه‌وه‌ى كردارو گوفتارو پاراستنيان‌و تومار بوونيان له سه ر مروف‌و سه رله نوى گيرانه‌وه يان به‌و جوره‌ى له مروقه كه‌وه رووى داوه ئاسان كردووه، به جورى كه ئيدى كه سى نى يه كيشه كه‌ى لا دژوار بىو له چونيه تى شته كه تى نه گات.

بروانه قورئانى پيروزيش چه ندين حه قيقه تمان له‌م جيهانه مروييه‌ى خوماندا بو ئه سه لمينى كه پاراستن‌و مانه‌وه‌ى هه‌ر شتيك له مروف ئه‌وه‌شيته‌وه له كردارو گوفتار ده رئه خه‌ن، بگره له سه ر نيازو مه به ستيكيش كه له كاتى ئه نجامدانى كاره كه دا يا وتنى گوته كه دا له دليا بووه له سه ر ئه‌وه‌ش موحاسه به ئه كرى له روژى ديدارو چاوپيكه‌وتندا. قورئان وه‌ك چون ئه‌م حه قيقه‌ت ‌و راستى يانه مان له جيهانى دنيادا ئه خاته به رچاو چونيه تى دووباره نمايان بوونى كردارو گوفتاره كانيشمان له روژى ليپرسينه‌وه‌ى جيهانى ئاخيره تدا دينيته به رچاوو ديده‌ى دل‌و ميشكمان‌و، له شيوه‌ى به ريوه چوونى ليپرسينه‌وه كه ئاگادارمان ئه كاته‌وه:

كه ئيمه هه‌موو ئه‌م شتانه له‌واژه‌و وشه كانى ئه‌و ئايه تانه دا ئه خوينينه‌وه كه له‌م باسه دا هيناومانن به‌م شيوه يه:

(ونكتبُ ماقدّموا وآثارَهُم).

يانى: «ئيمه كرده‌وه كانى رابووردوويان‌و ئاسه‌واره كانى داهاتوويان ئه نووسين»

(وكلَّ شيء أحصَيْناه).

يانى: «هه‌موو شتيكمان ئامارگيرى كردووه».

(في إمام مُبين).

يانى: «له نامه‌و ده فته ريكى روون‌و ئاشكرادا».

(لديهِ رقيبٌ عتيد).

يانى: «چاوديريكى هووشيار ده سبه جى ئاماده يه له سه رى».

(إنّا كنّا نستنسخ).

يانى: «ئيمه له كاتى خويا ئه ماننوسى يه‌وه».

( يتلقى المتلقيان).

يانى: «كاتى فريشته‌ى خيرو فريشته‌ى شه ر كاره كانى لى وه رئه گرن‌و ئه ينووسن».

(عن اليمين وعن الشمال قعيد).

يانى: «له‌لاى راست‌و له‌لاى چه په‌وه ئه‌و دوو فريشته يه هه‌ميشه وان له گه لىو ليى جيا نابنه‌وه».

(إذا الصُّحفُ نُشِرَت).

يانى: «كاتى كه نامه‌و ده فته ره كانى ئه عمال په خش كرانه‌وه».

(ونُخْرجُ لَهُ يومَ القيامَةِ كتاباً يَلْقاهُ منشُوراً).

يانى: «له روژى قيامه تا نامه‌و ده فته‌ريكى بو ده رئه هينين كه ئه بينى پان كراوه ته‌وه له به رده ميدا»

(اقْرأ كِتابَك).

يانى: « ـ پيى ئه لين ـ ئاده‌ى ده فته ره كه‌ى خوت بخوينه ره‌وه».

(نَخْتِم على أفْواهِهِم).

يانى: «مور ئه‌ده‌ين له سه ر زاريان‌و دايئه خه ين».

(وتُكَلِّمُنا أيدِيهم).

يانى: «ئينجا ده ستيان ديته ئاخاوتن‌و قسه مان بو ئه كه‌ن».

(وتَشْهَدُ أرْجُلُهم).

يانى: «قاچيشيان شايه تى ئه ده‌ن‌و هه‌رچى يان كردووه ئه يلين».

(شَهدَ عليهِم سَمْعهُم وأبْصارهُم وجلودُهم).

يانى: «گوىو چاوو پيست يان شايه تىو گه‌واهى يان له سه ر ئه ده‌ن».

(أنْطَقَنا اللهُ الّذي أنْطَقَ كُلّ شيء).

يانى: «ئه‌و خوايه‌ى كه هه‌موو شتيكى هيناوه ته گو ئه‌و ئيمه‌ى هينايه قسه».

جا بو ئه‌وه‌ى واتاى ئايه ته كان به شيوه يه كى وردترو روونتر شى بكرينه‌وه با پيكه‌وه ماناو ده‌لاله تى وشه گرنگه كانى ئايه ته كان له رووى زمانه‌وانى يه‌وه ليك بده ينه‌وه، ئه‌و وشانه‌ش بريتين له:

(آثارهم): له وشه‌ى «أَثر»ه‌وه هاتووه «اثر الشيء = ئاسه‌وارى شت»يش به ماناى: «به ده ستهينانى شتيكه كه ئه‌و شته ده‌لاله‌ت له سه ر بوونى ئاسه‌واره كه بكات»(1).

ــــــــــ

1 ـ معجم مفردات الفاظ القران / الراغب الاصفهاني.

 

(أحصيناه): له وشه‌ى «احصاء»ه‌وه هاتووه «احصاء = ئامارگيرى»يش به ده ستهينانى ژماره يه.. كاتيكيش كه ئه‌وترى «احصى كل شيء عدداً» يانى: هه‌موو شتيكى به ژماره به ده ست هيناو ئاگادارى ژماره كه يه تى»(2).

ــــــــــ

2 ـ هه مان سه رچاوه ى پيشوو.

 

(امام مبين): وشه‌ى «إمام» به ماناى په يره‌وى لى كراوه، په يره‌وى لى كراوه كه‌ش سا مروف بى وه‌ك ئه‌وه‌ى كه په يره‌وى له كردارو گوفتارى بكرى، يا نامه‌و كتيب بى، يا هه‌ر شتيكى ديكه بى»(3).

ـــــــــــ

3 ـ هه مان سه رچاوه ى پيشوو.

 

 

(رقيب): «به ماناى چاوديرو پاسه‌وانه»(1).

ـــــــــــــ

1 ـ هه مان سه رچاوه ى پيشوو.

 

(عتيد): له وشه‌ى «عِتاد»ه‌وه هاتووه كه به ماناى پاشه كه‌وت كردنى شتيكه بو كاتى ئيحتياجىو پيويستى... هه‌روه‌ك ديسان به واتاى «مُعِدّ»يش هاتووه، وشه‌ى «مُعِدّ»يش به ماناى ئاماده كردنه.. كه واته «رقيبٌ عتيد» يانى: ئاماده كه رو ژميريارى كرده‌وه‌ى به نده كان»(2).

ـــــــــــ

2 ـ هه مان سه رچاوه ى پيشوو.

 

«رقيبٌ عتيد: يانى چاوديرو پاسه‌وانى ئاماده»(3).

ـــــــــ

3ـ مجمع البيان في تفسير القرآن / الطبرسى.

 

(نستنسخ): «نسخ الكتاب يانى: هه‌لگرتنه‌وه‌ى وينه رووته كه‌ى نووسراوه كه بو نووسراويكى تر، ئه‌مه‌ش به ماناى هه‌لگرتنه‌وه‌و سرينه‌وه‌ى نووسراوى يه‌كه‌م نىيه به‌لكو به ماناى دانان‌و نووسينه‌وه‌ى شيوه‌و نموونه‌ى نووسراوه كه يه له جيگايه كى كه دا... هه‌روه‌ك وشه‌ى «نسخ» هه‌ندى جار به ماناى «استنساخ = له به ر گرتنه‌وه‌ى وينه = فوتو كوپى»يش ديت»(1).

ــــــــــ

1 ـ معجم مفردات الفاظ القرآن / الراغب الاصفهانى.

 

(المتلقيان): «دوو فريشته‌ن كاروكرده‌وه كانى مروف وه رئه گرن‌و ئه يانووسن»(2).

ــــــــــــ

2 ـ مجمع البيان في تفسير القرآن / الطبرسى.

 

(عن اليمين وعن الشمال قعيد): «مه به ست له وشه‌ى (قعيد) ليره دا: ئه‌و يارو ياوه ره يه كه هه‌ميشه له‌گه‌ل مروقدايه‌و هه‌رگيز ليى جيا نابيته‌وه، مه به ست له‌وشه كه ئه‌و (دانيشتوو)ه نى يه كه دژه ماناى (راوه ستاو)ه»(3).

ـــــــــــ

3 ـ سه رچاوه ى پيشوو.

 

ئا به‌م چه شنه وينه‌و شيوه‌ى هه‌لويستى دادگايىو به لگه‌كانى سه‌لماندنى كرده‌وه‌كانى مروف له به‌ريكه‌وه ئاماده ئه كرى بو روژى جه‌زاو ليپرسينه‌وه.

مروف له جيهانى دنيادا ده‌ورى به پاسه‌وان‌و چاوديرو كونترول‌و تومار كردن گيراوه‌و هه‌رگيز جيا نابيته‌وه له روودانى ئه‌و ئاسه‌وارو شوينه‌وارانه‌ى كه ده سبه‌جى ئه‌نووسرين‌و وينه‌يان ئه‌گيرىو تومار ئه كرين له ده فته‌رو په راويكى ديارى دا، په راويك كه گه‌وره‌و گچكه ناپه رينى كه ئه‌گه‌ر تومارى نه كات‌و يه‌ك به‌يه‌كى ئامارگيرى نه‌كات‌و نه‌يژميرى.

بو ئه مه‌ش قورئان باسى ئه‌وه مان بو ئه كات كه دوو فريشته، فريشته يه‌ك له‌لاى راسته‌وه‌و فريشته يه‌ك له‌لاى چه په‌وه وه‌ك دوو چاوديرو پاسه‌وانى هووشيارو ئاماده هه‌ميشه وان له گه‌ل ئينسانا كه هيچ كردارو ئاسه‌واريكى ئه‌ويان له ده ست ده‌رناچىو هيچ شتيكيان به‌سه‌را تىناپه‌رى ئه‌گه‌ر ده‌سبه‌جى وه‌رى نه‌گرن‌و تومارى نه‌كه‌ن له سه‌رى، كارى ئه‌م فريشتانه‌ش له كارى ئاميرو ده‌زگاى تومار كردن (تسجيل) ئه چى له جيهانى مادده دا، پيكهاته‌ى سرووشتيشيان وه‌ك كه ئه زانين پيكهاته يه كى روحى يه به جورى كه بگونجى له‌گه‌ل ماهييه‌ت‌‌و حه‌قيقه‌تى روح‌و ره‌وانى مرويىدا.

ئه‌م چاوديرىو پاسه‌وانىو چاو له دوابوونه‌ش، كه قورئان ژماره يه‌ك له ئايه‌ته‌كانى خوى ته‌رخان كردووه بو ناساندنى شيوه‌و چونيه تييه كه‌ىو روونكردنه‌وه‌ى گرنگييه كه‌ى، له هه‌ست‌و هوشى مروى ئيمانداردا پاريز كردن له گوناهو ئه نجامدانى كارى تاوان‌و خراپه بيدار ئه كاته‌وه‌و، له نه فس‌و ره‌وانىو ده روونيا بيداريى ويژدان‌و هه‌ستكردن به مه سئولييه‌ت ‌و هه‌ستكردن به ده رخستنى هه‌ر شتى كه گه ره كى يه په رده پوشى بكات، يان له چاوى ده‌وله‌ت ‌و كومه‌لى بشاريته‌وه له ره‌وان‌و ده روونيا په روه رده ئه كات، چونكه هه‌رچى ته‌لاش بكات بو ئه‌وه‌ى شتيك بشاريته‌وه يا شتى په رده پوش بكات كاريكى بى سووده چونكه شته كه له خوا ناشاردريته‌وه‌و له‌لاى ئه‌و ئاشكرايه‌و بى رتووشه. به لكو ئه‌م ئينسانه، هه‌ر ئينسانى، له به رامبه ر ده زگاى كاميراو توماردا ئه جوولىو ديت‌و ئه روات، له به ر ئه‌وه هه‌رچى بلىو هه‌ر وشه يه‌ك كه دى به ده ميا ده سبه جى له سه ر رووى ده فته ر (كاسيت)يك تومار كراوه، هه‌ر كاريكيش ئه نجام بداو هه‌رچييه كى لى بوه شيته‌وه ئه‌ويشى ده سبه جى تومار كراوه له سه ر رووى ده فته ر (كاسيت)يك‌و هه‌لئه گيرى تا له روژى ليپرسينه‌وه دا په خش بكرينه‌وه.

ئه‌م ده فته‌رو نامانه‌ش كومه‌لى حه قيقه‌تى ئه‌وتوين كه هه‌م له گه‌ل سرووشتى جيهانى روحىو سرووشتى پيكهاته‌ى فريشته‌يى دا ئه گونجىو هه‌م ته‌واوى كارو چالاكى يه كانى مرويى شيان به شيوه يه‌ك تيا تومار ئه كرى كه مروف بتوانى تيى بگات‌و ده ركى ته‌واوى ماناكانى بكات كاتى له روژى قيامه تا په خش ئه كرينه‌وه به سه رى داو ئه خرينه به ر ده ستى، هه‌ر بويه پيى ئه لين:

(اقرأ كِتابِكَ كفى بنَفْسِكَ اليومَ عليكَ حَسِيباً).(الاسراء/ 14)

واته: «ئاده‌ى ده فته رى كرده‌وه كانى خوت بخوينه ره‌وه، هه‌ر ئه‌وه‌ت به سه كه ئه مرو خوت خوت موحاسه به بكه يت».

خو وه نه بى ته نيا ده فته رو نامه‌ى كاروكرده‌وه كانى مروف بهينرينه پيشى له روژى قيامه تا، به لكو داوا له ئه ندامه كانى له شى مروف ـ وه‌ك گوىو چاوو ده ست‌و قاچ‌و پيست‌و زمان ـ ئامرازه كانى هه‌ست‌و وه سيله‌كانى جى‌به‌جى كردنيش ئه كرى كه بين گه‌واهىو شايه‌تى بده‌ن، ئه هينرينه قسه‌و شايه تى ئه ده‌ن له دژى هه‌رشتيك كه ئه نجام دراوه‌و كراوه‌و به جى هينراوه له‌لايه‌ن خاوه‌نه‌كانيانه‌وه.

له‌م كاته دا تاوانكاران دواى ئه‌وه‌ى كه ئه بينن هه‌رچى يان كردووه له دنيادا هينراوه ته‌وه به رچاويان‌و به لگه‌ى سه لماندن له هه‌ر چوار لاوه سه رى لى هيناونه ته‌وه يه‌ك‌و نازانن چى بكه‌ن‌و چى بلين به ناچارى سه ر شور ئه‌كه‌ن‌و ته‌سليمى ئه‌و چاره نووسه ئه‌بن كه چاوه رى يانه.

پيشتر هاتنه گوى ئه ندامه كانى له‌شى مروف له‌لاى عه‌قلى‌يه‌تى سه‌ره‌تايى مادديگه‌ريى كيشه‌و مه‌سه‌له‌يه‌كى سه‌يرو سه‌مه‌ره‌و بى مانا بوو، به‌لام ئه‌مروكه ئيمان هينان به شته كه بوته كيشه يه كى ساده‌و ئاسان له عه قلى مرويى دا ئه‌ويش دواى ئه‌وه‌ى كه مروف زوريك له رازه كانى سرووشتى دوزى يه‌وه‌و، توانى ده نگ تومار بكات له سه ر كاسيتى بى گيانى ماددى، كاسيتيك كه نه هه‌ستى تيايه‌و نه ژيان، به‌لام مروف تووانى ئه‌م شته مردووه بى گيانه بسازينى بو ئه‌وه‌ى ده نگى له سه‌ر تومار بكات‌و له هه‌ر كاتيكا بيه‌وى دووباره ده نگه كه لى بداته‌وه.