ژيانى به رزه‌خ

 

به رزه‌خ له زماندا به ماناى: (سنوورو په رده يه له نيوان دووشت دا)(1).

ــــــــــ

1 ـ معجم مفردات الفاظ القرآن / الراغب الاصفهاني.

 

له ئيستيلاحيشدا: (ماوه ى نيوان مردن‌و روژى قيامه‌ته‌)(2).

ــــــــــ

2 ـ حق اليقين/ السيد عبد الله الشبر / به رگى 2 / ل 64.

 

فه يزى كاشانى له پيناسه ى دا گوتوويه تى به رزه‌خ بريتى يه: (له‌و حاله‌ته‌ ى ئه كه‌ويته نيوان مردن‌و روژى زيندوو بوونه‌وه، ئه‌ويش ماوه‌ى رزين‌و له نيو چوونى ئه‌م به ده نه يه كه ئه كه‌ويته به ر هه‌ست تا كاتى گه رانه‌وه ـ مه به ستم كاتى قه بره ـ، روح له‌م ماوه يه دا له قالبه ئايديالى يه كه ى خويدا ئه مينيته‌وه، ئه‌و قالبه ى كه ئينسان له خه‌ودا خويى تيا ئه بينيت)(3).

ـــــــــ

3 ـ الفيض الكاشانى / عين اليقين / به رگى 2 / ل 869.

 

يه كيك له‌و پايه‌و بنه ما سه ره كى يانه‌ى كه ئيسلامى له سه ر بنيات نراوه بروا بوونه به جيهانى ئاخيره‌ت.

جيهانى ئاخيره تيش له‌و ساته‌وه ده ست پى ئه كا كه روح له به ده‌ن جيا ئه بيته‌وه‌و به ره‌و جيهانى نه مرىو هه تاهه تايى ئه كيشىو دريژ ئه بيته‌وه.

باسى يه كيك له قوناغه كانى جيهانى ئاخيره‌ت كه قوناغى به رزه خه، هه‌روه‌ها ئه‌و شتانه‌ى كه چاوه رى ى مروقه‌و ئه‌و شتانه‌ى كه مروف رووبه روويان ئه بيته‌وه له‌م جيهانه سه يرو سه رسورهينه ره دا، هه موو ئه مانه له حه ديس‌و فه‌رمووده كانى پيغه مبه‌رى مه زن (ص)و ئيمامه كاندا (س) هاتوون.

بروا هينان به جيهانى به رزه خيش به نده به ئيمان هينان‌و برواكردن به بوونى روحو زيندوو مانه‌وه ى له دواى جيابوونه‌وه ى له به ده‌ن، چونكه خوشىو ناخوشى ئه‌م قوناغه ى جيهانى ئاخيره‌ت تايبه تى گيانه‌و روح خوشى يه كه يان ناخوشى يه كه ئه چيژى تا روژى زيندووبوونه‌وه ى به ده نه كه كه روژى زيندووبوونه‌وه‌و حه شرو نه شرى قيامه‌ته‌، هه‌روه‌ك زانايانى ئيسلام وتوويانه به سوود وه‌رگرتن له‌و ئايه‌ت‌وحه ديسانه‌ى له‌م بواره دا هاتوون.

يه كيك له‌و ئايه تانه ئه‌و ئايه‌ته‌ يه كه باس له ژيانى شه هيدان‌و ئه‌و پاداشت‌و خوشى يه ئه كات كه راسته‌وخو له پاش مردنيان پى يان ئه گات، كه ئه‌وه‌ش به ماناى ئه‌وه يه روحى شه هيدان خوشى ئه بينى له جيهانيكدا كه به ر له جيهانى حه شرو نه شرو زيندووبوونه‌وه ى جيسمانى يه، خواى گه‌وره ئه‌فه رموويت:

(ولا تَحْسَبنَّ الّذينَ قُتِلوا في سَبيلِ اللهِ أمواتاً بَلْ أحياءٌ عِنْدَ رَبِّهِم يُرْزَقُون* فَرِحينَ بما آتاهُمُ اللهُ من فَضْلِهِ وَيَسْتَبشِرُونَ بالَّذينَ لَم يَلحقُوا بِهِم مِن خَلْفِهِم ألاّ خوْفٌ عَلَيهم وَلا هُمْ يَحْزَنُون* يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعمَة مِنَ اللهُ وَفَضْل وأنَّ اللهَ لايُضيعُ أجْرَ المؤمنينَ).(ال عمران/ 169 ـ 171)

يانى: «ئه ى پيغه مبه ر وا مه زانه ئه‌وانه‌ى له ريگاى خوادا كوژراون مردوون، به لكو زيندوون‌و روزى يان ئه دريتى له لاى په روه ردگارتو* خوشحالن به‌و نازو نيعمه‌ته‌ ى كه خوداوه ند له فه زلى خويه‌وه پيى به خشيون، مژده‌ش به‌و كه سانه ئه ده‌ن كه له دوايانه‌وه‌ن‌و هيشتا پى يان نه گه يشتوون (چونكه پله‌وپايه ى به رجه سته ى ئه‌وان له‌و جيهانه دا ئه بينن‌و ئه زانن) كه نه ترسيكيان له سه ره‌و نه خه‌م‌و خه فه تيكيان هه يه* مژده ى نازو نيعمه‌ت‌وفه زل‌و گه‌وره يى خوداوه ند ئه ده‌ن‌و ئه زانن كه خوا پاداشتى برواداران گوم ناكات».

(وَلا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ في سَبِيلِ اللهِ أَمْواتٌ بَلْ أحْياءٌ وَلكن لاتَشْعُرُون).(البقرة/ 154)

يانى: «به‌وانه‌ى له ريگاى خوادا كوژراون مه لين مردوون، به لكو ئه‌وان زيندوون (و نه مردوون) به‌لام ئيوه تيى ناگه‌ن‌و نايزانن».

ئه‌م ئايه ته پيروزانه باسى ژيانى شه هيدان ئه كه‌ن دواى ئه‌وه ى كه گيانيان له جه سته يان جوى بوته‌وه‌و چوونه ته جيهانى نازو نيعمه تى ئيلاهيىو وان له حالى وه رگرتنه‌وه ى پاداشتى شادى به خشى خوايى دا.

ئه‌م جيهانه‌ش وه‌ك كه ريوايات‌و حه ديسه كان باسى لى ئه كه‌ن به ر له جيهانى زيندوو بوونه‌وه‌و حه شرو نه شرى جيسمانى يه، جيهانيك كه ده‌ورى ئه‌م جيهانه‌ى ئيمه ى داوه‌و له گه لى تيكه له‌و هيچ مه‌وداو جياكه ره‌وه يه كى كاتىو شوينى (فاصلى زه مانىو مه كانى) له ئيمه ى جيا ناكاته‌وه، به لكو ئه‌وه ى له ئيمه ى جيا ئه كاته‌وه جياكه ره‌وه يه كى جورايه تى يه (فاصلى نه‌وعى)، هه‌ر بويه ئه‌و جيهانه ناكه‌ويته ژير بارى هه ستى ئيمه، وه‌ك كه قورئانى پيروز ئه مه ى روونى كردوته‌وه‌و فه رموويه تى (ولكن لاتشعرون)، وه‌ك چون زور حه قايقى ماددى له ده‌ورو به رى خوماندا هه‌ن‌و ناشتوانين به هه ستى خومان په ى يان پى به رين‌و هه ستيان پى بكه ين وه‌ك تيشك (ئه شيعه)ى ليزه رو تيشكى ئيكس‌و هه موو ئه‌و ده نگانه‌ش كه ئيمه ناتوانين بيانبيستين له كاتيكا هه ندى له گيانله به ره كانى دى ئه توانن بيانبيستن، وه‌ك ئه‌و ده نگانه‌ى كه شه پوله كانيان له چركه يه كدا له بيست‌و دوو (22) شه پول كه متره.

قورئان به كورتى ده رباره ى جيهانى به رزه‌خ‌و چونيه تى ژيان له‌ويدا له دواى مردن راسته‌وخو، دوواوه‌و ئه‌فه رمويت:

(حتّى إذا جاءَ أحَدَهُم الموْتُ قالَ ربِّ ارجِعُونِ* لَعلّي أعمَلُ صالِحاً فيما تَركتُ كَلاّ إنّها كَلمةٌ هُوَ قائِلُها وَمِنْ وَرائِهِم بَرْزَخٌ إلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ).(المؤمنون/ 99 ـ 100)

يانى: « ـ سته مگه ران سوورن له سه ر دريژه دان به ريگاكه ى خويان ـ تا ئه‌وه ى مه رگى يه كيكيان ديته پيشى ئه‌وسا ئه لى: ئه ى په روه ردگار من بگيره ره‌وه* به لكو له‌وه دا كه وازم لى هيناوه (و كه مته رخه ميم تيا كردووه) كاريكى چاك ئه نجام بده‌م (به‌لام پيى ئه لين) نه خير وانى يه، ئه‌وه هه‌ر قسه يه‌و به ده‌م ئه يلى، ئه‌وانه به رزه خيكيان له دوايه تا روژى زيندوو ئه بنه‌وه».

ئه‌م ئايه ته قسه له گوفته ى ئه‌و تاوانكارانه ئه كات كه راسته‌وخو له دواى مه رگ ئه يلين‌و داوا له خوا ئه كه‌ن بيانگيريته‌وه بو ژيانى دنياو په شيمانى ده رئه برن‌و مه خابن ئه لين بو كرده ى خويان، به‌لام هيچ شتى داديان نادات‌و هيچ شتى به فريايان ناكه‌وى، به لكو له جيهانى به رزه خدا، جيهانيك كه ئايه ته‌كه راشكاوانه ناوى هيناوه، به زيندوويى ئه ميننه‌وه‌و له ويدا وه ها داخوازى يه كيان لى ئه‌وشيته‌وه، وه‌ك كه ئايه‌ته‌ كانى تريش به راشكاوى باسيان له ژيانى شه هيدان كردووه.

هه‌روه ها ئه‌وه‌ش كه له حه ديس‌و فه رمووده كانى پيغه‌مبه‌ردا(ص) هاتوون بروابوون به جيهانى به رزه‌خ‌و ئه‌وه ى كه تيايدايه له خوشىو ناخوشى روون كردوته‌وه. يه كيك له‌و حه ديسانه‌ى كه به لگه يه له سه ر ژيان‌و مانه‌وه ى گيان له جيهانى به رزه خدا فه رمووده كه ى پيغه مبه ره(ص) كه كردى بو كوژراوانى موشركين له جه نگى به دردا.

ئه گيرنه‌وه پيغه مبه ر (ص) رووى كرده كوژراوه كان‌و بانگى لى كردن‌و فه رمووى: (هل وجدتم ما وعد ربكم حقاً؟) (ئايا ئه‌وه ى كه خواى ئيوه به راستى به لينى پى دابوون ديتان؟)، چه ند كه سى له هاوه له كانى عه رزيان كرد قوربان خو ئه‌وانه مردوون تو چون بانگيان ئه كه يت‌و قسه يان له گه لدا ئه كه يت؟، فه رمووى: (إنّهم أسمع منكم)(1) (ئه‌وان له ئيوه باشتر ئه بيستن).

ــــــــــ

1 ـ المجلسى / بحار الانوار / به رگى 6 / ل 207 / دار احياء التراث العربى / بيروت.

 

ئه‌فسانه يه‌ك هه يه ئه لى گوايه ئه رواحى ئيمانداران وان له چيقلدانى بالنده كانى حه زره تى خضردا، ئيمام جه عفه رى صادق (س) ئه‌م ئه‌فسانه يه ى به درو خستوته‌وه‌و، چونيه تى مانه‌وه ى روحى له جيهانى به رزه خدا روون كردوته‌وه، ئه گيرنه‌وه يه كى له هاوه له كانى ليى پرسى: قوربان وا باوه روحى ئيمانداران وان له چيقلدانى بالنده كانى حه زره تى خضر له ده‌ورى عه رش، فه رمووى: (لا، المؤمن أكرم على الله من أن يجعل روحه في حوصلة طير، ولكن في أبدان كأبدانهم)(1) ،

ـــــــــ

1 ـ الكافى / الكلينى.

 

(نه خير ئيماندار له‌لاى خوا زور له‌وه گه‌وره ترو به ريزتره كه روحى بخريته چيقلدانى بالنده يه كه‌وه، به لكو وان له به ده‌ن‌و جه سته يه كدا كه له به ده‌ن‌و جه سته ى خويان ئه چى).

ديسان له ئيمامى صادق (س) ئه گيرنه‌وه فه رموويه تى: (فإذا قبضه الله عزّ وجلّ صيَّر تلك الروح في قالب كقالبه في الدنيا، فيأكلون ويشربون، فإذا قدم عليهم القادم عرفوه بتلك الصورة التي كانت في الدنيا)(2). (...كاتى خواى ته عالا روحى كه سيكى كيشا

ـــــــــ

2 ـ الكافى / الكلينى.

 

ئه‌و روحه ئه چيته قالبيكه‌وه وه‌ك قالبو جه سته ى كه سه كه خوى له دنيادا، ئه خون‌و ئه خونه‌وه، به جورى كه ئه گه ر كه سانيكى تر چوونه لاى هه‌ر به‌و شكل‌و شيوه يه ى ئه يناسنه‌وه كه له دنيادا بووه).

له پيغه مبه رى خوشه‌ويستيشه‌وه(ص) ريوايه‌ت كراوه فه رموويه تى: (القبر إمّا حفرة من حفر النيران، أو روضة من رياض الجنّة)(1)، (قه بر يا چاليكه له چاله كانى دوزه‌خ يا باخيكه

ـــــــــــ

1 ـ كتاب «صفة القيامة» / الترمذى / به رگى 4 / فه سلى 26 / ل 640.

 

له باخه كانى به هه شت).

جا دواى ئه‌وه ى له‌م ئايه‌ت‌وريوايه تانه‌وه ژيانى «روح»مان له شكل‌و شيوه ى قالبى جه سته دا، شكليك كه له گه‌ل ئه‌و جيهانه دا بگونجيت، بو ده ركه‌وت، با ئه‌وه‌ش روون بكه ينه‌وه كه له ريوايه ته كاندا هاتووه ده رباره ى ئه‌و شته ى كه ئينسان رووبه رووى ئه بيته‌وه له ساتيكه‌وه كه ئه خريته ناو گوره‌وه تا روژى قيامه‌ت، ئه‌و شته‌ش وه‌ك عه قيده ى ئيسلاميى باسى لى ئه كا به‌م شيوه يه:

1 ـ گوره‌وشارى قه بر.

2 ـ ليپرسينه‌وه ى ناو قه بر.

3 ـ ژيانى به رزه‌خ.

ئه گه ر مردن بريتى بى له پروسه ى جيا بوونه‌وه ى روح له جه سته‌و راگويزانى بو جيهانيكى تر، ئه‌وا يه كه‌م شتيك كه ئينسان رووبه روى ئه بيته‌وه له جيهانى ئاخيره تدا كاتى كه پروسه ى مه رگ ده ست پى ئه كا ديتنى ئه‌و فريشتانه يه كه قسه له گه‌ل برواداراندا ئه كه‌ن‌و شتيكيان پى ئه لين كه ئارامىو دلنيايى يان پى ببه خشىو مژده ى خوشى يان پى ئه ده‌ن، خواى گه‌وره ئه‌م حاله‌ته‌ ى خستوته به ر چاومان‌و ئه‌فه رمويت:

(إن الّذينَ قالوا ربُّنا اللهُ ثمّ استقاموا تَتَنَزَّلُ عليهِمُ الملائِكةُ ألاّ تَخافوا ولا تَحزَنوا وأبْشِروا بالجنّةِ الّتي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ* نَحْنُ أَولياؤُكم في الحياةِ الدُّنْيا وَفي الاخِرَةِ وَلَكُمْ فِيها ما تَشْتَهي أَنفُسُكُم ولَكُم فيها ما تَدَّعُونَ).(فُصّلت/30 ـ 31)

واته: «ئه‌وانه‌ى كه وتوويانه (الله) په روه ردگارمانه‌و پاشان ـ له سه ر ئه‌م قسه شيان ـ پايه دارى يان نيشان داوه، فريشته كان دائه بارينه سه ريان‌و پييان ئه لين كه مه ترسن‌و خه فه‌ت مه خون، مژده ى ئه‌و به هه شته تان لى بى كه به لينتان پى درابوو* ئيمه پشتيوان‌و يارمه تى ده رى ئيوه ين له ژيانى دنياو ئاخيره تدا، به هه شتيك كه هه‌رچى دلتان بخوازىو هه‌رچى داوابكه‌ن تيايدا هه يه‌و پيتان ئه دريت».

هه‌روه‌ك فريشته كان به قسه‌ى ناخوش‌و سوكايه تى پى كردن‌و هه‌ره شه‌و گوره شه‌ش له گه‌ل تاوانكاران ئه دوين‌و مژده ى سزاو ئه شكه نجه ى دوزه خيان پى ئه ده‌ن، له حاليكا كه ئه‌وان وان له حالى ساته سه خت‌و دژواره كانى سه ره مه رگداو كاتيكه كه روحيان له ده رچوون‌و جيا بوونه‌وه دايه له جه سته يان. حاله تيك كه قورئان ئه‌ويشى هيناوه ته به رچاومان‌و ئه‌فه رمويت:

(وَلَو تَرى إذ الظّالمونَ في غَمراتِ المَوْتِ والملائِكةُ باسِطو أيديهم أخرجُوا أنفسكُمُ اليومَ تُجزَونَ عذابَ الهُوْنِ بِما كُنْتُم تَقُولونَ على اللهِ غَيْرَ الحقّ وكُنْتُم عَن آياتِهِ تَسْتَكْبِرُون).(الانعام/ 93)

واته: «ئه گه ر رسوايىو سه ختىو بيهوشى يه كانى كاتى مه رگى سته مگه ران ببينى كه ـ چون ـ فريشته كان ده ستيان بلاوكردوته‌وه‌و پييان ئه لين: ئاده ى گيانى خوتان ده ركيشنه ده رى ئه مرو كاتى ئه‌وه يه سزاى سه خت‌و رسواى خوتان وه ربگرن له‌به‌رامبه ر ئه‌و هه موو دروو ده له سه يه ى به ناحه‌ق به ده‌م خواوه هه لتان ئه به ستو، لوتبه رزىو سه رشيتى ئه يگرتن له‌به‌رامبه‌ر په ندو ئاموژگارىو ئايه‌ته‌ كانى ئه‌ودا».

به پيى ئه‌و ريوايات‌و حه ديسانه‌ى له پيغه مبه ر(ص)و ئيمامانى بنه ماله كه يه‌وه (س) هاتوون ئه‌وه ئه گه يه نى كه دواى له گورنان روح ئه گه ريته‌وه‌و بو ناو له‌ش، بو ئه‌وه ى ئينسان گوره‌وشارى بدرىو له لايه‌ن ئه‌و فريشتانه‌وه كه كاريان ليپرسينه‌وه يه پرسيارى لى بكرى له‌و شتانه‌ى كه خوا خستويتى يه سه رشانى ئينسان.

له پيغه مبه ر(ص) ريوايه‌ت كراوه‌و ئه گيرنه‌وه كاتى سه عدى كورى مه عاذ وه فاتى فه رموو پيغه مبه ر(ص) نويژى له سه ر ته رمه كه ى خويندو له پاش بردنى بو گورستان‌و ناشتنىو به خاك سپاردنى فه رمووى: (إن سعداً قد أصابته ضمّة، فقال(ص): إنه كان في خلقه مع أهله سوء)(1)، (سه عد تووشى گوره‌وشاريك

ــــــــــــ

1 ـ بحار الانوار/ المجلسى / به رگى 6 / ل 220.

 

هات، پاشان هه‌ر خوى فه رمووى: ئه‌وه چونكه سه عد ره فتاريكى خراپى له گه‌ل خاوخيزانه كه يدا نواندبوو).

گوره‌وشارى قه بريش هيچ كه‌سى ليى رزگار نابى مه گه ر ژماره يه كى كه‌مى پياو چاكانى خوا نه بى، ئه‌وه نده هه يه له كه سيكه‌وه بو كه سيكى تر جياوازى هه يه له رووى ئه ندازه ى توندوتيژى ياخ‌و سوكىو ئاسانيتى گوره‌و شاره كه‌و ئيش‌و ئازاريك كه پييان ئه گات، ئه‌وه‌ش به گويره ى ده رجه ى ئيمان‌و ديندارىو كردارو ره فتارى هه‌ر كه‌سه‌يه له دنيادا.

هه‌روه ها ريوايات‌و ئه حاديس باسيان له ليپرسينه‌وه ى ناو قه بر كردووه‌و راستى شته كه يان سه لماندووه، له ئيمام جه عفه رى صادقه‌وه(س) ريوايه‌ت كراوه فه رموويه تى:

 

 

 

(من أنكر ثلاثة أشياء فليس من شيعتنا: المعراج، والمساءلة في القبر، والشفاعة)(1)يانى: (هه‌ر كه‌سى ئينكارى سى شت بكات ئه‌و

ـــــــــــ

1 ـ سه رچاوه ى پيشوو.

 

كه سه له تيره‌و جه ماعه تى ئيمه نى يه: به رزبوونه‌وه‌و ميعراجى پيغه مبه ر(ص) پرس‌و جوو ليپرسينه‌وه ى ناو قه بر، شه فاعه‌ت‌وتكاكارى).

ليپرسينه‌وه‌و پرس‌و جوى ناو قه بريش له دواى ناشتن‌و به خاك سپاردن ده ست پى ئه كات، مردووه كه دواى ئه‌وه ى ژيان ئه گه ريته‌وه بو جه‌سته‌ى پرسيارى لى ئه كرى ده رباره ى ئاين‌و كارو كرده‌وه كانى له دنيادا، تا خوشى يا ناخوشى ژيانى له جيهانى به رزه خدا ديارى بكرىو له پاش جيابوونه‌وه ى دووباره ى روحى له جه سته ى، روحه كه ى ره‌وانه‌ى ئه‌و شوينه بكرى كه بوى دانراوه.

هه ندى له موفه سيرانى قورئان له ليكدانه‌وه ى ئه‌م فه رمووده يه ى خواى گه‌وره دا (رَبَّنا أَمتّنا اثْنَتَيْنِ وأحْيَيْتَنا اثْنَتَيْن) وتوويانه: ژيانى دووه‌م ژيانى قه بره، ئه‌و ژيانه‌ى مه رگى دووه مى به دوادا ديت تاوه كو روح تا روژى قيامه‌ت له جيهانى به رزه خدا بمينيته‌وه.

ئه گه ر ليپرسينه‌وه ى ناو قه بر له لايه‌ن ئه‌و فريشتانه‌وه ئه نجام بدرى كه ئه‌م ئه ركه يان له ئه ستودايه، ئه‌وا ئه‌و ريوايه‌ت‌وفه رمايشتانه‌ى له ئيمامانى ئه هلى به يته‌وه(س) ريوايه‌ت كراون روونيان كردوته‌وه كه مردووان له جيهانى به رزه خدا سى تيره‌ن:

1 ـ تيره يه‌ك كه خاوه نى ئيمانى ته‌واو و ساغن، ئه مانه هه‌م دين يان چاك بووه‌و هه‌م كاروكرداريشيان، ئه‌وانيش ئيماندارانى راستگون، ئه‌م تيره يه ى خه لك له قه بردا پرسياريان لى ئه كرىو دواى ئه‌وه به خوشىو شادى له جيهانى به رزه خدا ئه ژين تا روژى قيامه‌ت.

2 ـ تيره يه‌ك كه هيچ ئيمانيكيان له دلا نه بووه‌و كافرى رووتن، ئه‌م جه ماعه ته له قه بردا پرسياريان لى ئه كرىو سزاو ئه شكه نجه ى روحى يان ئه درى له جيهانى به رزه خدا.

3 ـ تيره ى سيهه ميش ئه‌وانه‌ن كه هه‌م كارى چاكيان ئه نجام داوه‌و هه‌م كارى خراپ، كارى ئه مانه هه لئه گيرى بو روژى قيامه‌ت به ئوميدى ئه‌وه ى له‌و روژه دا خوا بيانبه خشى، ئيدى له قه بردا پرسياريان لى ناكرىو جه زايان له جيهانى به رزه خدا نادريته‌وه، چونكه كارى ئه مانه له روژى قيامه تدا رائه‌وه ستى له سه ر تكاو شه فاعه‌ت‌وليبوردن ياخ‌و سزاو ئه شكه نجه ى كاتيى، تا له دواى ئه‌وه بچنه به هه شت.

خواى گه‌وره ئه‌فه رمويت:

(وآخرونَ مُرْجَونَ لامرِ اللهِ إمّا يُعذِّبُهُم وإمّا يَتُوبُ عَليْهِم واللهُ عليمٌ حَكِيمٌ).(التوبة/ 106)

يانى: «ده سته يه كى تريش هه لگيراون بو فه رمانى خوا ـ خوى چون فه رمانيان له سه ر ئه دات ـ جا يا ئه‌وه يه سزاو عه زابيان ئه دات يا ئه‌وه يه توبه يان لى وه رئه گرىو لييان خوش ئه بى، خوداوه ند خوى زاناو دانايه».

ئيمامى باقر(س) تيره كانى خه لكيى له قه بردا بو يه كى له وانه‌ى پرسيارى لى ئه كات روون ئه كاته‌وه‌و ئه‌فه رمووى: (لايُسْأل في القبر إلاّ من محض الايمان محضاً، أو محض الكفر محضاً، فقلت له: فسائر الناس؟ فقال: يلهى عنهم)(1)، واته (له قه بردا جگه له

ـــــــــ

1 ـ سه رچاوه ى پيشوو.

 

كه سيك كه خاوه نى ئيمانيكى رووت‌و پوخته، ياخ‌و كه سيك كه هيچ ئيمانى نى يه‌و كافرى رووته، جگه له مانه پرسيار له كه سى تر ناكرى، ئه‌و كه سه ى كه پرسياره كه ى لى ئه كات ئه لى; منيش وتم: ئه ى باقى خه لكه كه چى؟ فه رمووى: لييان ئه گه رين).

عه للامه مه جليسى ره حمه تى خواى لى بى له باره ى به رزه خه‌وه ئه لى: (سزاو پاداشتى به رزه‌خ يه كيكه له‌و مه سه‌لانه‌ى كه سه له‌ف‌و خه له‌ف ـ واته زانايانى پيشين‌و دوايين ـ ى ئوممه تى ئيسلاميى له سه رى ريكن‌و كه سى نى يه برواى به سزاو پاداشتى جيهانى به رزه‌خ نه بيت)(1).

ـــــــــ

1 ـ سه رچاوه ى پيشوو.

 

جا كه مادام جيهانى به رزه‌خ حه قيقه‌ت‌وشتيكى واقيعى يه‌و ئيمان پى هينانى عه قيده يه كى ئيسلامى يه كه ته‌واوى موسلمانان بروايان پى يه تى، با راو بيروبوچوونى ئيسلاميش له مه ر چونيه تى ژيان له‌و جيهانه دا بخه ينه روو:

شيخ موفيد بو روونكردنه‌وه ى چونيه تى ژيان له جيهانى به رزه خدا گوتويه:

(ئه‌وه ى كه قسه‌و باسى له سه ره مه‌سه‌له‌ى خوشىو له زه‌ت يا ناخوشىو عه زابى ئه هلى قه بره له سه ر هه‌ر شتيك كه پاداشت‌و سزاى بويان ديارى كراوه، هه‌روه ها ئه‌وه ى كه ئه‌م خوشىو ناخوشى يه يان له چ ريگه يه كه‌وه ئه گاتىو شكل‌و شيوه يان له‌و حاله تانه دا چون ئه بى ئه مانه جيگاى قسه‌وباسن.

من ئه ليم: خواى ته عالا بو ئه هلى قه بر له‌ش‌و لاريك له شيوه ى جيسم‌و له‌شولارى دنيايان بو ئه سازينى، كه برواداره كانيان له‌و له‌ش‌و لاره دا له زه‌ت خوشى ئه چيژن‌و كافرو فاسقه كانيشيان عه زابو ناخوشى تيا ئه چيژن بى ئه‌وه ى ئه‌م خوشىو ناخوشى يانه بگه‌ن به‌و جيسم‌و به ده نانه‌ى وان له قه بره كانداو خه لكى ئه بينن له‌به‌ريكه‌وه دائه رزين‌و ئه پروكين‌و به گوزه شتى زه مان شوينه‌واريان نامينى، به لكو ئه هلى قه بر ئه مانه يان له شوينيكى تر دا پى ئه گات جگه له قه بره كانيان...)(1).

ــــــــــ

1 ـ اوائل المقالات / الشيخ المفيد / ل 88.

 

شيخ صدوق يش له‌م باره يه‌وه گوتوويه تى:

(ئيمه باوه رى ته‌واومان به ليپرسينه‌وه ى ناو قه بر هه يه‌و له‌و باوه ره داين كه شتيكى حه قيقه‌ته‌‌و هه‌ر ئه بى بيته پيشى، جا هه‌ر كه سى به درووستى وه‌‍لامى خوى دايه‌وه ئه‌وا قه بره كه ى پر ئه بى له بونى پاكى روح‌و ريحان‌و له ئاخيره تيشدا باخى به هه شتى ئه كريته خه‌‍لات، هه‌ر كه سيش وه‌لامى درووست نه داته‌وه ئاوى كولاو گه رمى ده رخوارد ئه درىو له ئاخيره تيشدا چالى دوزه‌خ ئه كريته خه‌‍لاتى، زورترين شتيكيش كه سزاو ئه شكه نجه ى قه برى له دوايه دووزمانىو به دره فتارىو ميز كردنه به سه ر يه كيكدا به مه‌‌به‌ستى رسوايى پى كردنى، سه خت ترين سزاو ئه شكه‌نجه‌ى ئيمانداريش له قه بردا چاوهه لكولين‌و قاش قاش كردنى پيستى له شيه تى، كه ئه‌وه‌ش ئه بيته مايه ى كه فاره تى ئه‌و گوناهانه‌ى ترى كه له سه رى ماون، ئه‌و گوناهانه‌ى كه هه لئه‌وه رين به خه‌م‌و خه فه‌ت‌ونه خوشىو سه ختى گيان كيشان له كاتى مه رگدا...)(1).

ـــــــــــ

1 ـ بحار الانوار / المجلسى / به رگى 6 / ل 279 له «عقائد الصدوق»ـهوه وه رگيراوه.

 

ئا به‌م چه شنه به كورتى جيهانى به رزه‌خ‌و مه سه له ى ليپرسينه‌وه ى ناو قه برو گوره‌و شارى قه برمان بو روون ئه بيته‌وه به‌و جوره ى كه ريوايات‌و ليكدانه‌وه ى زانايان بويان باس كردووين.