له‌ديمه‌نه‌سامناكه‌كانى روژى قيامه‌ت

 

قورئانى پيروز باسى له‌روژى قيامه‌ت‌و ئه‌و گورانكارىو كاره‌ساته‌مه‌زنانه‌ى بوونه‌وه‌ر كردووه‌كه‌له‌م جيهانه‌ى ئيمه‌دا ـ جيهانى سرووشت ـ رووئه‌ده‌ن، بو ئه‌م مه‌به‌سته‌ش چه‌ند ديمه‌ن‌و تابلوو وينه‌يه‌كى ئه‌و كاره‌ساته‌سامناكانه‌ى خستوته‌روو كه‌له‌و كاته‌دا دين به‌سه‌رئه‌م بوونه‌وه‌ره ‌زله‌داو، ئينسان له‌به‌رامبه‌ريدا زاره‌تره‌ك ئه‌بىو كاس‌و ور ئه‌مينى.

هه‌روه‌ك له‌م وه‌سف‌و باسانه‌ى قورئاندا چه‌ند وينه‌يه‌كى مه‌زنى غه‌يبىو نادياريش تياياندا به‌ده‌رئه‌كه‌وى، ئه‌ويش په‌نهان بوونى جيهانى هه‌ست‌و سرووشت‌و ده‌ركه‌وتنى جيهانى غه‌يب‌و ئاخيره‌ته.

ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ئه‌گه‌يه‌نى كه‌رووداوو كاره‌ساته‌كانى قيامه‌ت به‌ماناى گورانكارييه‌كى مه‌زنه‌له‌سرووشت‌و پيكهاته‌ى جيهانه‌كاندا، كه‌ئه‌نجامه‌كه‌شى په‌نهان بوونى جيهانيكه‌ به‌گشتىو سه‌رهه‌لدانى جيهانيكى ديكه‌يه‌ به‌دوايدا.

ديراساته‌زانستى يه‌كان‌و ليكولينه‌وه‌فه‌له‌كىو فيزيكى يه‌كانيش جه‌ختيان له‌سه‌ر ئه‌م راستى يه‌كردوته‌وه‌و تيكچوونى ساختارو ميكانيزمى بوونه‌وه‌رو له‌به‌ريه‌ك هه‌لوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌مه‌زنه ‌ئه‌سه‌لمينن.

خو ئه‌گه‌ر ئه‌و به‌لگه‌نامه‌زانستى يانه‌ى كه ‌سه‌روكاريان له‌گه‌ل ئيدراكى هه‌ستيى عه‌قلى مرويى دا هه‌يه‌وينه‌و ديمه‌نى ئه‌و كاره‌ساته‌يان خستبيته‌پيش چاوى مروف كه‌وا له‌سه‌ر ريگه‌ى ئه‌م جيهانه‌سرووشتى يه‌دا، با پيكه‌وه‌هه‌واله‌كانى غه‌يب‌و فه‌رمووده‌كانى قورئانيش سه‌باره‌ت به‌م كاره‌ساته‌ترسناكه‌به‌سه‌ر بكه‌ينه‌وه. ئه‌و كاته‌باشتر ئه‌توانين ده‌ركى گه‌وره‌يىو ترسناكيتى كاره‌ساته‌كه‌بكه‌ين به‌تايبه‌ت كه‌ئه‌بينين قورئان به‌وردى باسى رووداوه‌كانى ئه‌و روژه‌ى كردووه‌كه‌چى به‌سه‌ر سرووشت‌و ئينساندا ديت له‌و روژه‌دا.

قورئان ناوى ئه‌و روژه‌ى به‌چه‌ندين ناو ناوهيناوه‌كه‌هه‌ر يه‌كه‌له‌و ناوانه‌حه‌قيقه‌تى رووداوه‌ناوبراوه‌كه‌مان بو ده‌رئه‌خات، يه‌كيك له‌و ناوانه‌«يوم القيامه» واته‌روژى قيامه‌ته.

ته‌صه‌ورى ماناى قيامه‌تيش به‌ته‌واوى رووداوه‌كان‌و جوش‌و خروشه‌كانيه‌وه‌و يه‌ك به‌دوايه‌كدا هاتنى ديمه‌نه‌كانىو كاره‌ساته‌كانى ئه‌مانبات بو بارودوخ‌و حاله‌ته‌سامناكه‌كانى ئاخيره‌ت‌و، وينه‌و ديمه‌نى سه‌ختى يه‌كانى ئه‌و روژه‌و گه‌وره‌يى شكوى هه‌لويسته‌كه‌مان ئه‌خاته‌به‌رچاو.

بيگومان باشتر ئه‌توانين له‌كاره‌ساته‌مه‌زنه‌كانى ئه‌و روژه‌سامناكه‌و ئه‌ندازه‌ى هووشياركردنه‌وه‌ى ئيلاهيى له‌گه‌وره‌يى كاره‌ساته‌كه ‌تى بگه‌ين كاتى كه‌ببينين خواى گه‌وره‌له‌حه‌فتا ئايه‌تدا باسى له‌كاره‌ساته‌كه‌كردووه‌و له‌هه‌موو ئه‌و ئايه‌تانه‌دا ديمه‌نه‌كانى كاره‌ساته‌كه‌و وه‌سفى ترسناكى روژه‌كه‌ى هيناوه‌و به‌م ناوانه‌ناوى بردووه‌«يوم الوعيد»، «يوم القارعة» «يوم الطامة الكبرى»، «الصاخة»، «الغاشية»، «يوم الحسرة»و چه‌ندين ناوى تر، كه‌هه‌موو ئه‌مانه‌سه‌ختىو مه‌ينه‌تييه‌كانى ئه‌و روژه‌ده‌رئه‌خه‌ن كه‌تاوانكاران‌و ياغى گه‌ران له‌و روژه‌دا گرفتارى دين، هه‌روه‌ها مه‌ترسىو خه‌ته‌راتى روژه‌كه ‌له‌سه‌ر چاره‌نووس‌و سه‌رنويشتى مروف.

له‌نيو ئه‌و ئايه‌تانه‌دا كه‌باسيان له‌ديمه‌نه‌كانى روژى قيامه‌ت‌و رووداوه‌كانى ئه‌و روژه‌كردووه ‌به‌يان‌و روونكردنه‌وه‌ى كافى به‌دين ئه‌كه‌ين. له‌و ئايه‌تانه‌ش ئه‌م فه‌رمووده ‌پيروزانه‌ى خواى ته‌عالان كه‌ئه‌فه‌رموويت:

(يَومَ تُبدَّلُ الارضُ غَيرَ الارضِ والسّمواتُ وَبَرزوا لله‌الواحِد القهّار).(إبراهيم/ 48)

يانى: «روژى كه‌ئه‌م زه‌وى يه‌ به‌زه‌وى يه‌كى ترو ئاسمانه‌كانيش ـ به‌ئاسمانى تر ـ ئالووير ئه‌كرين‌و، له‌پيشگاى خوداوه‌ندى تاكى قه‌هاردا نمايان ئه‌بن».

(إنَّ زَلْزَلَةَ السّاعةِ شَيءٌ عَظيم).(الحج/ 1)

يانى: «چونكه‌ زه‌لزه‌له‌ى قيامه‌ت شتيكى زور زل‌و مه‌زنه».

(حتى إذا جاءتهم السّاعة بغتةً).(الانعام/ 31)

واته: «تا كاتى كه‌ ناگه‌هان قيامه‌تيان به‌سه‌ردا بيت».

(ويومَ تَشقَّقُ السَّماءُ بالغمام ونزل الملائكةُ تنزيلاً).(الفرقان/ 25)

يانى: «روژى كه‌ئاسمان به‌هه‌وره‌كانه‌وه ‌قليش ئه‌بات‌و فريشته‌كان دينه‌خوارى».

(يومَ نَبطشُ البطشةَ الكُبرى إنّا مُنتقمونَ).(الدخان/ 16)

يانى: «روژى كه‌زور به‌توندى ئه‌يانگرين ـ بو ئه‌وه‌ى توله‌يان لى بسينينه‌وه‌ـ، به‌لى ئيمه‌توله‌سينين».

(ويخافونَ يوماً كانَ شرُّهُ مُستطيراً).(الانسان/ 7)

واته: «ئه‌ترسن له‌و روژه‌ى كه‌مه‌ينه‌تىو ئيش‌و ئازاره‌كانى هه‌موو ئه‌هلى مه‌حشه‌ر ئه‌گريته‌وه».

(يوماً عَبوساً قَمطَريراً).(الانسان/ 10)

يانى: «روژيكى سه‌خت‌و غه‌مگين‌و ناوچاو كرژو رووترش».

(فإذا جاءَت الطّامَّةُ الكُبرى).(النازعات/ 34)

واته: «كاتى كه‌رووداو كاره‌ساته ‌گه‌وره‌كه‌ رووى دا».

(فإذا جاءَتِ الصّاخَّةُ).(عبس/ 33)

واته: «كاتى كه‌ده‌نگه‌سامناك‌و ترسناكه‌كه‌ـ ده‌نگى به‌رپابوونى قيامه‌ت ـ هات به‌روودا».

(ويومَ نُسيِّر الجبال وترى الارض بارزة).(الكهف/ 47)

يانى: «روژى كه‌شاخ‌و چياكان ئه‌خه‌ينه‌جموجول‌و ريگه‌رويين ئه‌و ده‌مه‌زه‌وى به‌ئاشكرا ـ به‌ته‌ختى ـ ئه‌بينى».

(إذا رُجَّت الارض رجّاً* وبُسَّت الجبالُ بسّاً).(الواقعة/ 4 ـ 5)

واته: «ئه‌و كاته‌ى كه‌زه‌وى به‌توندى ديته‌له‌رزه‌و هه‌لته‌كينو* كيوه‌كان به‌توندى تيك ئه‌رمين‌و دينه‌خوارى».

(ويسألونك عن الجبال فقل ينسفها ربّي نسفاً).(طه/ 105)

يانى: «له‌باره‌ى شاخ‌و كيوه‌كانه‌وه‌ليت ئه‌پرسن ـ كه‌چى يان لى دى؟ ـ بلى: په‌روه‌ردگارم له‌ره‌گو ريشه‌وه‌نابووتيان ئه‌كات‌و به‌جارى ته‌ختيان ئه‌كات».

(فَيذَرُها قاعاً صَفْصَفاً* لاتَرى فيها عِوَجاً ولا أمْتاً).

(طه/ 106 ـ 107)

يانى: «ئه‌وسا زه‌وى ساف‌و ته‌خت‌و بى ئاوو گژوگيا ره‌ها ئه‌كات* به‌جورى كه‌ئيدى هيچ به‌رزىو نزمى يه‌كى تيا به‌دى ناكه‌يت».

(يومَ نَطوِي السّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ للكُتُبِ).(الانبياء/ 104)

يانى: «روژى كه‌ئاسمان ئه‌پيچينه‌وه‌به‌وينه‌ى پيچانه‌وه‌ى تومارى نامه‌كان».

(فارتقِبْ يومَ تأتي السّماءُ بِدُخان مبين* يغشى الناسَ هذا عذابٌ أَليم).(الدخان/ 10 ـ 11)

يانى: «كه‌وابوو چاوه‌رى ى روژى بكه‌كه‌ئاسمان دووكه‌ليكى ئاشكرا دينيته‌ئارا* دووكه‌ليك كه‌هه‌موو خه‌لك دائه‌پوشى، ئه‌مه‌ئيش‌و عه‌زابيكى ده‌ردناكه».

(يومَ تَمورُ السّماءُ مَوراً* وتسيرُ الجِبالُ سَيراً).(الطور/ 9 ـ 10)

يانى: «له‌و روژه‌دا كه‌ئاسمان ـ به‌وينه‌ى شه‌پولى ده‌ريا ـ به‌توندى ئه‌كه‌ويته‌له‌رزه‌و جموجولو* كيوه‌كان به‌ماناى رى كردن رى ئه‌كه‌ن‌و ئه‌رون».

(اقتربت السّاعةُ وانشقّ القمر).(القمر/ 1)

واته: «ئه‌وا قيامه‌ت نزيك بووه‌وه‌و مانگ دوو كه‌رت بوو».

(فإذا انشقّتِ السّماءُ فكانت وردَةً كالدِّهان).(الرّحمن/ 37)

واته: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌ئاسمان شه‌قى بردو ـ ره‌نگى ـ وه‌ك رون ـ ى سه‌رئاگر  سوور هه‌لگه‌را».

(وحملت الارض والجبال فدكّتا دكّةً واحدة).(الحاقّة/ 14)

يانى: « ـ كاتى ـ كه‌زه‌وىو كيوه‌كان رامالران‌و يه‌كده‌فعه‌كيشايان به‌يه‌كداو به‌جارى نابووت بوون».

(وانشقت السّماء فهي يومئذ واهية).(الحاقة/ 16)

واته: «هه‌ر وه‌خت كه‌ئاسمان شه‌قى برد ئه‌و كاته‌خاو ئه‌بيته‌وه‌و دائه‌روخى».

(وإذا الكواكبُ انْتَثَرَت).(الانفطار/ 2)

يانى: «ئه‌و كاته‌ى كه‌ئه‌ستيره‌كان پرژو بلاو بوونه‌وه‌و داوه‌رينه‌خوارى».

(يومَ تكونُ السّماء كالمهل).(المعارج/ 8)

يانى: «روژى كه‌ئاسمان وه‌ك كانزاى شلى توواوه‌ـ يا وه‌ك رونى ليل ـ ى لى ديت».

(وتكونُ الجبال كالعِهن).(المعارج/ 9)

«كيوه‌كانيش وه‌ك خوورى شى كراوه‌يان لى ديت».

(فإذا النجوم طمست).(المرسلات/ 8)

واته: «كاتى كه‌ئه‌ستيره‌كان رووناكى يان نامينىو تاريك دادين‌و شوينه‌واريان بزر ئه‌بى».

(وإذا السّماء فرجت).(المرسلات/ 9)

واته: «كاتى كه‌ئاسمان شه‌ق ئه‌بات‌و له‌ت له‌ت ئه‌بى».

(وخسف القمر).(القيامة/ 8)

يانى: « ـ كاتى ـ كه‌مانگ رووناكى نه‌ماو تاريك داهات».

(وجمع الشمس والقمر).(القيامة/ 9)

يانى: «كاتى خورو مانگ له‌شوينيكدا يه‌كيان گرت‌و كه‌وتنه‌پال يه‌ك».

(وإذا الجبال نسفت).(المرسلات/ 10)

واته: «وه‌ختى كه‌كيوه‌كان له‌ره‌گو ريشه‌وه‌هه‌لته‌كين‌و به‌با چوون».

(وفتحت السّماء فكانت أبواباً).(النبأ/ 19)

يانى: «ـ روژى كه‌ـ ئاسمان ئاوه‌لا ئه‌بيته‌وه‌و به‌شيوه‌ى چه‌ند ده‌رگايه‌كى لى ديت».

(وسُيِّرت الجبال فكانت سراباً).(النبأ/ 20)

واته: «كيوه‌كان ئه‌كه‌ونه‌حه‌ره‌كه‌ت‌و به‌شيوه‌ى سه‌راب (تراويلكه)يان لى ديت».

(إذا الشّمس كُوِّرت).(التكوير/ 1)

يانى: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌خور رووناكى نامينىو تاريك داديت».

(وإذا النّجوم انكدرت).(التكوير/ 2)

واته: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌ئه‌ستيره‌كان پرژو بلاو ئه‌بنه‌وه‌و ئه‌كه‌ونه‌خوارى».

(وإذا البحارُ سُجِّرت).(التكوير/ 6)

واته: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌ده‌رياكان گريان تى به‌ر ئه‌بىو داخ ئه‌بن».

(وإذا السّماءُ كشطت).(التكوير/ 11)

واته: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌په‌رده‌له‌رووى ئاسمان ئه‌گيريته‌وه‌و رووت ئه‌بى به‌هوى لاچوونى ئه‌ستيره‌كانه‌وه».

(إذا السّماء انفطرت).(الانفطار/ 1)

يانى: «ئه‌و كاته‌ى كه‌ئاسمان شه‌ق ئه‌بات‌و له‌يه‌ك ئه‌ترازى».

(وإذا الكواكبُ انْتَثَرَتْ).(الانفطار/ 2)

يانى: «ئه‌و وه‌خته‌ى كه‌ئه‌ستيره‌كان په‌رت‌و پرژو بلاو ئه‌بنه‌وه‌و ئه‌كه‌ونه‌خوارى».

(وإذا البحار فُجِّرت).(الانفطار/ 3)

يانى: «وه‌ختى كه‌ئاوى ده‌رياكان قولپه‌ئه‌كات‌و گريان تى به‌ر ئه‌بى».

(إذا السّماء انشقّت).(الانشقاق/ 1)

يانى: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌ئاسمان شه‌ق ئه‌بات‌و له‌يه‌ك ئه‌ترازى».

(وإذا الارض مُدّت).(الانشقاق/ 3)

يانى: «ئه‌و ده‌مه‌ى كه‌زه‌وى ته‌خت ئه‌بىو به‌رزايىو نزمايى يه‌كانى نامينى».

(إذا زُلزلت الارضُ زلزالها).(الزلزلة/ 1)

يانى: «وه‌ختى كه‌زه‌وى به‌توندترين پله‌ى له‌رزين ديته‌له‌رزين».

سه‌ير كه، قورئان له‌سه‌ر تابلوى ئه‌م چه‌ند ئايه‌ته‌پيروزه‌وينه‌ى ئه‌و كاره‌ساته‌مه‌زنه‌ بوونه‌وه‌رىيه ‌ئه‌خاته‌روو كه‌تووشى زه‌وى خورو مانگو ئه‌ستيره‌كان‌و ئاسمان‌و كيوه‌كان‌و ده‌رياكان ئه‌بيت.

بو نموونه ‌قورئان باسى كاره‌ساتى زه‌وىو ئه‌و رووداوانه‌ى ئه‌كات كه‌له‌دوا روژدا دين به‌سه‌ر زه‌وى دا، باس ئه‌كات كه:

ئه‌م زه‌وى يه‌ى ئيستامان ئه‌بيته‌زه‌وى يه‌كى تر كه‌ئاشناى نين.

ئه‌م زه‌وىيه ‌به‌توندى ديته‌له‌رزه‌و ئه‌شله‌قى.

ئه‌م زه‌وىيه ‌هه‌ليئه‌لگرىو له‌ته‌ك كيوه‌كاندا به‌توندى ئه‌كيشن به‌يه‌كدا.

ئه‌م زه‌وىيه‌ ته‌خت ئه‌بىو به‌رزايىو نزمايى نامينىو شكل‌و شيوه‌ى ئه‌گوردرى.

ئه‌م زه‌وىيه ‌تووشى توندترين پله‌ى بوومه‌له‌رزه‌ديت‌و به‌ر زه‌لزه‌له‌ئه‌كه‌وى.

به‌م شيوه‌يه‌ قورئان چونيه‌تى گورانى زه‌وىو گورانى شكل‌و شيوه‌ى به‌رزايىو نزماييه‌كانى زه‌وى باس ئه‌كات‌و ئه‌وه ‌روون ئه‌كاته‌وه‌ كه‌پيشه‌كى به‌هوى هاتنه‌له‌رزينى زه‌وى يه‌وه‌ هه‌موو ياساو سيسته‌ميكى تيك ئه‌چىو له‌خوولگه‌ى خوى ئه‌چيته‌ ده‌رىو به‌مه‌ش كيوه‌كانى سه‌ر رووى زه‌وى ئه‌كيشن به‌يه‌كاو به‌رزاييه‌كان ته‌خت ئه‌بن‌و زه‌وى يه‌ك ئاست ئه‌بىو رووبه‌رى پانوپور ئه‌بيته‌وه.

كيوه‌كانيش له‌شوينى خويان هه‌لئه‌كه‌نرين‌و رى ئه‌كه‌ن به‌ماناى ريكردن، جيگا كانيشيان وه‌ك سه‌راب‌و تراويلكه‌ى لى ديت.

به‌توندى تيك ئه‌رمين‌و دينه‌خوارى.

له‌ره‌گو ريشه‌وه‌ نابووت ئه‌بن‌و به‌جارى ته‌ختى سه‌ر رووى زه‌وى ئه‌بن.

ئه‌كيشن به‌يه‌كا به‌جورى كه‌هه‌پرون هه‌پرون ئه‌بن‌و شوينه‌واريان نامينىو به‌ته‌واوى شىو شيتال ئه‌بنه‌وه‌به‌وينه‌ى خوورى شى كراوه.

كاره‌ساته‌كه‌ى زه‌وى ده‌رياكانيش ئه‌گريته‌وه‌و ئه‌وانيش ئه‌ته‌قنه‌وه‌و دينه‌كول.

ته‌قينه‌وه‌ى ده‌رياكانيش ده‌ره‌نجامى ويران بوونى رووبه‌ره‌كانى زه‌وىيه‌ به‌هوى ئه‌و بوومه‌له‌رزه‌و زه‌لزه‌له‌تونده‌ى به‌ر زه‌وى ئه‌كه‌وىو زه‌وى ته‌خت ئه‌بىو ئيدى به‌ربه‌ستيك نامينى تا ريگاى كوبوونه‌وه‌ى ئاوى ده‌رياكان بگرى، به‌مه‌ش ده‌رياكان تيكه‌ل به‌يه‌كتر ئه‌بن.

خو ئه‌وه ‌ئاسمانيش توشى هه‌مان چاره‌نووسى زه‌وى ديت.

ئه‌م ئاسمانه‌ى ئيستا ئه‌گوردرى به‌ئاسمانيكى دى، سرووشت‌و سيسته‌مى ئاسمان تيك ئه‌چىو شكل‌و شيوه‌ى به‌جارى ئه‌گوردرى.

ئه‌م ئاسمانه‌به ‌هه‌وره‌كانه‌وه‌ئه‌قليشىو شه‌ق ئه‌بات‌و له‌يه‌ك ئه‌ترازى.

ئه‌م ئاسمانه‌ ئه‌پيچريته‌وه‌به‌وينه‌ى پيچانه‌وه‌ى تومارى نامه‌و نوسراوه.

ئه‌م ئاسمانه‌ دووكه‌ليكى ئاشكرا ئه‌هينى به‌روودا.

ئه‌م ئاسمانه‌ به‌وينه‌ى شه‌پولى ده‌ريا شه‌پول ئه‌هاويژىو رى ئه‌كات.

ئه‌م ئاسمانه ‌شه‌ق ئه‌بات‌و له‌به‌ريه‌ك ئه‌ترازى.

ئه‌م ئاسمانه‌ به‌وينه‌ى كانزايه‌كى شل يا رونيكى ليلى توواوه‌ى لى ديت.

ئه‌م ئاسمانه‌ ئه‌قليشىو ده‌م ئه‌كاته‌وه‌و ئاوه‌لا ئه‌بيته‌وه.

ئه‌م ئاسمانه‌يه‌كالا ئه‌بيته‌وه‌و رووت ئه‌بىو په‌رده‌ى سه‌ر رووى هه‌لئه‌دريته‌وه.

ئه‌م ئاسمانه‌له‌ت له‌ت ئه‌بىو له‌به‌ر يه‌ك هه‌لئه‌وه‌شيته‌وه.

خويندنه‌وه‌يه‌كى زانستيانه‌ى وردى ئه‌م ئايه‌ته‌پيروزانه‌و تيرامان له‌كاره‌ساته‌مه‌زنه‌كه‌ى ئاسمان‌و ئه‌و رووداوه‌سامناك‌و توقينه‌رانه‌ى كه‌دين به‌سه‌ر مانگو خورو ئه‌ستيره‌كاندا له‌وانه‌ئه‌ستيره‌ى زه‌وى به‌سه‌ بو نيشاندانى ئه‌و ترس‌و له‌رزو ره‌نگ په‌رينه‌ى كه‌حالى تاوانكاران‌و گوناهكاران ئه‌گرى، چونكه‌روژه‌كه‌روژيكه‌كه‌تيكراى بوونه‌وه‌ر به‌جارى تيك ئه‌چىو هه‌موو شتى له‌ژير پيى ئينسان‌و له‌سه‌رووىيه‌وه‌ ديته‌له‌رزه‌و دنيا يه‌كپارچه‌ره‌نگى ئه‌په‌رىو ترس‌و له‌رزو شيوه‌ن‌و روروى پى ئه‌كه‌وى، هاتنه‌له‌رزينى زه‌وىو ويران بوونى كيوه‌كان‌و به‌جوش هاتنى ده‌رياكان‌و پارچه‌پارچه‌بوونى مانگو گيرانىو وه‌پال خوركه‌وتنى وه‌ك ئايه‌ته‌كان ئاماژه‌ى بو ئه‌كه‌ن كه‌مانگ كه‌رت ئه‌بىو به‌رى ئه‌گيرىو له‌گه‌ل خوردا ئه‌چنه‌پال يه‌ك به‌هوى تاريك بوونيانه‌وه، هه‌موو ئه‌مانه ‌كه‌روو ئه‌ده‌ن هوى گورانى تيكراى ياساو سيسته‌مى ئه‌م گه‌ردوونه‌يه، بيگومان كاتى كه‌ئه‌م گورانكارى يه‌ش له‌كومه‌له‌سيسته‌مى بوونه‌وه‌رى دا روو ئه‌دات، باقى ئه‌ستيره‌كانى تريش ئه‌گريته‌وه‌و ئه‌وانيش رووناكى خويان له‌ده‌ست ئه‌ده‌ن‌و تاريك دادين‌و په‌رت‌و پرژو بلاو ئه‌بنه‌وه‌له‌ئاسماندا دواى ئه‌وه‌ى شوين‌و خوولگه‌ى خويان له‌ده‌ست ئه‌ده‌ن‌و مه‌داره‌كانيان ئه‌شيوى به‌يه‌كا، سه‌ره‌نجام هه‌ر ئه‌م كاره‌ساته‌خوريش ئه‌گريته‌وه‌و ئه‌ويش دووچارى گوران‌و ويرانى ديت، گوران‌و ويرانى يه‌ك كه‌قورئان به‌وشه‌ى «تكوير»(1)و

ـــــــــ

1 ـ «تكوير الشيء» به ماناى چوونه پال يه كترىو راكيشانى شتيكه/ معجم مفردات الفاظ القرآن / الراغب الاصفهانى.

 

ته‌عبيرى «وَجُمِعَ الشمس والقمر» ده‌رى بريوه.

قورئان وه‌ك چون رووداو و كاره‌ساته‌سامناكه‌كانى سرووشتى خستوته‌به‌رچاو، حالى مروقيشى له‌و روژه‌دا خستوته‌ به‌رچاو كه‌چى به‌سه‌ردا ديت‌و چ ترس‌و له‌رزو توقين‌و ره‌نگ په‌رينيك له‌كاتى به‌رپا بوونى قيامه‌تدا رووى تى ئه‌كات، ته‌نيا ئه‌و ئيماندارانه‌يان نه‌بى كه‌قورئان به‌فه‌رمووده‌ى خوى وه‌سفى حاليان ئه‌كات‌و ئه‌فه‌رمويت:

(فَهُم من فَزَع يومئذ آمِنون).(النمل/ 89)

واته: «ئه‌وانه‌ـ ئيماندارانى خيرمه‌ند ـ له‌و روژه‌دا وان له‌ئه‌من‌و ئاسايشدا».

(لايحزنهم الفَزَعِ الاكْبَر).(الانبياء/ 103)

واته: «ترسه‌ گه‌وره‌كه‌ ئه‌وان خه‌مبارو غه‌مگين ناكات».

حال‌و وه‌زعى ده‌روونى ئينسانى هيناوه‌ته‌به‌رچاو كه‌له‌ناكاويكدا ئه‌ته‌قى به‌رووى ئه‌م رووداوو كاره‌ساته‌ترسناك‌و سامناكانه‌ى سرووشت داو، به‌چاوى خوى رووداوه‌كانى قيامه‌ت ئه‌بينىو ئاوقه‌دى چاره‌نووسى خوى ئه‌بيته‌وه، له‌م باره‌يه‌وه‌قورئان ئه‌فه‌رمويت:

(يومَ تَبْيَضُّ وجوهٌ وتَسْوَدُّ وُجوه).(آل عمران/ 106)

يانى: «روژيك كه‌رووخسارى بريكى روشن‌و سپى هه‌لئه‌گه‌رىو رووخسارى بريكيشى ره‌ش دا ئه‌گه‌ريت».

(ولَوْ أنّ لكلّ نفس ظلمت ما في الارض لافتدت به).(يونس/ 54)

يانى: «ئه‌و كه‌سه‌ى زولم‌و سته‌مى كردبيت ـ له‌و روژه‌دا ئاماده‌يه‌ـ ئه‌گه‌ر هه‌رچى له‌سه‌ر رووى زه‌وىيه ‌هى ئه‌و بى ئه‌يدات به‌س پيى رزگار بيت».

(إنّما يؤخِّرهم ليوم تشخص فيه‌الابصار).(إبراهيم/ 41)

يانى: «به‌لكو ـ سزايان ـ دواخراوه ‌بو روژيك كه‌تيايدا چاوه‌كان رووه‌و سه‌ر زه‌ق‌و ئه‌بله‌ق‌و بى جووله‌ئه‌مينن».

(مُهطعينَ مُقنعي رؤوسهم).(إبراهيم/ 43)

يانى: «له‌و روژه‌دا ـ سته‌مگه‌ران له‌ترسى عه‌زاب‌و ئيش‌و ئازارى ئيلاهيى ـبه‌په‌له‌هه‌لدين له‌حاليكا مليان ره‌په‌و سه‌ر به‌ره‌و ژوورن». (لا يرتدّ إليهم طرفهم).(إبراهيم/ 43)

«پيلوى چاويان ناچه‌رخىو به‌رپيى خويان نابينن».

(وأفئِدتُهم هَواء).(إبراهيم/ 43)

«دليان ـ له‌فيكرو خه‌يال‌و ئه‌نديشه‌ـ پووچو خالى يه».

(يومَ ترونها تذهلُ كلّ مرضعة عمّا أرضَعَت).(الحج/ 2)

يانى: «روژيك كه‌ئه‌بينى هه‌ر دايكيكى شيرده‌ر شيره‌خوره‌كه‌ى خوى فه‌راموش ئه‌كات».

(وتضعُ كلّ ذات حمل حَملها).(الحج/ 2)

«هه‌ر دايكيكى ئاوس‌و دووگيان ـ له‌عه‌زره‌تا ـ زگه‌كه‌ى ئه‌خات».

(وترى النّاس سُكارى وماهُم بِسُكارى ولكنَّ عَذاب اللهِ شَديد).(الحج/2)

يانى: «ئه‌بينى خه‌لك ورو مه‌ستن، كه‌چى ورو مه‌ستيش نين، به‌لكو عه‌زابه‌كه‌ى خوا توندوتيژه».

(يومَ لاينفعُ مالٌ ولا بَنونَ).(الشعراء/ 88)

يانى: «روژى كه‌نه‌مال‌و نه‌مندال سوودى هه‌يه».

(إذ القلوبُ لدى الحناجر كاظمين).(غافر/ 18)

يانى: «كاتى كه‌گيان‌و دله‌كان ئه‌كه‌نه‌ئاست قورقوراگه‌و له‌ترسى ئه‌و روژه‌خه‌م‌و خه‌فه‌ت‌و تووره‌يى خويان ئه‌خونه‌وه».

(وأسرُّوا النَّدامةَ لمّا رَأوا العذابَ وَقُضيَ بَينَهُم بالقِسطِ).

(يونس/ 54)

يانى: «كاتى كه‌عه‌زاب‌و ئيش‌و ئازاره‌كه‌يان بينى ـ په‌شيمانن له‌دلا، به‌لام په‌شيمانى يه‌كه‌ى خويان ئه‌شارنه‌وه‌ـ نه‌بادا رسواتر ببن، له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا هه‌ر ـ به‌عه‌داله‌تيش له‌نيوانياندا داوه‌رى ئه‌كريت».

(الاخِلاّء يومئذ بعضهم لبعض عَدوّ إلاّ المتّقين). (الزخرف/ 67)

يانى: «دوستان‌و ياران له‌و روژه‌دا دوژمنى يه‌كترين جگه‌له‌ ته‌قواكاران».

(وَيومَ يَعَضُّ الظّالمُ على يديهِ يقولُ ياليتني اتّخذتُ مَعَ الرّسولِ سبيلاً).(الفرقان/ 27)

يانى: «روژى كه‌زالم‌و سته‌مكار سه‌رى ده‌سته‌كانى خوى ئه‌گه‌زىو ئه‌لى:ئه‌ى كاش منيش له‌گه‌ل پيغه‌مبه‌ردا ريگايه‌كم هه‌لبژاردبايه».

(وترى كل اُمّة جاثية).(الجاثية/ 28)

يانى: «له‌و روژه‌دا ئه‌بينى هه‌موو ئوممه‌ت‌و نه‌ته‌وه‌يه‌ك ـ له‌عه‌زره‌ت گيانيان ـ به‌ ئه‌ژنودا كه‌وتوون».

(ياوَيلتي لَيتني لَم اتّخذْ فُلاناً خليلاً).(الفرقان/ 28)

يانى: «واى به‌حالم، ئه‌ى كاش فلانه‌كه‌سم نه‌كردبايه‌ته‌دوست‌و هاوه‌لى خوم».

(لَن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم يوم القيامة).(الممتحنة/ 3)

يانى: «هه‌رگيز نه‌خزم‌و كه‌س‌و كارتان‌و نه‌مال‌و مندالتان له‌روژى قيامه‌تدا سوودو قازانجيكيان به‌حالى ئيوه‌نابيت».

(.. يَوَدُّ المجرمُ لَو يفتدي مِن عَذابِ يومئذ بِبَنيه* وصاحِبتهِ وَأخيهِ* وَفَصيلَتِهِ الَّتي تؤويهِ* وَمَن في الارضِ جَميعاً ثُمَّ يُنْجيهِ).(المعارج/11 ـ 14)

يانى: «ئاله‌م كاته‌دا گوناهكارو تاوانكار حه‌ز ئه‌كات هه‌رچى مندالى هه‌يه‌هه‌مووى له‌پيناو ـ له‌كول كه‌وتنه‌وه‌ى ـ ئه‌و عه‌زابه‌دا خه‌لات بكات* هه‌روه‌ها هاوسه‌رى خوىو براى خويشى* ـ ته‌نانه‌ت ـ ئه‌و تيره‌و تايفه‌يه‌ش كه‌پاريزگارى له‌و ئه‌كردو ئه‌يپاراست* ـ به‌لكو ـ هه‌موو خه‌لكى سه‌رزه‌ويش ـ ئه‌كاته‌خه‌لات‌و قوربانى - به‌س هه‌ر رزگارى بكه‌ن‌و نه‌جاتى بده‌ن».

(يقولُ الانسانُ يومئذ أين المفرّ).(القيامة/ 10)

يانى: «ئينسان ئه‌و كاته‌ ئه‌لى: ريگاى هه‌لهاتن له‌كوى يه؟».

(يومَ يكونُ النّاسُ كالفراشِ المبثوث).(القارعة/ 4)

يانى: «روژى كه‌ئينسان په‌رژو بلاوو سه‌رگه‌ردان ئه‌بىو وه‌ك په‌پووله‌ى عه‌ودالى لى دى ـ كه‌چون خوى ئه‌كيشى به‌هه‌موو شتيكدا ـ».

(يومَ يُنْفَخُ في الصُّورِ فَتأتُون أفْواجاً).(النبأ/ 18)

يانى: «روژى كه‌ فوو ئه‌كرى به‌نه‌فخى سورا، ئه‌وسا ئيوه‌پول پول رووئه‌كه‌نه‌مه‌حشه‌ر.

(ويقولُ الكافرُ ياليتني كنتُ تُراباً).(النبأ/ 40)

يانى: «خوانه‌ناس‌و كافر ئه‌لى; ئه‌ى كاش خاك‌و گل بووبام ـ و گرفتارى ئه‌م روژه‌نه‌هاتبام ـ ».

(ياحَسْرَتي على مافَرَّطْتُ في جَنْبِ الله).(الزمر/ 56)

يانى: «ئه‌فسوس‌و سه‌د مه‌خابن بو ئه‌و هه‌موو كه‌مته‌رخه‌مييه‌ى كردم له‌به‌رامبه‌ر فه‌رمانه‌كانى خوادا».

بو ئه‌وه‌ى كه‌رووخسارى تاوانكاران‌و سه‌رپيچى كاران‌و ياغى يان‌و ئه‌و حاله‌ته‌ده‌روونى يه‌مان بو ده‌ركه‌وى كه‌ئه‌وان له‌و روژه‌دا تيايدا ئه‌ژين له‌بيم‌و ترس‌و له‌رزو دله‌راوكىو په‌شيمانىو رسوايىو زه‌ليلى، با پيكه‌وه‌ ئه‌و باس‌و به‌يانه‌قورئانىيانه ‌بخوينينه‌وه‌كه‌ديمه‌ن‌و حاله‌ته‌بيمناك‌و ره‌نگ په‌ريوه‌كانى گوره‌پانى قيامه‌تمان بو ئه‌گيرنه‌وه، له‌و روژه‌دا تاوانكاران نيوچه‌وان‌و رووخساريان له‌شه‌رمه‌زارىو رسوايى دا ره‌ش دائه‌گه‌رىو سه‌ريان شوره، چاويان زه‌ق‌و ئه‌بله‌قه‌و پيلوى چاوه‌كانيان ناگه‌رى، دليان نائارامه‌و يه‌ك سات ناسره‌وىو پره ‌له‌ترس‌و له‌رزو خه‌ريكه‌زيره‌بكه‌ن‌و ناشزانن چى بكه‌ن، رق‌و خه‌م‌و خه‌فه‌ت گه‌لووى گرتوون‌و هه‌ر ئه‌وه‌يه‌نه‌خنكين، حه‌سره‌ت‌و ئاخ‌و ئوف‌و ئه‌فسوس‌و په‌شيمانى دايگرتوون‌و، خوزگه‌ ئه‌خوازن خاك‌و گلى ژير پى بوونايه‌و تووشى ئه‌م شه‌رمه‌زارىو رسوايى يه‌نه‌هاتنايه، هه‌ر يه‌ك ئاوات ئه‌خوازن ته‌واوى دنيا هى ئه‌و بيت‌و بيكاته‌خه‌لات بو رزگار كردنى خوى، به‌لام نه‌خه‌لات&#