تهوبهته عبيريكه له بارى راسته قينه ى ئيسلام
رووى ته شريع له مروف كراوهو ياسا به خاترى وى داريژراوهو، چالاكيىو هه لسوكهوتى ئهويش مهوداو بوارى چه سپاندنى ئه حكامو ده ستوورو ته شريعه كانى ئيسلامه; ئيسلاميش بو ئهوه هاتووه كه نيوان چالاكيىو هه لسوكهوتو تيراساى مروف له ژيانداو، نيوان ئيرادهو ويستى خيرو خواستى ره حمهت لهم بوونه دا سازو ريك بخات; هه ربويه ئهم ريكخستنوهاوتايى كردنه هه لسه نگاندنيكى ئيجگار وردى دهويت بو پيواندنوراستكردنهوه ى سرووشتى مروفو شايسته يىو توانايىو ئاماده خوازييه كانى; تا نهوه كو ئهم هاوتايىو ريكخستنه په كى بكهوىو ئامانجى دينوئايين نابووت ببىو ببيته توزى به ربا.
له به ر ئهم هويه ئه ركه كانى ئيسلام له ئاست وزهو توانايى مروقدا هاتوونو به ريوه چوونهو زياد لهوزهو تواناى ئهو هيچ جوره ئه ركيكى له ئه ستو نه گيراوه. خواى گهوره ده فه رمويت:
(
لا يُكَلِّف اللهُ نفساً الا وُسعها)(البقرة/286)«خوداوه ند ته كليف له هيچ كه سى ناكات مه گه ر به ئه ندازه ى تواناو ده سهلاتى كه سه كه نه بيت».هه روهها ده فه رمويت:
(ياأيُّها الذين آمنوا لاتَتَبِعوا خُطُوات الشيطانِ، وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشيطان فَانَّهُ يأمُرُ بالفحشاء والمُنكرِ وَلَولا فَضْلُ اللهِ عليكُم وَرَحمتُه مازكى منكم مِن أحَد أبدا ولكنَّ اللهَ يزكي مَنْ يشاء واللهُ سَميعٌ عليمٌ)(النور/21)«ئه ى ئهو كه سانه ى كه برواتان هيناوه په يرهويى له هه نگاوه كانى شه يتان مه كهنوشوينى مه كهون، هه ركه سيكيش په يرهويى له هه نگاوى شه يتان بكاتو شوينى ئهو بكهوى ئهوا (بهم كاره ى) فه رمان به به دكاريىو خراپه ده دات، كه ئه گه ر فه زلو گهوره يىو ره حمه تى خوا نه بوايه هه رگيز هيچ يه كيك له ئيوه پاكوخاوين نه ده بوو، بهلام خوداوه ند هه ركه سى كه خوى بيهوى پاكو خاوينى ده كاتهوه، خوداوه نديش بيسه رو داناو ئاگايه».
هه روه ها ده فه رمويت:
(اَلَم تَرَ الى الذينَ يُزكُّونَ أنفُسَهم بَل اللهُ يُزكيِّ منّ يشاءُ ولا يُظلَمونَ فتيلا). (النساء/49)
«ئايا نابينى ئهوانه ى كه لافى پاكدليىو ده روون چاكيى لى ده دهن (كه چى لهواقيعدا چه نده ناپاكن)، به لكو هه ر خوداوه نده هه ركه سيكى بويت له شتى زشتو خراپ پاكى ده كاتهوهو به ئه ندازه ى ريسمانه يه كى خورما زولموستهم له كهس ناكريت».
هه روه ها له دهم حه زره تى يوسفيشهوه(س) ده گيريتهوهو ده فه رمويت يوسف وتى:
(وما أبَرّىء نفسي إنَّ النفسَ لأمارةٌ بالسُوءِ إلاّ مارحِمَ ربي إنَّ ربي غفورٌ رحيم). (يوسف/53)
«ئه من شانازيى ناكهموته برييه ى خوم ناكهمو نه فسى خوم له عه يبهو ته قسير به رى ناكهم چونكه نه فس شه رخوازهو مروف هه لده نى بو كارى زشتو نارهوا، مه گه ر ئهوه ى كه خوا به لوتفى خوى ئينسان بپاريزىو ره حمى پى بكات، كه خواى منيش زور ليبوردهو ميهره بانه».
ديسان هه ر لهم بارهوه ده فه رمويت:
(
وَلَقَدْ خَلَقنا الانسانَ ونَعلمُ ماتُوسوِسُ بهِ نفسُه...).(ق/16)«ئيمه مروقمان خه لق كردووهو ئاگاو شاره زاى وه سوه سهو ئه نديشه كانى نه فسى ئهويشينوده زانين به چى نه فسى ئهو ده كهويته وه سوه سه».
لهم باره يهوه پيغه مبه رى خوشهويستيش (ص) ده فه رمويت:
(إنَّ اللهَ يُحب مِنْ عبادهِ المفتّن التواب).
«خوداوه ند له به نده كانى خوى به نده ى فره ئاشوبگيرو فيتنه ئه نگيزى فره تهوبه كارى خوش دهويت، (واته كه سى كه خراپه ى زورى كردبيتو كه بشگه ريتهوه به باشى بگه ريتهوهو تهوبه ى زور بكات».
ئيمام جه عفه رى صادقيش(س) له پيغه مبه رى باپيريهوه(سهلاتو سهلامى خواى لى بيت) ريوايه تى كردووهو فه رموويه تى:
(ان الله عزوجل أعطى التائبين ثلاث خصال لو أعطى خصلة منها جميع أهل السماوات والارض لنجوا بها، قوله عزوجل:(ان الله يحب التوابين)واته:
«خوداوه ند سى شتو خه سله تى به توبه كاران به خشيوه كه ئه گه ر يه كى لهو سى خه سله ته ى به ئه هلى ئاسمانه كانوزهوى ببه خشايه هه موويان پيى رزگار ده بوون، يه كيكيان فه رمووده ى خوايه كه ده فه رمويت(خوداوه ند توبه كارانى درووستى خوش دهويت). دووه ميشيان ئهم فه رمووده يه ى خوايه كه ده فه رمويت:
(
الذيَن يحملونَ العَرش ومَنْ حَولهُ يُسبحونَ بحمدِ ربهم وَيؤمنون به ويستغفرونَ للذين آمنوا ربَّنا وَسِعَت كلَّ شيء رحمةً وعلما فاغفرْ للذين تابوا ـ الى قوله ـ وذلكَ هوَ الفوزُ العظيم).(غافر/7ـ9)«ئهو فريشتانه ى كه عه رشى عه زيمى خوداوه نديان هه لگرتووهو ئهوانه ى كه به دهوروبه رى عه رشهوهن هه ميشه خه ريكى ته سبيحو سه ناگويىو ستايشى خوان، جا ههم خويان باوه ريان به خوايهو ههم داواى ليبوردنوبه خشينيش بو ئههلى ئيمان ده كهن (و ده لين) ئه ى په روه ردگارى كه عيلمو ره حمه تى بى ئه ندازهت سه رجه مى ئههلى جيهانى گرتوتهوه به لوتفى خوتو به كه ره مت گوناهى ئهوانه ى كه توبه يان كردووهو ريگاى ره زامه نديى تويان پيواوه بيانبه خشهو لييان خوش به و له ئازارو ئه شكه نجه ى دوزهخ بيانپاريزه* خودايه تو ئهوانه خويانوكه سانى سالهحو چاك له باوكان (و دايكان)و هاوسه ره كانومنداله كانيان بخه ره ئهو به هه شته عه دنهوه كه به لينت پى داون، كه هه ر توى خوايه كى به حيكمهتو به ده سهلاتو توانادار* هه روه ها (به لوتفو ره حمه تى خوت) بروادارانيش له ئه نجامدانى كارى زشتو خراپ بپاريزه، چونكه هه ركه سى كه تو له كارى خراپو زشتى ئه مرو بيپاريزيت ده رحه قى ره حمهتو چاوديرييه كى زورت كردووهو، بيگومان ئهوهش رزگاريىو سه ركهوتنيكى مه زنه». سيهه ميشيان ئهم فه رمووده يه ى ديكه يه كه ده فه رمويت:
(
والذينَ لايَدعُونَ معَ اللهِ إلها آخرَ ولايقتُلون النفسَ التي حرَّمَ اللهُ الا بالحقِّ ولايَزْنُون ومَنْ يفعلُ ذلكَ يلقَ أثاما يضاعفْ لهُ العذابُ يومَ القيامةِ وَيَخْلُدْ فيهِ مُهاناً الا مَنْ تابُ وآمنَ ـ الى قوله ـ وكانَ اللهُ غفوراً رحيماً).(الفرقان/68ـ70)«هه روه ها ئهو كه سانه ى كه له گهل خواى يه كتادا بانگ له كه سيكى ديكه ناكهنوشه ريكى بو دييارى ناكهنو، ئهو نه فسه ى كه خوا حه رامو قه ده غه ى (كوشتنى) كردووه ناكوژن مه گه ر له سه ر حهق نه بيتو، هه رگيز توخنى زيناكاريى ناكهونو، هه ركه سيكيش ئهم جوره كارانه بكات سزاكه ى ده بينيتو*سزاو ئه شكه نجه كه يشى له روژى قيامه تدا دووبه رابه ر ده بىو به زه ليلىو سه رشوريىو زه بونيى بو هه تاهه تايى له دوزه خدا ده مينيتهوه* مه گه ر كه سى نه بى كه تهوبه ى له گوناهو كردووهو ئيمانوباوه رى به خوا هيناوهو له گه ليدا كارى چاكهش به جى ده گه يه نى، ئا ئهوانه خوداوه ند خراپه كانيان بو ده گورى به چاكه، به راستيى خوداوه ند ده رحهق به به نده كانى خوى زور ليبوردهو ميهره بانه».
ئيسلاميش كاتى كه پروسه ى هاوتايىو ريكخستنى نيوان ئيرادهو ويستى مروفو چالاكيىو هه لسوكهوته كانى ئهوى له روويه كهوهو، نيوان ئيرادهو ويستى خيرو ره حمه تى خودايى له روويه كى ديكهوه داناوهو ئهم مه به سته ى كردووه، ئهوه ى له به رچاو گرتووه كه: توانايى مروف به هوى ئهوه ى كه چه ندين نه زعهو ئاره زووى ده روونيى ته ئسيريان لهودا هه يهو، خاوهن ده سهلاتو تواناييه كى دياريكراوى عه قليىو جه سته ييهو، به هوى ئهوه ى كه گيروده ى هه لبژاردنى دوو ريگاى جياوازى ژيانه، ريگاى خيرو ريگاى شه ر، واته به هوى ئهوه ى كه دوو ريگاى له به رده مدايهو لهو به ينه دا گير ده كات كه كاميان هه لبژيريت، هه ميشه يى ناتوانى خوى له گهل ئيرادهو ويستى خواى ته عالادا بسازينيتو، مه حاله بوى به دريژايى ريبازه كه ريكو راستو درووست بروات بى ئهوه ى تووشى نشوستيى ياخو لادانوته ريك بوونوله رى ده رچوون نه بيت، چونكه سرووشتى ئهو شته ى له مروقدايه له هيزو هانده رو نه زعهو توانايىو ئاره زووى جوراوجور ناهيليت ببيته سايه ى حه قيقى ئيرادهو ويستى موتله قى خيرو ئامانجى گهورهو هه ره مه زنى خه لق لهم زه مينه دا.
لهم باره يهوه فه رمووده يه كى شيرين له ئيمام جه عفه رى صادقهوه(س) ريوايهت كراوه كه ئهم حه قيقه ته ده رده برىو ئهم راستييه نيشان ده دات، ئهويش ئهوه يه كه ده فه رمويت:(المؤمن كالسنبلة يضيء أحيانا ويميل احيانا اخرى).
«بروادار چه شنى گوله گه نمه، هه ندى جار گهشو قنجهو هه ندى جاريش سيسوملى شور ده بيت». هه روه ها فه رموويه تى:
(لابد للمؤمن من ذنب يأتيه الفينة بعد الفينة).
«بروادار هه ر ده بى جاروبار گوناهى رووى تى بكاتو تووشى به تووشييهوه ببيت».
له به رئه مه ئيسلام وهك چون ياساو ئه حكامو پايه بنچينه كانى ريكخستنى ژيانى داناوه، هه روه هاش له حيسابى خويدا حه قيقه تى ريك نه هاتنوسازانى گشتيىو روودانى نافه رمانيىو لادانوسه رپيچيىو ده رچوون له ريگاى راستى داناوهو ئهم راستييه ى خستوته به رچاوى خوى، ئهوجا بو ئهم لادانوسه رپيچيىو له ريده رچوونه چاره سه ريكى تايبهت به خو و ته شريعيكى هه مهلايه نه ى بو سازاندنوريكخستنى كردووه، به مه به ستى گيراندنهوه ى مروف بو ريبازى راستو درووستو ريكهاتنوخوگونجان له گهل ويستو ئيراده ى مه زنى بووندا، ئهويش تيراساى ته كامولى يه به رهو خيرى هه ره مه زنوچيترين كه خوداى گهورهو مه زنه.
له به رئهم هويه تهوبه له ته شريعى ئيسلامدا هاتووهو جه ختو ته ئكيدى له سه ر ئهوه كردووه كه مه حاله مروف بتوانى ببيته حه قيقه تيكى ئيراديى ئهوتو كه ته مسيلى ويستى خير بكاتو پله كانى كه مال ببرى مه گه ر به ره حمى خواو به كردنهوه ى ده رگاى تهوبهو گه رانهوه بو لاى ئهو نه بيت، كاتى كه مروف لاده داتو تووشى ريگاى چهوت ده بيتو له رى ده رده چيت. له به ر ئهم هويه ئيسلاميش واقيع بينوعه مه ليى يه كاتى مامه له له گهل مروقدا ده كات مامه له يهك كه بگونجى له گهل واقيعى ئهودا وهك مروقيك كه ههم هه له ى لى دهوه شيتهوهو ههم راستيى ده پيكىو، ههم له رى ده رده چىو ههم ريگاى راستيش له به رده گريت.
بويه قورئانى پيروزو حه ديسه پيروزه كانيش ئهم حه قيقهتو راستييه يان بو مروف جه ختو ته ئكيد كردووه، تاوه كو مروف بيرى گهوره يىو فه زلى خوا له سه ر خوى بكاتهوهو ئهو راستييه فه راموش نه كاتو، بزانى كه بوچى سه رپيچىو نافه رمانيى ده كاتو، بو چ تهوبه ده كات؟و، ئهو چ په يوه ندييه كى به خواوه هه يه كاتى كه سه رپيچى ده كاتو پاشان تهوبه ده كات، يان هه له ده كاتو پاشان عوزرو مه عزه رهت ده خوازيت...؟.
لهم بواره دا له كومه لى ده قدا روونكردنهوه ى پيويست هاتووه، كه ده قه كان حه قيقه تى زاتى مروفو، سرووشتى په يونديىو، راده ى گونجانوسازانوريكهاتنى له گهل ئيرادهو ويستى خواى ته عالاو، راده ى ئيلتيزامو پابه ندبوونى به شه ريعه ته كه ى خواوه بو وى روون ده كه نهوه. خواى گهوره فه رموويه تى:
(
وَلَوْلا فضلُ اللهِ عليكُم ورَحمتُه مازكى منكُم مِنْ أحَد أبدا)(النور/21)«گه ر فه زلو گهوره يىو ره حمو به زه يى خوا به رامبه ر به ئيوه نه بوبا، هه رگيز هيچ يه كى له ئيوه پاكوخاوينوده روونى (له شتى زشتو خراپ) پاكژ نه ده بوو...».
ههروهها فه رموويه تى:
(الم تَرَ الى الذينَ يزكونَ أنفسهُم بَل اللهُ يُزكي مَنْ يشاءُ ولا يُظلمون فتيلا). (النساء/49)
«ئايا نابينى (چون) كه سانى لافى دلپاكيىو ده روون چاكيى لى ده دهن (كه چى لهواقيعدا چه نى ناپاكن)، به لكو (بيئاگا لهوه كه) هه ر خوايه گه ر كه سيكى بويت له شتى زشتو خراپ پاكى ده كاتهوهو (هيچ كات) به ئه ندازه ى ريسمانه يه كى خورما زولمو ستهم له كهس ناكريت».
هه روه ها له زارى حه زره تى يوسف يشهوه(س) گيراويه تييهوه كه وتى:
(وَما ابرِّىء نفسي إنَّ النفسَ لامارةٌ بالسوء إلا مارَحِمَ ربِّي إنَّ ربِّي غفورٌ رحيم) (يوسف/53)«ئه من شانازيى به خووه ناكهمو نه فسى خوم له عه يبهو ته قسيرو كه موكوريى ته برييه ناكهم، چونكه نه فس شه رخوازهو مروف هه لده نى بو كارى زشتو نارهوا، مه گه ر خوداوه ند به لوتفو ره حمه تى خوى ئادهم بپاريزيت، كه خواى منيش زور ليبوردهو ميهره بانه». هه ر لهم باره يهوه فه رموويه تى:
(وَلَقَدْ خَلَقنا الانسانَ ونَعلَمُ ماتُوسْوسُ بهِ نفسُه)(ق/16)«ئيمه مروقمان خه لق كردووهو ده شزانين (ئه نديشه كانى) نه فسوده روونى به چى وه سوه سهو كه لكه له ده كات..».
ئهم ئايه تانه ئهوه يان بو روون كردينهوه كه نه فسوده روونى مروف شه رخوازهو فه رمانى خراپى پى ده داتو، حه زى له سه ربه خويىو دابرانه لهويستو ئيراده ى خواى گهوره لهم بوونه دا، به هوى ئهو شتانه ى كه پيى ده گاتو وه رى ده گرى له خه يالو ئه نديشهو وه همو وه سوه سهو ختووره ى شه رى شه يتانى، تاوه كو ئهويش خوا بيت لهم سه رزهوييه دا. بهلام هه ر ره حمه تى خوايه كه ئهم مهوجودو بوونهوه ره داماوه ى هيناوه ته ژير سايه ى خويهوه بوئهوه ى خوشهويستى خودايىو ئيلاهى له خويدا نغروى بكاتو، ليخوشبوونوليبوردنى ره بانيى شاملى حالى ببىو بالى به سه ردا بكيشيت، تا جاريكى دى لهم سه رسمدانوكهوتنودارمانه ى راست ببيتهوهو، دريژه به رهوتى كه مالو خيردوستيى بداتو ريگاى چاكه له به ربگرى، پاش ئهوه ى له قولايىو ناخيدا هه ستى ويژدان راده په رىو له خهوى غه فلهت بيدارده بيتهوهو، تيدهكوشىو ههول ده دات بو ئهوه ى بازنهو جوغزى تاريكى به رهو جيهانى رووناكىو گه رانهوه به رهو ئاميزى ره حمه تى فراوانى خواى گهوره ببريت، تاوه كو لهم گه يشتنه دا به خواى گهورهو، به نه مريىو به ختهوه ريى هه تاهه تايى ئامانجه كانى بينه دى، هه روه ها بوئهوه ى خوى ببينيتهوه كه بال ده كوتى له هالهو خه رمانه ى خوشهويستىو به ختهوه رييداو، خوى ده تلينيتو ته قله ده دات له جيهانه كانى ليبوردنوره حمهتو ئيجلالدا.
فريشتهش ستايشو ته سبيحى خوا ده كاتو داواى ليخوشبونوليبوردن بو تهوبه كار ده كاتو، ئهو خالقو كردگاره يشى كه هه رچى ياخى بوونوسه رپيچيىو نافه رمانى مروف هه يه هه مووى يهك به يهك بو ژماردووه چاوپوشى لى ده كاتو بوى ده پوشىو به گه رانهوه كه ى ره زامه ندهو حه ز به نزيك بوونهوه ى به نده كه ى ده كات.
(
ان اللهَ يُحبُ التوابين ويحبُ المتطهرين)(البقرة/222)«خوداوه ند توبه كارانى خوش دهوىو حه زى بهو كه سانه ديت كه خويان (واته ده روونيان) پاكوخاوينوپاكژ كردوتهوه».
هه روه ها له حه ديسى پيروزيشدا هاتووهو وتراوه:
(التائب عن الذنب كمن لاذنب له، التائب حبيب الله).
«تهوبه كار له گوناهـ وهك ئهو كه سه يه كه هيچ گوناهيكى نييه، توبه كار خوشهويستى خوايه».
بهم جوره عه بدو به نده ده بينيت ده رگاكانى گه رانهوه هه ميشه له سه رپشتنو، ئاسوكانى توبهوه رگرتن فراوانوپانوپورن، نهوه كو نائوميدى بيگرىو هيواى به جارى ببريتو، ئهودهم روبچى له گوناهو سه رپيچييداو، بو هه تاهه تايىو بى گه رانهوه مالئاوايى له ژيانى ريكوراستو رهوان بكات.
 |
|
|
