جياوازى‌يه ‌ئورگانيكىو ده روونى‌يه‌كانى نيوان

ژن‌و پياو

 

ژن‌و پياو وه‌ك دوو ره گه‌زى پيكهينه‌رى كومه‌ل داراى دوو جوره ئورگانيكى جياوازن‌و، پيكهاتو ته‌كوينى ئورگانيزمى هيچ كاميان وه‌ك ئه‌وى تريان نى‌يه، ئه‌مه‌ش يه‌كيكه له‌و دوزو مه‌سه‌له زانستى يانه‌ى كه ته‌واوى پزيشك‌و ره‌وانشناسه‌كان به تيكراى ده نگ دانيان پياناوه‌و هه‌موو وه‌ك حه‌قيقه‌تيكى حاشا هه‌لنه‌گرى عيلمى ئه‌يسه‌لمينن‌و كه‌سيان نكولىيان ليى نى‌يه، هه‌ر بويه‌شتيكى زور ئاسايىو سرووشتى‌يه‌و جيگاى سه‌ر سوورمان نى‌يه‌ كه به هوى ئه‌م جياوازييه‌ى نيوانيانه‌وه ئه‌رك‌و وه زيفه‌ى كومه‌لايه‌تى ئافره تيش جياواز بى له گه‌ل ئه‌رك‌و وه زيفه‌ى كومه‌لايه‌تى پياودا، به‌م هويه‌وه راگير كردنى ژيانى كومه‌ل واى پيويسته كه هه‌ر يه‌ك له ژن‌و له پياو ئينتيماى ره گه زايه‌تى خوى بپاريزىو نه‌يشيوينى، يانى ئافره‌ت پاريزگارى له ره گه زى ميينه‌يى خوى بكات‌و پياويش ره گه زى نيرينه‌يى خوى بپاريزىو هه‌ريه‌كه‌يان جنسييه‌تى خوى وه‌ك خوى بهيليته‌وه، له حاليكا ليكولينه‌وه زانستييه‌كانيش ئاماژه به‌وه ئه‌كه‌ن ئه‌و هورمونانه‌ى كه لووه كويره «الغدة الصماء» ده ريان ئه‌دا بو خويان ده‌ورى كاريگه‌ريان هه‌يه ‌له پيكهينانى جياوازى‌يه ‌ده روونىوسلوكى‌يه‌كانى نيوان ژنوپياودا وه‌ك چون ده زگاى ده ماريى «الجهاز العصبى»ش رولى هه‌يه‌له پيكهينانى ئه‌م جياوازى‌يه‌دا.

قورئانى پيروزيش باسى له‌م جياوازى‌يه‌ته‌كوينيه‌ى نيوان هه‌ردوو ره گه زه كه كردووه‌و ئه‌و شتانه‌ى روون كردوته‌وه كه فه‌رقو فروقى ئه‌ركه كانى له سه‌ر پيك ديت، هه‌روه‌ك له هه‌مان كاتدا شته هاوبه‌شه كانى نيوانيشيانى روون كردوته‌وه‌و باسى موشته ره كاته ته‌كوينى‌يه‌كانيشى كردوون‌و ئه‌فه‌رمويت:(ولا تتمنّوا ما فضّل الله به بعضكم على بعض للرجال نصيبٌ ممّا اكتسبوا وللنِّساء نصيبٌ مما اكتسبن واسألوا الله من فضله إنّ الله كان بكلِّ شيء عليماً).(النساء/ 32)

ئه‌مه‌و جگه له‌وه ى كه سوننه‌تى پيغه‌مبه‌ريش(ص) ته‌ئكيدى كردووه له سه‌ر ئه‌وه ى كه ديارده‌و نيشانه‌كانى ته‌كامول له شه‌خسييه‌ت‌و كه سايه‌تى هه‌ر يه‌كيكياندا چ ژن‌و چ پياو به‌ستراوه به چه‌سپاندنى تايبه‌تمه‌ندىو جياوازييه‌كانى نه‌وعى هه‌ر يه‌كيكيان‌و پته‌و كردنى ئه‌م جياوازى يانه‌و پاراستنيان‌و شانازى كردنى هه‌ر يه‌كه‌يان به تايبه‌تمه‌ندىو جياوازييه‌كانى خويه‌وه، له به‌ر ئه‌وه سوننه‌ت نه‌هى كردووه له‌وه ى كه ره گه‌زى ميينه واته ئافره‌ت لاسايى له سيفاتى پياوانه بكاتو خوى بشوبهينى به پياو، وه يا ره گه زى نيرينه واته پياو لاسايى له سيفاتى ژنانه بكاتو خوى بشوبهينى به ژن.

ديراسه‌و ليكولينه‌وه ده روونييه‌كان‌و ئه‌و تاقيكردنه‌وه‌و ئه‌زموونانه‌ش كه كراون له سه‌ر ژماره يه‌ك بارى لادانى ده روونىو ئينحيرافى نه‌فسى هه‌ردوو ره گه زه كه ئه‌وه نيشان ئه‌ده‌ن كه مه‌يل‌و حه‌زكردنى هه‌ندى نيرينه له خوشوبهاندن به‌ميينه‌و، حه‌زكردنى هه‌ندى له ميينه‌كان له خوشوبهاندن‌و لاسايى له سيفاتى نيرينه‌يى حاله تيكى چه‌وتو ئينحيرافى‌يه، كه ئه‌توانرى سه‌يته‌ره ى به‌سه‌را بكرىو حاله ته‌كه چاره سه‌ر بكرى له ريگه ى په روه رده‌و ئيجرائاتى كومه‌لايه‌تىو، هه‌روه‌ها سه‌ر له نوى راگير كردن‌و كونترولى كه سايه‌تىو گيرانه‌وه ى بو بارى پيشووى.

له حه ديس دا نه‌هىو هه‌ره شه ى توندوتيژو له‌عنه‌ت كراوه له‌و كه سانه‌ى ره گه زى خويان ئه‌گورن‌و لاسايى له سيفاتى جنسى به‌رامبه‌ريان ئه‌كه‌ن‌و خويان به ره گه‌زه كه ى تر ئه‌شوبهينن.

حه‌ديس شناس‌و شه رعشناسى مه‌زن «حر العاملى» ره حمه‌تى خواى لى بى، چه‌ند حه ديسيكى له ژير سه‌ره باسى «عدم جواز تشبه النساء بالرجال والرجال بالنساء»دا هيناوه، كه هه‌موو جه خت ئه‌كه‌ن له سه‌ر جائيز نه‌بوونى خوشوبهاندنى ژن به پياوو پياو به ژن.

له ئيمام جه عفه‌رى صادق‌و ئيمام ره زاوه ـ سلاوى خوايان لى بى ـ نه‌قلى فه‌رمووده يه‌كى پيغه‌مبه‌ر(ص) كراوه فه‌رموويه‌تى: (إني لاكره أن يتشبّه الرِّجال بالنِّساء)(1) واته: «من ناحه زم به‌وه ى كه پياو خوى

ـــــــــــ

1 ـ وسائل الشيعة / كتاب الصلاة / ابواب احكام اللباس / الباب 13 / الحر العاملى.

 

بشوبهينى به ئافره‌ت»، كه ماناى كه راهه‌ت‌و ناحه زيش ليره دا حه رامىو جائيز نه‌بوونى كاره كه ئه‌گه يه‌نى، وه‌ك له سه‌ره باس‌و عينوانى بابه‌ته‌كه را دياره.

دووباره ئيمام صادق له پيغه‌مبه‌رى خواوه(ص) گيراويه‌تى‌يه‌وه‌و ئه‌فه‌رموى: (كان رسول الله يزجر الرّجل أن يتشبّه بالنِّساء، وينهى المرأة أن تتشبّه

 

بالرِّجال في لباسها)(1) واته: «پيغه‌مبه‌رى خوا هه‌ره شه ى له پياو ئه‌كرد

ــــــــــــ

1 ـ سه‌رچاوه ى پيشوو.

 

له‌و كاره ى كه خوى به ژن بشوبهينىو، نه‌هى له ئافره تيش ئه‌كرد له‌وه ى كه خوى به پياو بشوبهينى له پوشينى جلوبه‌رگى دا».

«ئيبن عباس»يش ره زاى خواى لى بى، ئه‌فه‌رمويت: (لعن رسول الله(ص) المتشبِّهين من الرِّجال بالنِّساء، والمتشبِّهات من النِّساء بالرِّجال)(2)واته:

ـــــــــــ

2ـ صحيح البخارى / به رگى 7 / ل 55.

 

«پيغه‌مبه‌رى خوا (ص) له‌عنه‌تى كردووه له‌و پياوانه‌ى كه خويان ئه‌شوبهينن به ژن‌و، له‌و ژنانه‌ش كه خويان ئه‌شوبهينن به پياو».

ئه‌وه‌ش بزانه ‌په ى بردن به جياوازييه‌كانى نيوان ژن‌و پياو، په ى بردن‌و بروا هينانى زانستىيانه‌ش به جياوازىو پيويست بوونى جياوازى ئه‌رك‌و كارو وه‌زيفه‌كانيان له برى بوارو ئه‌و ته‌كليفه‌گرنگانه‌ى له ئه‌ستوى هه‌ر يه‌كه‌ياندايه ‌به دووادا دى.

به‌م پييه‌ش خاله جياوازو هاوبه‌شه كانى ئه‌م دووره گه زه له بوارى كارو وه زيفه‌ى كومه‌لايه‌تيدا ده ر ئه‌كه‌وىو سنوورى ئه‌ركه كانيان له مه‌يدانه جياوازو هاوبه‌شه كاندا به جوانى ئه‌كه‌ويته‌روو.