ئافره‌ت له ژيانى پيغه‌مبه‌راندا(س)

 

ئافره‌ت هه‌ميشه له نيو ره‌وتى كاروانى بانگه‌وازى ئيلاهىو بزووتنه‌وه‌ى پيغه‌مبه‌ران‌و نيرراوه كانى خوادا(س) روليكى به رچاوو گرنگى هه‌بووه، بو نموونه له خه‌باتى فيكرىو سياسى دا به شدارى كردووه‌و له‌م پيناوه شدا هه‌موو جوره ناخوشىو مه‌ينه تىو موعاناتيكى كيشاوه; له كوشتن‌و برين‌و ئازارو ئه‌شكه نجه‌و كوچ‌و ئاواره يىو شار به ده‌ر بوون‌و داپلوسين‌و سه‌ركوتكردنى فيكرىو سياسىو چه‌وساندنه‌وه‌ى سته مكارانه‌ى زورداران‌و زور ناخوشىو موعاناتى تر، له گه‌ل ئه‌وه شدا ويراى خه‌ساره‌تى له ده ستدانى ده سه‌لات‌و پله‌وپايه‌و سامان‌و دارايىو زيانى كوشتن‌و برين‌و ئاواره يىو راونان‌و تيرورو توقاندن كه له‌م ريگه يه دا پيى گه يشتووه بويرانه‌و ئازادانه بيروراى خوى هه‌ر ده‌ر بريوه‌و، پالى داوه به بانگه‌وازى ئيلاهى يه‌وه‌و داكوكى لى كردووه‌و له ريزه كانيدا چالاكى گه‌وره‌ى نواندووه‌و رولى شايسته‌و به رچاوى گيراوه، كه حه‌زره‌تى مه‌ريه مى دايكى حه‌زره‌تى مه‌سيح نموونه‌ى ديارو به رجه‌سته‌ى ئه‌م كاروانه يه، ئه‌و ئافره‌ته پاك‌و خاوين‌و مه‌زنه‌ى كه هه‌م قورئان‌و هه‌م پيغه‌مبه‌رى به رزى ئيسلام(ص) باسيان له پاكىو گه‌وره يى ئه‌و كردووه‌و، قورئان له چه ندين ئايه تا مه‌دحو ستايشى ئه‌م ئافره‌ته نموونه يه‌ى كردووه‌و وه‌ك به‌رزترين نموونه يه‌ك بو پياوان‌و ژنان خستويتى يه روو تا وه كو چاو له ره فتاره كانى بكه‌ن‌و فيكرو كه سايه تىو شه‌خسييه‌تى ريكوپيكى بكه‌نه سه‌رمه‌شقى خويان‌و په‌يره‌وى لى بكه‌ن.

ئه‌و كه سه‌ش كه ميژووى ئافره‌ت له بانگه‌وازه ئيلاهييه كاندا موتالا ئه‌كاو له‌م لايه نه ئه‌كوليته‌وه به روونى ئه‌وه به دى ئه‌كات كه ئافره‌تيش وه‌ك پياو ته‌ره فيكى خيتابى ئيلاهى يه بى ئه‌وه‌ى ئه‌م خيتابه ئيلاهىيه فه‌رقيان بكا به هوى نيرينه يىو ميينه‌يى‌يه‌وه.

به ليكولينه‌وه‌ى چه‌ند نموونه‌يه‌كى ميژوويى له ژيانى ژن له ره‌وتى بانگه‌وازى ئيلاهيدا ئه‌توانين له‌و پيگه پيشره‌و كاريگه‌ره تيبگه‌ين كه ئافره‌ت له ژيانى پيغه مبه ران‌و بانگه‌وازه كانياندا گرتوويه‌تى، ئه‌وسا نرخو ريزى ئافره‌تيش له كومه‌لگه‌ى ئيسلامىو، هاوكارى فيكرىو سياسىو، مافه ئينسانىو ياساييه كانى له ئيسلامدا ده رئه‌كه‌وى. ئه‌م هاوكارى يه به ربلاوو پيشكه‌وتووه‌ى ئافره‌تيش مان له ره‌وتى بانگه‌وازى ئيلاهيدا به‌رچاو ئه‌كه‌وى كاتى كه داستانى خه‌باتو شورشى باوكى پيغه‌مبه‌ران حه‌زره‌تى ئيبراهيم له دژى قه‌ومه‌كه‌ى له سه‌ر زه‌وينى بابل‌و، ململانىو زورانبازييه كه‌ى له گه‌ل نه مروود دا ئه‌خوينينه‌وه، داستانى ئه‌و گيره‌وكيشه‌و ململانى يه‌ى كه سه‌ره نجام كوتايى هات به رزگار بوونى ئيبراهيم‌و ده رهاتنى له ئاگره كه به موعجيزه يه كى ئيلاهى، موعجيزه يه‌ك بانتر له ئاستى بوچوونى عه‌قلى نه زوكى مادديگه ريتى، شتيك كه هه‌رگيز ناتوانى ده ركى بكاو تيى بگا، رووداويك كه ئيبراهيم ناچار ئه‌كا ئه‌وى به جى بهيلىو كوچ بكا بو خاكى شام، «سارا»ى هاوسه‌ريشى، ئه‌و هاوسه‌ره‌ى له دله‌وه ئيمانى بى چه ندو چوونى به بانگه‌وازه كه‌ى هينا بوو، ئه‌و ئافره‌ته‌ى كه پشتو په ناى ئيبراهيم‌و شه ريكى خه‌باتى بوو هاوه‌ل‌و ياوه رى ريگاى ئه‌م كوچه‌ى بوو هه‌ر له يه كه مين هه‌نگاوه‌وه به‌ره‌و شام‌و دواتريش به ره‌و ميسرو، پاشان گه رانه‌وه به ره‌و شام تا بو دواجار له‌ويدا بنه‌وبارگه‌ى كوچى غه ريبى بخه‌ن‌و بو هه‌ميشه يى له‌و خاك‌و سه‌رزه‌وينه دا بگيرسينه‌وه; تا به‌و هويه‌وه سه‌ر رشته‌ى يه كيك له قوناغه هه‌ره گرنگو مه‌زنه كانى ميژووى مروف له سه‌ر ده ستى ئيبراهيم(س) ده ست پى بكا، ئه‌مما نه به ته نيا به لكو به هاوكارى ساراى هاوسه‌رى، ئه‌و هاوسه‌ره ماندوونه ناسه‌ى كه بى وچان شان به شانى خه‌باتى ئه‌كردو هاورى ى غه ريبىو شه ريكى خه‌م‌و ناخوشىو هه‌موو موعاناتيكى بوو له ئاواره يىو دووره ولاتى دا.

قورئانى پيروزيش باسى داستانى ئه‌م كوچه ئه‌كاو له‌م ژيانه خيزانىيه ئه‌دويت، هه‌روه‌ها باسى رولى «هاجه‌ر»يش ئه‌كات، هاوسه‌رى دووه‌مى ئيبراهيم(س) و هاوكارى كردنى ئه‌م ئافره‌ته مه‌زنه له تومار كردنى قوناغيكى پرشنگدار له ميژووى مروف له خاكى حيجاز له مه‌ككه‌ى پيروزدا، ئه‌و ئافره‌ته له خوبوردووه‌ى كه ئيبراهيم له خاكى ميسره‌وه له گه‌ل خوى هيناى.

داستانى ئه‌م شوره ژنه يه‌كيكه له داستانه هه‌ره به نيو بانگه كانى ميژوو، داستانيك كه له رووى خه‌باتو ماندوويىو سه‌برو خوراگرىيه‌وه عه‌جيب ترين‌و مه‌زنترينيانه، ئه‌و داستانه‌ى كه ناوى هاجه‌رى هه‌لواسىو كردى يه ئه‌ستيره يه كى گه‌ش‌و پرشنگدار له ئاسمانى ميژووى مروقايه‌تيدا، چونكه ئه‌م ئافره‌ته بوو ئه‌و ئينسانه پر ته‌لاش‌و چالاكه‌ى كه به ته نهايى له شيويكى چولو هولو بى نان‌و بى ئاوى سه‌رزه مينى وشكى بى شينايى مه‌ككه له په نا خانه پيروزه كه‌ى خوادا توانى ژيان هه‌لبكات‌و له‌وه‌ها هه‌لومه‌رجيكى سه ختى ژياندا تاقه كوره كه‌ى له ئاميزى گه رمى خويا به خيوو په روه رده بكات ئه‌ويش ئيسماعيلى پيغه‌مبه‌ر بوو، ئه‌و پيغه مبه ره حه‌ليم‌و له سه‌ر خويه‌ى كه خواستى خوا وابوو ببيته باوانى مه‌زنترين پيغه مبه ريك له ميژووى مروقايه‌تيدا، كه ئه‌ويش محمدى ئازيزو خوشه‌ويستمانه ـ سه‌لات‌و سه‌لامى خواى لى بى ـ . قورئانى پيروز هه‌موو ئه‌م رووداوانه مان بو تومار ئه‌كات‌و ئه‌فه‌رمويت: (ربِّ إنّي أسكنتُ مِن ذريّتي بواد غير ذي زرع عند بيتك المحرّم). (ابراهيم/ 37)

قورئان هه‌روه‌ها له باره‌ى دايكى حه‌زره‌تى موساشه‌وه(س) ئه‌دوىو باسى وه رگرتنى ئه‌و ته لقين‌و رينوينىيه ئيلاهييه‌ش ئه‌كات كه له لايه‌ن خواوه خرايه دلى دايكى تاوه‌كو موسا بپاريزى له زولمى فيرعه‌ون، هه‌روه‌ها ريزنانى خوداوه ند له دايكى به دووباره گيرانه‌وه‌ى موسا بو باوه شى گه‌رمى; تاوه كو ببيته‌وه به دايك‌و شيرده رى پيغه مبه رى رزگار بوو، ئه‌و پيغه مبه ره رزگار بووه‌ى كه به كومه‌كى ئيلاهى توانى گه‌وره‌ترين‌و سه‌رسه ختترين زوردار له ميژووى مروقايه تيدا تيك بشكينىو ته ختو تاراجى تيك بدات. قورئان ئه‌م ئافره‌ته مه‌زنه وه‌ك ته‌وه ره يه كى سه‌ره كى له درووستكردنى ئه‌م رووداوانه دا ئه‌خاته روو، پاشتر باسى «ئاسيا»ى ژنى فيرعه‌ون دينيته پيشىو ئه‌وسا ئه‌چيته سه‌ر باسى حه‌زره‌تى «مه‌ريه‌م»ى دايكى عيساى مه‌سيح(س)و، ئه‌م دوو ئافره‌ته مه‌زنه وه‌ك دوو نموونه‌ى به رزو بلند بو نه‌وه كانى مروقايه تى ئه‌خاته روو و ئه‌فه‌رمويت: (وضربَ اللهُ مثلاً للّذينَ آمنوا امرأةَ فرعون إذ قالت ربِّي ابن لي عندكَ بيتاً في الجنّةِ ونجّني من فرعونَ وعمله ونجّني من القوم الظالمين* ومريم ابنة عمران التي أحصنت فرجها فنفخنا فيه من روحنا وصدقت بكلمات ربِّها وكتبه وكانت من القانتين).(التحريم/ 11 ـ 12)

ئيستا با ئه‌م دوو ئايه‌ته بخوينينه‌وه‌و له نيوه‌روكه فيكرى يه به‌رزه‌كه‌يان ورد ببينه‌وه كه زور به‌ريزو شكوو حورمه‌ته‌وه باسيان له كه‌سايه‌تى ئافره‌ت كردووه، كه‌سايه‌تييه‌ك كه هيچ شارستانييه‌كى مادديگه‌ريى ناتوانى ئه‌وه‌ى پى ببه‌خشى. قورئان ئافره‌تى چاك‌و خيرخوازى وه‌ك نموونه‌و ئولگويه‌كى عه‌مه‌لى بو پياوو ژن روو خستووه‌و، داوا له هه‌ردووكيان ئه‌كا چاوى لى بكه‌ن‌و په‌يره‌وى بكه‌ن‌و بيكه‌نه سه‌رمه‌شقى خويان، ئه‌مه‌ش به روونى له سياقى ئه‌م برگه‌يه‌ى ئايه‌ته‌كه دا هاتووه كه ئه‌فه‌رموى: (ضرب الله مثلاً للذين آمنوا) عيباره‌تى (ضرب الله مثلاً) و (للّذين آمنوا) پيكه‌وه چه‌مك‌و مه‌فهووميكى بيوينه‌ى شارستانىو ئيماندارى مان له جيهانى بيرو ژيارى تايبه‌ت به ئافره‌تى چاك‌و خير خوازدا بو ده رئه‌خه‌ن. قورئان ئافره‌تى چاكى كردوته نموونه‌و ئولگويه‌كى به‌رزو به قيمه‌ت‌و پيشره‌ويك بو پياو، هه‌روه‌ك بو خويشى پيشره‌وه بو ژن له بيروباوه‌رو هه‌لويستى كومه‌لايه تىو سياسى دا، بو ئه‌مه‌ش دوو نموونه‌ى سه‌باره‌ت به به‌رزيى كه‌سايه تىو پله‌وپايه‌ى ئافره‌تى بروادار له فيكرى ئيسلاميدا خستوته روو، يه‌كيكيان ژنه‌كه‌ى فيرعه‌ونه، شاژنى ميسرو كه‌يبانووى تاج‌و كوشك‌و ده سه‌لات‌و سياسه‌ت‌و ده‌وله تى گه‌وره‌و به هيزى ئه‌و جيهان‌و سه‌رده مه، ئه‌و ژنه مه‌زنه‌ى كه هه‌لگژا به رووى ئه‌م ده سه‌لاته پرهيزه‌و به ربه ره كانى ى له گه‌ل دا كرد، ئه‌وى تريشيان «مه‌ريه مى كچى عيمران»ـه، ئه‌و ئافره‌ته مه‌زنه‌ى له رووى پاشايه‌تى سه‌ره زله كانى به نى ئيسرائيلدا وه ستايه‌وه‌و به ربه ره كانى ى له گه لدا كردنو، خوراگرانه‌و بى ئه‌وه‌ى سه‌ريان بو نه‌وى بكا توانى پيلانه كانيان‌و ئه‌و جه‌نگه ديعائييه يان پووچه‌ل بكاته‌وه كه له دژى به رپايان كردبوو.

جا ئافره‌ت هه‌روه‌ك چون رولى گه‌وره‌و به رچاوى بووه له ژيانى حه‌زره‌تى ئيبراهيم‌و حه‌زره‌تى موساو عيسادا ـ سلاوى خوايان لى بى ـ به‌و جوره‌ش رولى مه‌زنى ئافره‌ت له ژيانى پيغه‌مبه‌رى ئيسلام حه‌زره‌تى محمد(ص) بانگه‌وازه كه‌ى ئه‌ويشدا به روونى به دى ئه‌كه ين. خه‌ديجه‌ى كچى خوه يلدى قوره يشيى ـ ر.خ ـ يه‌كه‌م ئافره‌تيك بووه كه ئه‌م روله بيوينه عه‌قائيدييه‌ى له ژيانى محمدى هاوسه‌رى دا(ص) زه‌ق‌و به رجه‌سته كرده‌وه، ئه‌و ئافره‌ته مه‌زنه‌ى كه له پيشدا خاتوونى چينيكى بالانشين‌و ئه‌شرافى بوو له مه‌ككه داو، له ناو ئه‌و چينه دا خاوه نراو داراى سه‌روه‌ت‌و سامان‌و دارايىو بازرگانى بوو، يه كه‌م ئافره‌ت بوو كه پيغه مبه ر(ص) باسى بانگه‌وازه كه‌ى خوى له‌لا كردو بانگى كرد بو ئه‌وه‌ى بيته ناوى، ئه‌ويش ده سبه‌جى ئيمانى پى هيناو قسه‌كانى لى سه لماند، له‌م پيناوه شدا بو سه‌رخستنى بانگه‌وازه پيروزه كه‌ى پيغه مبه رى ئيسلام ته‌واوى سه‌روه‌ت‌و سامان‌و دارايى چه ندين ساله‌ى خوى به‌خشىو، به دريژايى ده سالى ژيانى پيروزى له گه‌ل پيغه مبه ردا(ص) جوره‌ها مه‌ينه تىو ئيش‌و ئازارى چه شتو گه لى جه‌ورو جه‌فاى كيشا، سى سالى ره‌به‌ق له شيوى ئه‌بو تاليب له گه‌لى مايه‌وه‌و ئيشو ئازارو ناخوشىو موعاناتى ئابلووقه‌ى ئه‌و سى ساله تفت‌و تاله‌ى چيژا، به حه‌ق خه‌ديجه ‌يه‌كيك بوو له كه‌سايه‌تى يه هه‌ره مه‌زنه كانى ميژووى ئيسلام; بويه پيغه‌مبه‌رى خواش (ص) ئه‌و ساله‌ى كه ئه‌و تيايا وه فاتى كرد ناوى «عام الحزن» سالى خه‌مى لى نا.

به‌م هويه‌وه موسلمانانيش ريزو حورمه‌تيكى تايبه‌ت بو ئه‌م كه سايه تىيه مه‌زنه دائه‌نين‌و به چاوى ريزه‌وه بوى ئه‌روانن‌و په يره‌ويى له ره فتارو هه‌لويسته به رزو پيروزه كانى ئه‌كه‌ن.

ئه‌گيرنه‌وه پيغه مبه ر(ص) جاريك له دانيشتن‌و وتوويژيكيا له گه‌ل عائيشه‌ى خيزانى دا ده رباره‌ى شه خسييه تى خه‌ديجه له وه‌لامى قسه‌يه‌كى عائيشه دا فه‌رمووى: (ماأبدلني الله خيراً منها، كانت أمّ العيال، وربّة البيت، آمنت بى حين كذّبني النّاس، وواستني بمالها حين حرمني الناس، ورُزِقتُ منها الولد، وحُرِمتُ من غيرها)(1).

ـــــــــــ

1 ـ اسعاف الراغبين، چاپكراوه له سه‌ر په راويزى كتيبى «نور الابصار»ى شبلنجى/ ل 96.

 

واته: «خوا جيگه‌ى ئه‌وى به كه‌سيكى‌تر بو نه گوريوم، ئه‌و دايكى مندال‌و كه يبانووى مالم بوو، برواى پى هينام كاتى خه‌لكى به درويان ئه‌خستمه‌وه، سه‌روه‌ت‌و سامانى خوى ئه‌خسته به‌رده ستم كاتى خه‌لكى بى به شيان ئه‌كردم، مندالو فه‌رزه‌ندم ليى بوو له حاليكا له‌وانى تر له‌م نيعمه‌ته بى به‌ش بووم».

هه‌ر له باره‌ى ئه‌م هاوسه‌ره وه فاداره يه‌وه جاريكى تريش له يادى خيرى دا باس ئه‌كات‌و ئه‌فه‌رمويت: (إنّي لاحبُّ حبيبها)(2) «ئه‌من

ـــــــــــ

2 ـ «صحيح»ى ئيمامى موسلم / حه‌ديسى 15 / ل 201 / دار احياء التراث العربى.

 

خوشه‌ويسته كه‌ى ئه‌ويشم خوش ئه‌ويت».

پاشان قسه‌ى له پله‌وپايه‌ى ئه‌م خوشه‌ويسته‌ى ئه‌و له دل‌و ده روونى خوىو، پله‌و پايه‌ى له بزاقى بانگه‌وازه كه‌ىو ره‌وتى په يامه‌كه يدا كردووه، كه ئه‌ويش فاطيمه‌ى كچيه تى(س)، باسى ئه‌كات‌و ئه‌فه‌رمويت: (فاطمة بضعة منِّي، يؤذيني ما آذاها)(1)،

ـــــــــ

1 ـ سنن الترمذى، هه‌روه‌ها «مسند»ى ئيمامى احمد بن حنبل / به رگى 4 / ل 5 ،دووباره خصائص النسائى / ل 25.

 

«فاطيمه‌پارچه يه كه له من، ئه‌وى ئازارى ئه‌دا ئازارى من ئه‌دا».

ئه‌گيرنه‌وه جاريك له پيغه‌مبه‌ريان پرسىو عه‌رزيان كرد: «يارسول الله كام له مال‌و مندالت خوشه‌ويست تره له‌لات؟ فه‌رمووى: فاطمة بنت محمد»(2).

ــــــــــ

2 ـ ذخائر العقبى / الطبرى / ل 36.

 

له‌م ده‌ق‌و فه‌رمووده پيروزانه‌وه پله‌وپايه‌و كه‌سايه‌تى ئافره‌تمان له ژيانى محمدى پيغه مبه ر(ص) بانگه‌وازه پيروزه‌كه‌يدا بو ده رئه‌كه‌وىو، ئه‌زانين كه ئه‌م هه‌لويسته‌ى پيغه مبه‌ر به رزترين هه‌لسه نگاندنيكه بو پله‌وپايه‌ى مروقايه تى ئافره‌ت‌و ريزگرتنى كه‌سايه‌تىو شه خسييه تى له مه‌فهوومى ئيسلامى دا.

هه‌روه‌ها ئه‌شى بشتوانين له ريگه‌ى وه‌ها روونكردنه‌وه يه كى كورتى قورئانى ميژوويى يه‌وه په‌ى به‌وه‌ش به رين كه ئافره‌ت له مه‌فهوومى قورئان‌و په يامى ئيلاهيدا لانك‌و له له‌ى پيغه مبه رانى مه‌زنه‌و، كه سيكه كه ئه‌ركى پاريزگارىو چاوه ديرىو به خيو كردن‌و گه‌وره كردنى ئه‌وانى پى سپيردراوه‌و، ئه‌و ته كليفه‌ى له ئه‌ستودايه كه پشتيان بگرىو هاوكارى يان بكاو لايه نگرى خويان‌و بانگه‌وازيان بى، ئه‌مه‌ش به روونى به دى ئه‌كه ين چ له ژيانى مه‌زنه پيغه‌مبه رو نيرراوه كانى خوادا(س) له ئيبراهيم‌و ئيسماعيل‌و موساو عيساو محمد(ص)و، چ له ژيانى رابه رانى بيرو ئيسلاح‌و شارستانى ئيلاهى ئه‌م سه‌ر زه‌وى يه‌دا.

قورئان رولى ئافره‌تى له ژيانى پيغه‌مبه‌ر(ص) بانگه‌وازه كه‌ىو هاوكارىو به شدارى كردنى ئه‌وى له هيجره‌ت‌و جيهادو خه‌باتى پيغه‌مبه‌ردا تومار كردووه‌و، رولى ئه‌وى هاوكات له گه‌ل رولى پياودا هيناوه كاتى كه ده رباره‌ى هيجره‌ت‌و به يعه‌ت‌و بانگهيشتن‌و هاوكارىو شايسته يى پاداشت‌و پله‌وپايه‌ى به رزو په يوه نديى ژن‌و پياوو...هتد دوواوه له سه دان ئايه تا كه سه باره‌ت به‌و بابه تانه باسيان ئه‌كات له نموونه‌ى ئه‌م ئايه‌ت‌و فه‌رمووده پيروزانه‌ى قورئان:

(والمؤمنون والمؤمنات بعضهم أولياء بعض يأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر). (التوبة/ 71)

(ربِّ اغفر لي ولوالديّ ولمن دخل بيتي مؤمنا وللمؤمنين والمؤمنات ولا تُزِد الظّالمين إلاّ تبارا). (نوح/ 28)

(يوم ترى المؤمنين والمؤمنات يسعى نورهم بين أيديهم).(الحديد/12)

قورئان له‌م ئايه تانه دا ئافره‌ت ئه‌باته به رزترين‌و به ريزترين پله يه‌ك كه ئينسان بتوانى له دنياو قيامه‌تا بيگاتى، قورئان به يه‌كسانى له گه‌ل ئه‌وو له گه‌ل پياودا مامه‌له ئه‌كاو فه‌رقيان ناكا، چونكه له مه‌فهوومى په يامى ئيسلامى دا ژن‌و پياو هاوكارى يه كترن‌و هه‌ردوو خاوه نى يه‌ك ئايدياو عه‌قيده‌ن‌و، پيكه‌وه هه‌لئه‌سن به ئيسلاح‌و چاك كردنى كومه‌ل‌و، به هاوكارى يه كتر له دژى فه‌سادو خراپه‌و تاوان‌و په ستىو نزميتى ئه‌جه‌نگنو، پيكه‌وه‌ش په‌يامى خيرو چاكه‌و ئاوه دانى ئه‌م سه‌رزه‌وى يه له ئه‌ستو ئه‌گرن.

له ئايه‌تى دووه‌مدا حه‌زره‌تى نوح (س) روو ئه‌كاته په روه ردگارى خوىو وه‌ك چون دوعا بو مه‌ردانى ئيماندار ئه‌كا وه‌هاش دوعا بو ژنانى ئيماندار ئه‌كات، له نيوه روكى ئه‌م موناجاته شه‌وه بنه‌ماى ريز لىنان‌و بنه‌ماى خوشه‌ويستىو بنه‌ماى ريزو ئيحتيرامى ئافره‌ت شه‌وق ئه‌ده نه‌وه‌و هه‌موو ئه‌م بنه‌ما به‌رزانه له بازنه‌ى ئه‌م موناجاته‌وه پرشنگ ئه‌هاويژن، چونكه دوعاكه هى كه‌سيكه كه خوى هه‌موو ئه‌م مانايانه له خويا هه‌لئه‌گرى.

به‌م پى يه مه‌قام‌و پله‌وپايه‌ى ئافره‌ت پيروزانه له سه‌ر لاپه‌ره‌كانى قورئان تيشك ئه‌داته‌وه‌و ئه‌دره‌وشيته‌وه كاتى كه باس له پياوانى ئيماندارو ژنانى ئيماندار «مؤمنين» و «مؤمنات» ئه‌كاتو، ئه‌و ساتانه دينيته به‌رچاو كه بروادارانى ژن‌و پياو خه‌رمانه‌ى نوورو رووناكى ده‌وريان ئه‌ته‌نى، ساتى به ديدارى خوداوه‌ند ئه‌گه‌ن‌و، ساتى كه جه‌زاو پاداشتى شايسته‌ى ئه‌عماليان ئه‌دريته‌وه، ئه‌و سات‌و سه عاته‌ى كه ئينسانى به پيى كارو كردارو هه‌ولو ته‌لاشى له ژياندا تيا هه‌لئه‌سه نگينرى.

له مه‌وه بومان ده رئه‌كه‌وى كه قورئان خوشه‌ويستىو وه‌لاو هاوكارى به ئافره‌تى چاك به خشيوه‌و، دوعاى به‌خشين‌و ليبووردن‌و ره‌حمه‌تى بو كردووه‌و، ده‌ورى به خه‌رمانه‌يه‌كى نوورو رووناكى كيشاوه، چونكه ئافره‌ت له ديدو مه‌فهوومى ئه‌ودا مه‌خلووقيكى به‌رزه‌و، بو خويشى ئه‌وكه‌سه‌يه كه نمونه‌ى ئاسياى ژنى فيرعه‌ون‌و مه‌ريه مى دايكى مه‌سيحو خه‌ديجه‌ى ژنى پيغه مبه ر(ص) و فاطيمه‌ى كچى محمد(ص) و هه‌زاران‌و هه‌زارانى ترى تيا هه‌لكه‌وتووه.

ره نگه باشتريش تيبگه ين له گه‌وره يىو مه‌زيتى ئافره‌ت له په يامى ئيسلامىو له ژيانى پيروزى محمدى پيغه‌مبه‌ردا(ص) به‌و شيوه يه‌ى كه به رزيتى شه خسييه‌ت‌و ريزو قه درو حورمه‌تى وى بگه يه نى كاتى كه بزانين يه كه‌م كه سيك له ئيسلامدا شه هيد بووبى «سمية»يه; دايكى سه حابى به ريز «عه‌ممارى كورى ياسر»، ئه‌و شوره ژنه‌ى كه ئه‌بو سوفيانى سه‌ركرده‌ى شيرك‌و كونه په رستى شه هيدى كردو كوشتى. ئه‌م ئافره‌ته مه‌زنه ژيانى خوى بو بنه‌ماكانى په يامى ئيسلام به‌خت كرد كاتى كه ده‌رگيرىو ململانىو به‌ربه‌ره كانى ده ستى پى كرد له نيوان به ره‌ى كوته‌ك به ده ستو تاغوت‌و، به ره‌ى محمد(ص)و ره‌ش‌و رووت‌و كويله‌و چه‌وساوه كاندا، ئه‌و كويله‌و ره‌ش‌و رووتانه‌ى له په يامى ئيسلامدا په يامى رزگار كردنى مافه‌كانى مروف‌و نه‌هيشتنى جه‌هل‌و بى ئاگايىو نه فاميىو لابردنى كويلايه تىو كوتايى هينان به ديارده‌ى كردنه به رده‌ى ئينسان له‌لايه‌ن ئينسانه‌وه به دى كردو، له‌م په يامه‌دا برايه تىو يه كسانىو دادگه رى يان ئه‌بينى. ئه‌م ئافره‌ته ئيمانداره‌و چه‌ندينى تر له وانه‌ى له گه‌ل سه‌رهه‌لدان‌و ده ست كردنى بانگه‌وازه كه‌ى محمدى پيغه‌مبه‌ردا(ص) ده سبه جىو به خيرايى دليان بو ئاوه‌لا كرده‌وه‌و به‌وپه‌رى ئيتاعه‌ته‌وه قسه كانيان لى سه لماندو ئيمانيان پى هيناو، له‌م پيناوه شدا گه لى مه‌ينه‌تىو خه‌م‌و ئيش‌و ئازارو ئه‌شكه نجه‌يان چيژا، به ره‌و حه‌به‌شه كوچ‌و هيجره‌تيان كردو دواتريش هيجره‌ت به ره‌و مه‌دينه‌ى پيروزو، هه‌رچى يان له تواناو برشت دا بوو كرديان بو سه‌رخستنى وشه‌ى خواو پيغه مبه رى خوا(ص).

بيگومان دره خشانتريش شه خسييه‌تى به رزى ئافره‌تى چاك‌و سالحو خير خواز له ئيسلاما به دى ئه‌كه ين كاتى كه ئه‌روانين به سه‌ر ئه‌و ديمه‌ن‌و تابل‌و سه‌رنج راكيشه‌ى به چوار ده‌ورى شه هيدانا كيشراوه، ديمه‌نيك كه قورئان نه خشاندوويه تىو زمان حاليه‌تى، ئه‌فه‌رمويت:

(وأشرقت الارض بنور ربِّها ووضِعَ الكتاب وجيء بالنبيِّين والشّهداء وقُضيَ بينهم بالحقِّ وهم لايُظلمون). (الزمر/ 69)

له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌توانين بليين هيشتا ئافره‌تى موسلمان په‌ى به مه‌قام‌و پله‌وپايه‌ى حه‌قيقىو راسته قينه‌ى خوى له ئيسلامدا نه بردووه‌و، پياويش هيشتا پله‌وپايه‌ى حه‌قيقى ئافره‌تى له ئيسلامدا نه زانيوه، بويه هاوكيشه‌ى مامه‌له‌و ترازووى په يوه ندى يان تيكچووه، ئه‌م ترازووه‌ش مه‌حاله بوه ستىو هاوتايى خوى رابگرى مه‌گه‌ر به گه رانه‌وه بو لاى بنه‌ماكانى قورئان نه بى تا به پيى بنه‌ماكانى قورئان هه‌ر يه كه يان مافى خوى بناسىو پله‌وپايه‌و ئه‌ركى سه‌رشانى خويان له به رامبه‌ر يه كتردا بزانن‌و جورى په يوه ندييه كانيان به يه كترينه‌وه له به‌ر روشنايى ئه‌ودا ديارى بكه‌ن.

ئه‌ى كاش ئه‌و ئافره‌ته‌ى كه ئه‌مرو هه‌لپه هه‌لپ رائه‌كا به دواى تراويلكه‌ى چه‌واشه كارى شارستانى مادديگه ريدا، ئه‌و شارستانى يه چه‌واشه كاره‌ى له پشت سه‌رى خويه‌وه زه لكاوى په‌ستىو سوكىو سه‌ر شورى بو ئافره‌ت هه‌لكه‌ندووه‌و داوى زه ليلىو چه‌وساندنه‌وه‌ى بو ناوه ته‌وه، ئه‌گه‌ر ئه‌يزانى له ئيسلامدا خاوه نى چ قه‌درو ريزو حورمه‌تيكى به رزه هيچ كات دواى ئه‌م شارستانى يه چه‌واشه كاره نه‌ئه‌كه‌وت‌و ته‌نيا وته نيا شوينى ئيسلام ئه‌كه‌وت‌و بانگه شه‌ى ته‌نيا بو بيره به رزه كه‌ى ئه‌و ئه‌كرد، چونكه مه‌گه‌ر ئه‌و كاته بزانى كه ته نيا رزگاركه‌رى ريزو كه‌رامه‌ت‌و مافه‌كانى وى بنه‌ماكانى قورئان‌و ئيسلامه.