ئيسلام ههولو
تيكوشانى
مروقى به كهرهسهيهكىتر
داناوه كه بهشدارى
دهكات له
كردارى بهرههم
هيناندا، وه
بهروونى لهم
دهقه
ئايينىيانهدا
بهرچاو دهكهويت:
يهكهم/ خواى
گهوره فهرموويهتى:
(فامشوا في
مَناكِبِها
وكُلوا مِنْ
رزقهِ وإليهِ
النُشور).(الملك/
15)
يانى: به ههموو
كونجو كهلهبهريكى
زهوىدا بگهرينو
له رزقو
روزىيهكانى
كه خوا بوى بهديهيناون،
بخونو، گهرانهوهتان
بولاى خوايه،
له روژى قيامهتدا.
دووهم/
(فإذا
قُضيت
الصلاةُ
فانتشِروا في
الأرضِ
وابتغُوا
مِنْ فَضلِ
اللهِ). (الجمعة/
10)
يانى: ههر
كاتيك
نويژتان
خويندو به تهواوهتى
ئهنجامتاندا
(مهبهستى لهم
ئايهتهدا
نويژى جومعهيه)
ئهوا لهسهر
زهوىدا
بلاو ببنهوهو
بكهونه ههولو
تيكوشانهوهو
ئهو نيعمهتو
بههرانهى
يهزدان بو
ئيوهى
خولقاندووه،
سووديان لى وهربگرنو
به دهستيان
بهينن.
سىههم/
ئيمام عهلى (س)
فهرموويهتى:
(إن
الأشياء لما
ازدوجت،
ازدوج الكسل
والعجز،
فنتجا بينهما
الفقر)(1).
يانى: ههموو
شتهكان
كاتيك جووت
بوون، تهمهلىو
پهك كهوتهيى
جووت بوونو
لهو جووت
بوونهياندا
ههژارى بهديهات.
ــــــــــــــ
1-
الكلينيى/
الفروع من
الكافى/ بهرگى
5/ كتاب
المعيشة/ ل 86.
چوارهم/
ئيمام
جهعفهر
كورى محمد
الصادق (س) فهرموويهتى:
(من أجر
نفسه فقد حظر
على نفسه
الزرق، وكيف
لايحظره وما
أصاب فيه فهو
لربه الذي
أجره)(1).
يانى: ههر
كهسيك خوى
بدات بهكرى،
ئهوا رزقو
روزى له خوى
بريووه،
چونكه ئهو بهرههمهى
به دهستى دههينيت
بهر خاوهن
كارهكه دهكهويت
كه ئهوى به
كرى گرتووه.
پينجهم/ دهگيرنهوه
كه عهقهبه
كورى خالد
ووتوويهتى:
پرسيم له ابو
عبد الله
الصادق (س)، ئهگهر
هاتو پياويك
چووه سهر زهوىيهكو
كيلاىو تووى
تيدا چاند، به
بى پرسى خاوهن
زهوىيهكه،
وه كاتيك بهرههمى
كشتوكالهكه
گهيشت (كاتى
چنينهوهى
هات)، خاوهن
زهوىيهكه
هاته سهر وهختىيهوهو
ووتى:
تو به بى
پرسى من
كشتوكاليت له
زهوىيهكهمدا
كردووه، جا كهواته
بهرههمهكه
هى منهو، ههرچى
يهكت لهو
كشتوكالىيهدا
خهرج كردووه
پيت ئهدهمهوه.
ئايا خاوهن
زهوىيهكه
ئهو مافهى
ههيه يان نا؟
ئيمام
الصادق (س) فهرمووى:
(للزارع
زرعهُ،
ولصاحب الأرض
كري أرضه)(2).
ـــــــــــــــ
1- الكلينى:
ههمان سهرچاوه/
ل 90.
2- الكلينى/
ههمان سهرچاوه/
ل 297.
يانى:
كابراى
جوتيار كه
كشتوكالهكهى
كردووه، بهرههمهكه
بو خوى دهبيت،
بهلام خاوهن
زهوىيهكه
كرىى زهوىيهكهى
پى دهدريت.
ئهگهر
هاتو به شيوهيهكى
ووشيارانه له
دوو ئايهتهكهى
يهكهمو
دووهم وورد
ببينهوه، دهتوانين
بهو ئهنجامه
بگهين كه (المشي
والانتشار في
ربوع الأرض)
يانى ههولدانو
تيكوشان، هوو
ئامرازيكن بو
بهدهستهينانى
پيتو فهرى
زهوى، وه وهلامدانهوهو
تير كردنى
پيويستىيهكانى
مروف ههروهكو
ئهو دوو ئايهته
پيروزه
روونيان
كردوتهوه.
ئهگهر
بيتو له ناوهروكى
ئهو دوو ئايهتهوه
بيينه سهر دهقى
سى فهرموودهكهو،
لىيان وورد
ببينهوه، به
ئاشكرا بومان
دهردهكهويت
كه ئهوه دهسهلمينن،
ههولو
تيكوشانى
مروف هوى
پيكهاتنى
خاوهنداريتىو
بهرههمه،
جا چى له
بارودوخى تهفاعولى
راستهو خودا
بيت لهگهل
سرووشتدا،
يان به تهفاعول
بيت لهگهل
شتهكاندا له
قوناغى دووهمدا
ـ
قوناغى
گونجاندنو
دروست كردن.
فهرموودهكهى
ئيمام عهلى
كورى ئهبيتالب
(س) به ئاشكرا
دهست رادهكيشيت
بو ئهوهى كه
ههولو
تيكوشان هوى
بهرههم
هينانو به دهستهينانى
پيويستىيه،
ههر بويه له
فهرموودهكهيدا
ووتوويهتى:
تهمهلىو
پهك كهوتهيى
ههر دووكيان
هون بو له كار
خستنى ووزهى
مروف، كه لهكه
كردنيان له
بوتهى
مروقدا، وه
كاتيك ههردووكيان
پيكهوه جووت
ببن ههژارى
بهدى دههينن.
ليرهدا
ههژارى به
مانا
ئابووىيهكهى،
بريتىيه له كهم
بوونهوهى
كهلوپهلو
خهدهماتى
پيويست بو تير
كردنى
پيويستىيه
مروقايهتىيهكان.
كهواته
بريارى لهسهر
ئهوهداوه،
ههولو
تيكوشانو
چالاكى سهرچاوهى
سامانو دهولهمهندىيه.
مادهم تهمهلىو
پهك كهوتهيى
سهرچاوهى
ههژارىو دهست
كورتين.
به كو
كردنهوهى
فهرموودهكهى
ئيمام صادق (س)و
فهرموودهكهى
ئيمام عهلى (س)،
زور لايهنى
گرنگمان بو دهردهكهويت
له ياساى كارو
بهرههم به
پىى تيگهيشتنو
ديارى كردنى
ئيسلام،
چونكه فهرموودهكهى
(ههر كهسيك
خوى بدات به
كرى، ئهوا
رزقو روزى له
خوى بريووه) پهرده
لهسهر ئهو
راستىيه لادهبات
كه ههولو
تيكوشانى
مروف قولترينو
گرنگترين
هويه بو بهرههم
هينانى
سامانى
مروقايهتىو
بهدهستهينانى
پيويستىيه
مروقايهتىيهكان،
ههروهها فهرموودهى
سىههم ئهو
راستىيه دهخاته
روو كه ههولو
كوششى
جوتيارهكه
بووه هوى بهرههم
هينانى بهرههمه
كشتوكالىيهكه
چونكه
كشتوكال بهرههمى
تهفاعوله له
نيوان دوو كهرهسهدا:
ههولو
تيكوشانى
مروفو
سرووشت. وه ههولو
تيكوشانى
مروف ئهو
شانازىيهى
بو دهگهريتهوه
كه تواناو
امكانياتى
سرووشتى دهگونجينيتو
ئاماده
بوونهكانى
دهگوريت بو
كهلوپهليكى
به سوودى حهلال
بو مروف، ههر
بويه زهوىيهكه
كرىى به
كارهينانهكهى
بهردهكهويتو
جوتيارهكهش
بهرههمهكهى
بهر دهكهويت
بهلام بهرههمهكه
نهدرا به
خاوهن زهوىيهكه،
چونكه ئهو بهرههمهى
له
كشتوكالىيهكه
بهديهاتووه.
بهرههمى نهشونما
كردنى تووهكهيه
به هوى ههولو
تيكوشانى
مروقهوه له
ئهنجامى به
كار هينانى كهرهسهى
سرووشت، كه
واته ههولو
تيكوشان هويهكه
بو شيوه بهخشينيكى
نوى به مادده
خامهكانى
سرووشت، وه
گونجاندنى به
شيوهى بهرههميكى
كهلوپهلى
به سوود، جا
شتيكى
سرووشتىيه لهم
دوخهدا، كه ئهو
زياد بوونو
فروانبوونه
ببهستريتهوه
به هوى
جوولاندنهكهيهوه
كه بوته هوى به
دهستهينانى
بهرههمهكه،
كه ئهويش ههولو
تيكوشانى
جوتيارهكهيه،
خو ئهگهر ئهو
ههولو
تيكوشانهى
مروف نهبووايه،
ئهوا كهرهسه
سهرهتايىيهكانى
كشتوكاله كه
به پشت گوى
خراوى دهمانهوهو
بهرههمه
نوىكه بهرههم
نهدههات،
ههر بويه فهرموودهكه،
جوتيارهكه
دهكات به
خاوهنى ههموو
بهرههمهكه
چونكه ههولو
كوششى ئهو بهرههمهكهى
بهديهيناوه.
ئهگهر
بيتو جاريكى
تر بگهريينهوه
سهر فهرموودهى
ژماره (4)و به
ووردى
بيخوينينهوه،
بومان دهردهكهويت
كه فهرموودهكه
تيگهيشتنيكى
زور گرنگى
ئاشكرا
كردووه، ئهويش
ئهوهيه، كه
ههر كهسيك
خوى بدات به
كرى بو بهرههم
هينانى كهلوپهليك
يان ئهنجامدانى
خزمهتيك، له
بهرامبهر
كرىيهكى
ديارى كراوهوه،
ئهوا خوى بى
بهش دهكات
له بهشيكى
زور لهبهرههمى
ههولو
كوششهكهى
كه بهر خاوهن
كارهكهى دهكهويت،
واته بهشيكه
له ههولو
تيكوشانى
كريكارهكه
كه زياده دهمينيتهوه
لهو كرىيهى
كريكارهكه
وهريدهگريت
ئهمهش به
پىى تيگهيشتنى
ئيسلام سهبارهت
به بهرههم
هينان كه دامهزراوه
لهسهر
بنچينهى ئهو
بناغهيهى
دهليت كه
ووزهى مروف
ديارىكهرى
شيوهو
چونيتىو قهوارهى
بهرههمه.
تيگهيشتنى
ئيسلام سهبارهت
به ووزهى
مروف بريتىيه
لهوهى كه
مروف قهوارهيهكى
يهكگرتووى
ژيانى سهربهخويه،
پيويستى ههيه
به خهدهماتو
كهلوپهل،
كه خوى ههلدهستيت
به وه دهستهينانى
ئهو
پيويستىيانهو
دريژهدان به
ژيانى خوىو
پاراستنى خوى
به هوى ئهو
ووزهيهى كه
له لهشىدا
كوى كردوتهوه،
ئهويش به تهفاعول
كردن لهگهل
كهرهسه سهرهتايىو
بنچينهكانى
بهرههم
هيناندا ههروهكو
لهو دهقه
ئايينىيانهى
پيشوودا
هاتووه.
ئهو
مروقهى ئهو
ووزهيهى لهشى
خوى به كار دههينيت
(دهيخاته
كارهوه)،
مافى ئهوهى
ههيه كه ههرچهنده
له پيويستيشى
زياد بيت بو
خوى بيت. و هيچ
كهسيك بوى
نىيه دهست
بگريت بهسهريدا.
بهلام
مروف مافى ئهوهى
ههيه ووزهى
لهشى خوى به
كار بهينيتو
ئازادى ئهوهشى
ههيه پهيمان
لهگهل خهلكى
تردا ببهستيت
بو به كرى دانى
ئهو ووزهيه
لهبهرامبهر
كرىيهكى
ديارى كراوهوه.
بهم شيوهيه
كريكار دهست
ههلدهگريت
لهبهشيك له
بهرههمو
ووزهى خوى بو
كهسيكىتر به
پىى ئهو پهيمانهو
به رهزامهندى
خوى.
ئهم پهيمانه
پاكانهيهكى
شهرعىيه بو
ئهوهى خاوهن
كارهكه (به
كرى گيرهكه)
بهشيك له
كوششى
كريكارهكه
ببات بو خوى لهبهرامبهر
ريگادان به
كريكاره كه بو
ئهوهى كار
بكات لهلاى.
ههروهكو
فهرموودهكه
روونى كردوتهوه،
ئيسلام بهلايهوه
جوان نىيه كه
كرى دان بيته
كايهوه هانى
كريكار ئهدات
كه خوى رزگار
بكات له بهكرى
دان، وه بانگهوازى
كردووه بو ئهوهى
بهرههم
هينهر خوى
رزگار بكات له
ژير چنگى بهكرى
دان، تاوهكو
ههموو بهرههمى
كوششهكهى
خودى خوى بو
خوى بيتو،
هيچى لى كهم
نهبيتهوه،
چونكه ئهو بهرههمه
دريژ بوونهوهيهكى
سرووشتىيه بو
خودى خوى، چ له
قوناغى يهكهمدا
بيت له بهرههم
هينانو پيشهسازىو
پيشكهشكردنى
خهدهمات،
يان له قوناغى
دووهمدا بيت
وهكو
ئالوگور كردنو
بازرگانىو
گواستنهوه..
هتد.
كه واته
به پىى
تيروانينى
ئيسلام دوو كهرهسه
ههن كه بهشدارى
دهكهن لهو
بهرههمهدا
كه كوششى مروف
دروستى دهكات
به تهفاعول
كردن لهگهل
سرووشتى
ئازاددا، وهكو
بوژاندنهوهى
زهوىو ههلكهندنىكان
(منجم).. هتد.
1ـ سرووشت (كهرهسهى
سهرهتايى).
2ـ كوششى
مروف.
المحقق
الحلى ووتويهتى:
(لو دفع
إنسان دابة،
وآخر راوية
إلى سقاء على
الاشتراك في
الحاصل، لم
تنعقد
الشركة، وكان
مايحصل
للسقاء،
وعليه أجرة
مثل الدابة
والراوية)(1).
ـــــــــــــــ
1- الحلي:
ابو القاسم
نجم الدين
جعفر بن الحسن/
شرائع
الاسلام/ بهرگى
2/ ل 133.
يانى: ئهگهر
مروقيك
وولاخيك بداتو،
كهسيكى تريش
راويهيهك (مهشكهى
ئاوگواستنهوه)
بدات به
ئاوديريك (ئاوهينهريك)
بو ئهوهى
هاوبهش بن له
بهرههمدا،
بهلام ليرهدا
پهيمانى
هاوبهشى نا
بهستريت له
نيوانيانداو،
ئاوديرهكه
بهرههمهكهى
بهردهكهويت
له ههمان
كاتدا كه خاوهنى
وولاخهكهو
راويهكه
كرىيان دهدريتى.
به وورد
بوونهوه لهم
دهقه
فقهىيه، تى دهگهين
كه كوششى مروف
بريتىيه لهو
كهرهسهيهى
گيانى بهرههمى
نوى به دى دههينيت
ئهويش به تهفاعول
كردن لهگهل
كهرهسه سهرهتايى
يهكاندا ـ
ماددهى
بهرههم ـ
جا كه
واته سهرمايهو
ئامرازهكانى
بهرههم
هينان لهم
نموونهيهدا
يارمهتى دهريكن
بو بهرههم
هينانهكه،
كرىى خويان بهردهكهويت.
لهم دهقه
فقهىيهدا كه
هينامانهوه
بومان دهردهكهويت
كه ئهو كهسهى
كارى بهرههم
هينانهكه دهست
پى دهكات،
خاوهنى بهرههمهكه
دهبيت، ئهگهر
هاتوو ئهو
مادده بنچينهيهى
كوششهكهى
تيدا ئهنجام
دهدريت
سامانيكى
سرووشتى بيتو
كهسيكىتر بهشدارى
نهكرد بيت له
دهستكارى
كردنو
گونجاندنو
تهفاعول
كردن له گهليدا،
وهكو نموونهى
ئهو بهرههمه
كشتوكالىيهى
كه باسمان كرد
له نموونهكهى
پيشوودا كه
چون جوتياريك
زهوىيهكهى
كيلاو تووى
تيدا چاند به
بى پرسى خاوهن
زهوىيهكه.
ههروهها
وهكو ئهو
ئاوديرهى كه
له نموونهكهى
پيشدا
هينامانهوه
كه به هاوكارى
ئامرازهكانى
بهرههم
هينان دهكهويته
كارهوه بو دهرهينانو
گواستنهوهى
ئاو.
جا به پىى
ئهم بنچينه
ئابوورىيه
زور ههنگاوى
گرنگ بنيات دهنيين
كه پهيوهندىيه
ئابوورىيهكان،
ريكدهخهن
لهگهل دابهشكردنو
خاوهنداريتىو
ديارى كردنى
كرى له بوارهكانى
بهرههم
هينانو خاوهنداريتى
ئهو بهرههمهدا.
چونكه لهسهر
بناغهى ئهم
تى روانينهدا
كوششى مروف ههلدهسهنگينريتو
گرنگى خوى پى
دهدريت، وه
ههموو شوينهواره
بهرههمىيهكان
بهو كوششه وهدهبهستريتو
دهگهريتهوه
بو ئهو
كوششه، مهگهر
لهو حالهتانهدا
نهبيت كه بهرههم
هينهر دهست
ههلدهگريت
له بهشيك له
بهرههمى
كوششهكهى
ئهويش به پهيمان
بهستنو
ريككهوتن..
هتد.
كه واته
بهرههم (*) ههمووى
مولكى بهرههم
هينهره ـ
كوششى مروف ـ
ههر
بويه ئهو دهقه
فقهىيهى
هينامانهوه
به ئاشكرا
رادهگهيهنيت
كه پهيمانى
هاوبهشىيهكه
نابهستريت،
چونكه ريرهوى
ئابوورى له
ئيسلامدا
برواى بهوه
ههيه كه ههموو
ئهو كهرهسانهى
مروف به
كاريان دههينيت
لهبهرههم
هيناندا،
هيچيان هاوبهشى
ناكهن لهبهرههمهكه
داو ناتوانن
بگهن بهو
پلهيهى كه شان
به شانى كوششى
مروقهكه بن
له تواناو
كوششدا.
ـــــــــــــ
*
- ئهو بهرههمهى
كه كوششى مروف
دروستى دهكات
به تهفاعول
كردن لهگهل
كهرهسهكانى
سرووشتى
ئازادد.
جا به پىى
ئهم
تىروانينهيه
كه بهرههم
هينان گرنگى
پى دهدريتو
هانى خهلكى
دهدريت بو بهرههم
هينانو
كريكار به
راستهو خويى
بانگ دهكريت
بو به كار
هينانى ههموو
ووزهو
تواناى ماددىو
ئهدهبى خوى
له كردارى بهرههم
هينانو
چاككردنى ئهو
بهرههمهدا،
بهو شيوهيه
دادپهروهرى
ئابوورى بهدى
ديتو، مروف
دهچيت به
پيشوازى
حيكمهتى يهزدانىيهوه
سهبارهت به
پهيوهندى
له نيوان ووزهو
تواناى مروفو
سرووشتو بهرههمو
خاوهنداريتى.
چونكه له
سرووشتدا زور
ووزهو
تواناى بهرههم
هينان ههيه،
وهكو رووهكو
ئاوو نهوتو
خورو ئاسنو
ئاژهلهكان..
هتد.
وه له ناو
دهروونو قهوارهى
مروقدا هيزى
بزوينهرو
بزيوو هونهرىو
عهقلى مهزن
ههيه، كه دهتوانن
تهفاعول بكهن
لهگهل كهرهسهكانى
سرووشتداو،
پيويستىيهكانى
ههمووان بهدى
بهيننو
تيريان بكهنو
ههژارىو
برسيتىو نهبوونى
له ههموو ئهو
مروقانه دوور
بخهنهوه كه
لهسهر ئهم
زهوىيهدا،
چونكه خواى گهوره
له ههر
مروقيكدا ئهوهنده
هيزو تواناو
ووزهى دروست
كردووه كه
بتوانيت
پيويستىيهكانى
ژيان دابين
بكات، ئهويش
بهمهرجيك
ريگا بدريت بهو
مروقه كه لهلايهك
كار بكاتو بهرههم
بهينيت، وه لهلايهكى
ترهوه ستهمو
زهوت كردنو
چهوساندنهوه
لهسهرى لا
ببريت.