پيويستى كومه‌لايه‌تى به ئايين

(ألر كِتابٌ أنزلْناهُ إليْكَ لِتُخرجَ النّاسَ مِنَ الظُّلماتِ الى النّورِ بأذْنِ رَبّهمْ إلى صِراط العَزيز الحًميد). (إبراهيم/ 1)

خواى گه‌وره ئه‌فه‌رمويت به پيغه‌مبه‌رى مه‌زن: (الر) په‌رتوكيكمان بو ناردوىته ‌خواره‌وه ـ‌ مه‌به‌ست به قورئانه‌ـ بو ئه‌وه‌‌ى خه‌لكى له تاريكيه‌وه ده‌ربهينيت بو رووناكى له‌‌سه‌ر خواستى خواى خويان بو سه‌ر ريگه‌ى راستى خواى ئازيزو سوپاس كراو.

(ياأَهَلْ الكتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيَّنُ لَكُمْ كثيراً مِمّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الكتابِ ويَعْفوا عَنْ كثيرٍ قدْ جاءَكُمْ مِنَ اللهِ نُورٌ وكتابٌ مبين* يَهدي بهِ اللهُ مَن اتّبَعَ رِصْوانهُ سُبُلَ السَّلامِ ويُخْرجهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الى النُّورِ باذْنهِ ويَهديهِمْ الى صراطٍ مُسْتقيم). (المائدة/ 15ـ16)

واته: ئه‌ى خاوه‌ن په‌رتووكان مه‌به‌ست به گاورو جوله‌كه‌يه پيغه‌مبه‌رى ئيمه هات بو لاتان وه زوربه‌ى ئه‌وانه روون ده‌كاته‌وه بوتان كه ئيوه ده‌يشارنه‌وه له په‌رتووكه‌كه‌تان‌دا وه له زوريشى ده‌بوريت وه له‌لايه‌ن خواوه رووناكى‌و په‌رتووكيكى به‌لگه‌ دارو شىكراوه‌تان بو هات كه خوا به‌و په‌رتووكه‌ رينمونى كه‌سيك ده‌كات كه شوين ره‌زامه‌ندى ئه‌و كه‌وتبيت ئه‌ويش ريگه‌ى ئاشتى‌يه‌ وه له تاريكيه‌وه ده‌يانبات به‌ره‌و رووناكى له‌سه‌ر خواستى خوى بو سه‌ر ريگه‌ى ريك‌و راست.

(قالَ ياقَوْمِ أرأيْتُمْ إنْ كُنْتُ على بَيّنَةٍ مِنْ رَبّي ورَزَقني مِنْهُ رزْقاً حَسَناً وَما أُريدُ أَنْ أُخالفكُم الى ما أنهاكُمْ عَنْهُ إنْ أُريدُ إلاّ الإصْلاحَ مااسْتَطَعْتُ وما توْفيقي إلاّ باللهِ عَليْهِ تَوَكلْتُ وَإليهِ أُنيب).(هود/ 88)

واته: حه‌زره‌تى شوعه‌يب ووتى: ئه‌ى گه‌له‌كه‌م ئه‌گه‌ر من له‌سه‌ر راستى بم لاى خواى خوم وه له‌م راستىيه به‌روو بوو‌مم ده‌ست بكه‌ويت، به‌رو بووميكى چاك‌و جوان ئه‌وه‌ نه‌مده ويست پيچه‌وانه‌تان بم له‌و شته‌دا كه به‌رگريتان لى ئه‌كه‌م ئه‌گه‌ر به‌ ته‌نها چاك كاريم بوويستايه نه‌مده توانى، وه منيش هه‌موو كو‌مه‌كيه‌كم ته‌نها هه‌ر خوايه، وه متمانه‌يشم ته‌نها هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و كردوه وه هه‌ر بو لاى ئه‌ويش ده‌گه‌ريمه‌وه.

(وإلى مَدْينَ أخاهُمْ شُعَيباً قالَ ياقَوْم اعْبدوا الله مالَكُمْ مِنْ إلهٍ غَيْرُه قَدْ جاءَتكُمْ بَيِّنةٌ مِنْ رَبّكُمْ فأوْفوا الكَيْلَ والميزان ولاتَبْخَسوا الناسَ أشْياءَهُمْ وَلاتُفْسدوا في الأرضِ بَعْدَ إصلاحِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إنْ كُنْتُم مُؤمنين). (الأعراف/85)

خواى گه‌وره ده‌فه‌رمويت: شوعه‌يبى پيغه‌مبه‌رمان نارد بو وه‌چه‌ى مه‌دينى كورى ئيبراهيمى براى، ووتى: ئه‌ى گه‌له‌كه‌م خوابپه‌رستن چونكه هيچ خوايه‌كتان نىيه جگه‌ له‌و نه‌بيت وه به‌لگه‌تان بو هاتوه لاى خواى خوتانه‌وه له‌سه‌ر راستيتى من، جا ئه‌مه‌ك دار بن له كيشانه‌و ترازوودا وه مافى خه‌لكى مه‌خون وه له‌سه‌ر زه‌وى خراپه كارى مه‌كه‌ن پاش چاك كردنى، چونكه ئه‌وه باشتره بو ئيوه ئه‌گه‌ر ئيوه برواتان هه‌بيت‌و بروادار بن.

(لا خَيْرَ في كَثيرٍ مِنْ نَجواهُم إلاّ مَنْ أمَرَ بصدَقةٍ أوْ مَعْروفٍ أوْ إصْلاحٍ بينَ النّاس ومَنْ يفْعَلْ ذلِكَ ابْتغاء مَرضاةِ اللهِ فَسَوْف نُؤتيهِ أجْراً عَظيماً). (النساء/ 114)

هيچ خيرو چاكه‌يه‌ك نىيه له زور ووتنى چپه ‌يان ته‌نها چپه‌يه‌ك نه‌بيت كه فه‌رمان به خيرو خيرات‌و چاكه كردن ئه‌دات يان چاكه كارى له نيوان خه‌لكى‌دا وه كه‌سيكيش ئه‌م كاره بكات له‌به‌ر ره‌زامه‌ندى خوا، ئه‌وه ئيمه له پاشه روژدا پاداشتيكى مه‌زنى ئه‌ده‌ينه‌وه.

(التائبونَ العابِدونَ الحامِدونَ السّائحونَ الرّاكِعونَ السّاجدونَ الآمرونَ بالمَعْروفِ والنّاهونَ عَنِ المُنْكَرِ والحافظونَ لِحدودِ اللهِ وبَشّرِ المُؤمنين). (التوبة/ 112)

خواى گه‌وره به پيغه‌مبه‌ر ده‌فه‌رمويت:

مزگينى بده به برواداره‌كان به‌وانه‌ى كه په‌يمانى به‌هه‌شتيان پى دراوه وه ئه‌وانيش گه‌راوه‌كان‌و خواپه‌رسته‌كان‌و ستايش كه‌ران‌و روژوه‌وان‌و نويژكه‌ران‌و فه‌رمان ده‌ران به چاكه‌و به‌رگرى‌ كه‌ران له خراپه‌ن وه ئه‌وانه‌ى پاريزگارى سنورى خواى مه‌زن ده‌كه‌ن ئه‌مانه‌ن، وه مزگينى بده‌ به باوه‌رداران.

(فَلِذلكَ فادْعُ واسْتَقِمْ كَما أُمرتَ وَلا تَتَّبِعْ أهواءَهُمْ وَقُلْ آمنْتُ بِما أنزلَ اللهُ مِنْ كِتابٍ وأُمرْتُ لاعْدِلَ بَيْنَكُمُ..). (الشورى/ 15)

واته: به‌و شيوه‌يه‌ى كه فه‌رمانت پى دراوه بانگه‌وازبكه‌و راست‌و دروست به (له ره‌فتارو گوفتارتدا)، وه هه‌رگيز شوين هه‌واو هه‌وه‌سيان مه‌كه‌وه‌و بلى: بروام هيناوه به‌و په‌رتوكه‌ى خوا بوى ناردومه‌ته خواره‌وه (قورئان)، وه فه‌رمانم پى دراوه كه له نيوانتاندا دادپه‌روه‌رى بهينمه‌كايه‌وه‌و جىبه‌جىى بكه‌م.

(.. وتَعاونوا على البِرِّ والتَّقوى وَلا تَعاوَنُوا على الإثْمِ والعُدوانِ واتَّقوا الله إنَّ اللهَ شديدُ العقاب). (المائدة/ 2)

واته: هاريكارى له‌سه‌ر چاكه‌و له خوا ترسى بكه‌ن، وه هاريكارى له‌سه‌ر خراپه‌و گوناهو دوژمن كارى مه‌كه‌ن وه له خوا بترسن چونكه خوا توله‌و سزاى توندوتيژه‌.

(وَاعْتَصِموا بِحَبْلِ اللهِ جَميعاً ولا تَفَرَّقوا واذْكُروا نِعْمةَ اللهِ عَليْكُمْ اِذ كُنْتُمْ أعْداءً فألَّفَ بينَ قُلوبِكُم فأصْبَحْتُمْ بنعْمَتهِ إخْواناً وَكُنْتُم على شَفا حُفْرةٍ مِنَ النّارِ فأنقَذَكُمْ مِنْها كَذلكَ يُبَيّنُ اللهُ لُكُمْ أياتهِ لَعلكُمْ تَهْتدون* وَلتكُن مِنُكم أُمَّةٌ يدعونَ الى الخَيْرِ ويأمُرُونَ بِالمعروفِ ويَنْهَوْنَ عَنِ المُنْكَرِ وأولئكَ هُمُ المُفلحون).(آل عمران/ 103ـ104)

واته: ئه‌ى برواداران هه‌مووتان ده‌ست بگرن به په‌تى خواوه: يانى به ئاين‌و په‌رتووكى خواوه، وه په‌رته‌وازه مه‌بن وه به‌روو بوومى خواتان بيته‌وه ياد، وه ئه‌گه‌ر بيت‌و ئيوه دوژمنى يه‌كترى بن ئه‌وه به هوى ئه‌م ئيسلامه‌وه دله‌كانتان هو گرو ئالوده‌ى يه‌كتر ده‌بيت‌و وه به‌ به‌رو بوومى خوا، خوا خوى ئه‌تانكاته برا وه ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ليوارى ئاگر بن ئه‌وه رزگارتان ده‌كات له‌و ئاگره به هوى موحه‌ممه‌دو ئيسلامه‌وه. هه‌روه‌ها خوا ئايه‌ت‌و به‌لگه‌كانى خوى روون ده‌كاته‌وه بوتان به ئوميدى ئه‌وه‌ى بچنه سه‌ر ريگه. جا باگه‌ليكتان لى دروست بيت بانگه‌واز بكه‌ن بو چاكه‌و فه‌رمان بده‌ن به چاكه كردن وه به‌رگرى بكه‌ن له خراپه‌ كردن چونكه هه‌ر ئه‌وانن سه‌ركه‌وتن به ده‌ست دينن وه شايه‌‌نى سه‌ركه‌وتنن.

(إنَّ اللهَ يأمُرُكُمْ أنْ تُؤدّوا الأماناتِ الى أهْلها وإذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النّاسِ أنْ تَحْكُموا بالعدلِ إنَّ اللهَ نعمّا يَعِظكُمْ بهِ إنَّ اللهَ كانَ سَميعاً بَصيراً). (النساء/ 58)

واته: خوا فه‌رمانتان پى ده‌دات كه راسپيريه‌كان بده‌نه‌وه به خاوه‌نه‌كانيان وه هه‌ر كاتيكيش فه‌رمان ره‌وايتان كرد له نيو خه‌لكى‌‌دا فه‌رمان ره‌وايى به دادگه‌رى‌و ريك‌و پيكى بكه‌ن. چونكه ئه‌مه نيعمه‌تيكه خوا په‌ندو ئاموژگارى ئيوه‌ى پى ده‌كات. چونكه خوا گويى له قسه‌كانتانه ‌وه چاوى له كرده‌وه‌كانتانه.

ئه‌م ئايه‌ته قورئانيانه‌ى له پيشه‌وه باس كران چه‌ند ده‌قيكن به پيتن له تيگه‌يشتنيان‌دا وه له گيان‌و ناوه‌روك‌دا زيندون وه ليوانن به چه‌ندين ماناو بيرورا وه پرن له چه‌ندين تيگه‌يشتن‌و ره‌فتارى ريك‌و پيك‌و ئاراسته كراو وه ئه‌گه‌ر هه‌ولى گونجاندنى ئه‌م تيگه‌يشتن‌و بيرورايانه بده‌ين وه نيوان ئامانجه‌كان‌و مه‌به‌سته‌كان پيكه‌وه ببه‌ستين كه پيته‌كانى هيليان كشاوه‌و ده‌قه‌كانى له باره‌يه‌وه شتيان ده‌ربريوه ئه‌وه‌مان ده‌ست ده‌كه‌ويت كه به‌ياننامه‌يه‌كى روون بو بانگيشتنى ريكخستنى كومه‌لگاو پاراستنى‌و چاك كردنى وه پته‌وه كردنى هيلى ژيان وه‌رگرتنى ئه‌و ريبازه به جوانترين شيوازى ياسادانان‌و شارستانيه‌تيكن به توانا..

وه به چاو پياخشانديكى وورده‌ كارى به‌سه‌ر ووشه‌ى ئايه‌ته‌كان‌و برگه‌ى ده‌قه‌كان‌دا ئه‌توانين كه هه‌ست به‌وه بكه‌ين‌دا له ئايه‌ته‌كه‌دا بو ماشينه‌وه‌ى به‌لگه‌كانى‌و تيگه‌يشتن له ناوه‌روكه‌كه‌ى. جا ئه‌گه‌ر چه‌شنى ئه‌‌م گيرانه، چاومان بگيرايه ئه‌مان توانى كه ئه‌مانه‌ى خواره‌وه‌ى تيا بدوزينه‌وه.

يه‌كه‌م: قورئانى پيروز هه‌لگرى مه‌شخه‌لى رووناكى‌و رى پيشان دانه بو ئاده‌ميزاد وه ده‌يخاته سه‌ر ريگه‌ى ريك‌و راست‌و ئاشتى وه له هه‌له‌شه‌يى‌و لادان ئه‌يپاريزيت. چونكه چه‌ندين ريره‌وو ده‌ستورى ئاينى‌و خوره‌وشتى بو هه‌لگرتووه له‌به‌ر ريكخستنى كومه‌لگاو پته‌و كردنى بنه‌ره‌تى كومه‌لگا وه هه‌لسانى قه‌واره‌ى له‌سه‌ر بنكه‌ى راستى‌و دادگه‌رى‌و ياسا. خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(.. قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللهِ نُورٌ وكتابٌ مُبينٌ* يهدي بهِ اللهُ مَنِ اتَّبعَ رِضْوانهُ سُبُلَ السَّلامِ ويُخْرِجُهُم منَ الظُّلماتِ الى النّورِ باذْنهِ ويَهْديهِمْ الى صراطٍ مُسْتَقيم). (المائدة/ 15ـ16)

واته: له لايه‌ن خوا رووناكى‌و په‌رتووكيكى به‌لگه‌دارو شى كراوه‌تان بو هات وه خوا به‌و په‌رتووكه رينمونى كه‌سيك ده‌كات كه شوينى ره‌زامه‌ندى ئه‌و كه‌وتبيت ئه‌ويش ريگه‌ى ئاشتىيه وه به خواستى خوى له تاريكيه‌وه به‌ره‌و رووناكيان ده‌بات‌ وه رينمونيان ده‌كات بو سه‌ر ريگه‌ى ريك‌و راستى.

دووه‌م: بانگه‌وازى ئاين بانگه‌وازه بو چاكه كارى‌و به‌رگرى كردن له خراپه كارى، له‌گه‌ل به‌گـژا چوونى تيك دان‌و كاول كردن‌و ويران كارى‌و ئه‌و رواله‌تانه‌ى نه‌فامى مروقايه‌تى ده‌يخاته سه‌رشان، هه‌ر له‌سه‌ده‌كان‌و جيا جيايى نه‌وه‌كان‌دا وه‌ك سيفه‌تيكى جيا كار بووبيت بوى، وه‌يان به‌لگه‌يه‌كى ميژوويى بوو بيت له‌سه‌ر شارستانيتى مروقايه‌تى.

خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(فاتَّقوا اللهَ وأَطيعُونِ* وَلاتُطيعُوا أمْرَ المُسرفينَ* الّذينَ يُفْسِدونَ في الأرْضِ وَلايُصْلِحون). (الشعراء/ 150ـ152)

واته: له خوا بترسن‌و گوى‌رايه‌لى بكه‌ن، وه گوىرايه‌لى ئيش‌و كارو فه‌رمانى گيل‌و نه‌فامه‌كان مه‌كه‌ن، ئه‌وانه له‌سه‌ر زه‌وى خراپه‌ ده‌كه‌ن‌و هيچ چاكه‌يه‌ك ناكه‌ن.

سيهه‌م: بانگه‌وازى ئاين بانگه‌واز كردنه بو كردارى چاكه‌و چاك كارى وه به‌رگرى كردنه له خراپه‌و خراپه كارى‌و سته‌م‌و ده‌ست دريژى.

وه خواى گه‌وره فه‌رموويه‌‌تى:

(إنَّ اللهَ يأمرُ بالعَدلِ والأحسانِ وإيتاء ذيِ القُربى ويَنهى عَنِ الفحْشاءِ والمُنكَرِ والبَغْي يَعِظُكُمْ لَعَلكُمْ تَذكَّرون). (النحل/ 90)

واته: خواى گه‌وره فه‌رمان ده‌دات به دادگه‌رى‌و خيرو خيرات وه به‌خشينى ئه‌و خيرو خيراتانه به خزم‌و خويش‌و كه‌س‌و كار، وه به‌رگرى ده‌كات له كارى ناهه‌موارو خراپه‌ كارى‌و سته‌م كارى وه ئاموژگاريتان ده‌كات، به‌و ئوميده‌ى بير بكه‌نه‌وه‌و شتتان بيته‌وه ياد.

چواره‌م: ئيسلام راقه‌ى سته‌م كارى‌و لادان‌و تاوان كردن ده‌كات له ژيان‌دا، كه ئه‌مانه له ده‌ستكردى ئاه‌ميزاده وه هه‌ر ئه‌ويش به‌رپرسياره له‌م كاره‌، وه ئه‌م رواله‌تانه‌ى لايان داوه خواستيكى داسه‌پنراو نىيه به‌‍سه‌ر ئاده‌ميزادا به‌لكو به پيچه‌وانه‌ى ئه‌مه‌وه ئيسلام ناچارى ده‌كات كه سته‌م كارى‌و خراپه كارى‌و لادانى نه‌ويت.

وه گيانى به‌رهه‌لستى تيادا ده‌بوژينيته‌وه له‌گه‌ل وه‌ستان به رووى خراپه‌و گومرايى. وه به‌م هويه‌وه به‌رپه‌رچى لوجيكى زوره‌ملى‌و ئه‌و نه‌گورانه ده‌داته‌وه كه‌سه‌رى كيشاوه به‌ره‌و رازى بوون به سته‌م كارى‌و سه‌رشورى. وه به‌راستى قورئانى پيروز زور سه‌ريحه له‌گه‌ل ئاده‌ميزادا له روون كردنه‌وه‌ى ئه‌م راستىيه، وه دانانى ئه‌و راستىيه له‌به‌رده‌م‌و له‌به‌رامبه‌ر ئاده‌ميزادا، به فه‌رمووده‌ى خوى:

(ظَهَرَ الفَسادُ في البَرّ والبَحْرِ بما كَسَبتْ أيدي الناسِ لِيُذيقَهُم بَعْضَ الّذي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرجِعُون). (الروم/ 41)

واته: خراپه كارى له‌ووشكايى‌‌و ده‌ريادا كه‌وتوته روو، هه‌ر له‌ نه‌هاتى‌و برسيتى‌و مردن‌و زيانى زوره‌وه به هوى ئه‌و شتانه‌ى كه له ئاده‌ميزاده‌وه ده‌رده‌چيت، وه ئيمه‌ش بويه وامان كرد تاوه‌كو ئازارى ئه‌وانه بده‌ين كه ئه‌م كاره‌يان كردووه، به‌و ئوميده‌ى بگه‌رينه‌وه له‌م كارانه‌يان.

(.. وما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون). (العنكبوت/ 40)

واته: خواى گه‌وره سته‌مى لى نه‌كردوون، به‌لكو خويان به ده‌ستى خويان سته‌ميان له خويان كردووه.

پينجه‌م: ئيسلام ته‌قه‌لا ده‌دات بو دامه‌زراندنى كومه‌لگايه‌كى يه‌كگرتووى هه‌ره‌وه‌زى، كه گيانى برايه‌تى‌و يه‌كسانى بال بكيشيت به سه‌رى‌دا.

( وتَعاوَنُوا على البِرِّ والتَّقوى وَلا تَعاوَنُوا على الإثمِ والعدوان). (المائدة/ 2)

واته: هاريكارى بكه‌ن له‌سه‌ر چاكه‌و له خوا ترسى، وه له‌سه‌ر خراپه‌ كارى‌و گوناهكارى هاوكارى مه‌كه‌ن.

شه‌شه‌م: بانگه‌وازى ئاين بانگه‌واز كردنه بو دامه‌زراندنى ده‌وله‌تيكى راستى‌و دادگه‌ريانه، وه بانگ كردنه بو پته‌و كردنى بنكه‌ى فه‌رمان ره‌وايه‌تى له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌ره‌ته. چونكه دادگه‌رى پيروزترين (مامكه= رَمز) وه به‌رزترين راستىيه‌كه كه ئيسلام له جيهانى بوون‌دان دوزيوويه‌ته‌وه. وه ته‌نها ئه‌وه به‌سه بو پيروزيتى‌و بانگه‌واز كردن بو به‌دى هينانى، كه‌وا خواى گه‌وره ناوى خويى بردوه به دادپه‌روه‌رو به‌رى بوونى له سته‌م كارى وه فه‌رمانى داوه به پيغه‌مبه‌ره‌كه‌ى كه فه‌رمان ره‌وايه‌تى به كيشانه‌و دادپه‌روه‌رى بكات هه‌روه‌ها گوى دان به راستى‌و دادگه‌رى.

خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(فَلذلك فَأدْعُ واسْتقمْ كَما أُمرتَ وَلا تَتَّبعْ أهًواءَهُمْ وَقُل آمَنْتُ بِما أنزلَ اللهُ مِنْ كِتابْ وأُمِرْتُ لأعْدِلَ بَيْنكُمْ..). (الشورى/ 15)

واته:

جا له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌ى موحه‌ممه‌د بانگه‌واز بكه بو سه‌ر ئاينى ريك‌و راست‌و وه خوت راست بكه‌ره‌وه هه‌روه‌ك فه‌رمانت پى دراوه وه شوين ئاره‌زووه‌كانيان مه‌كه‌وه وه پييان بلى: من بروام هيناوه به‌وه‌ى خوا ناردويتىيه خواره‌وه له‌و په‌رتووكه‌دا. وه فه‌رمانم پى دراوه كه دادگه‌رى به كار بينم له نيوتان‌دا وه راستتان بكه‌مه‌وه.

وه خواى گه‌وره رووى ووت‌و ويژى خوى گيرايه‌وه له‌گه‌ل حه‌زره‌تى داود دا (س) وه فه‌رمووى:

(ياداودُ إنّا جَعلْناكَ خَليفةً في الأرضِ فاحًكُمْ بَيْنَ النّاسِ بِالحقِّ ولا تَتَّبع الهَوى).(ص/ 26)

واته: ئه‌ى داود، ئيمه تومان كرده جى نشينى خومان له‌سه‌ر رووى زه‌وى، جا فه‌رمان ره‌وايى به‌راستى بكه‌ له نيو خه‌لكى وه دواى ئاره‌زوو مه‌كه‌وه.

هه‌روه‌ها قورئانى پيروز ده‌ركه‌وتووترين ئامانجه‌كانى ئايينى كومه‌لايه‌تيمان بو ديارى ئه‌كات، له‌گه‌ل پيويستى ئاده‌ميزاد روون ده‌كاته‌وه به ئاين، وه گرنگ‌ترين هه‌نگاوه‌كانى ئيسلام روشن ده‌كاته‌وه له بنيات نانى كومه‌لگاو ريك خستنى‌و پاراستنى‌دا، وه چه‌شنى ئه‌مه‌ى خواره‌وه نه‌خشه‌مان بو ده‌كيشيت:

يه‌كه‌م: په‌روه‌رده كردن‌و ئاماده كردنى تاكه‌كه‌س:

ئيسلام ريبازى په‌روه‌رده كردن‌و ئاماده كردنى تاكه‌كه‌سى سه‌لامه‌تى گرتوته به‌ر بو ئه‌وه‌ى ئاده‌ميزادى تاك ئاماده بيت‌و له نيوان كومه‌لگادا گوزه‌ران بكات وه گوى بدات به ياساكانى ژيان‌و ره‌فتاره‌كانى.

وه خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(وأَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ ونَهى النَّفسَ عَنِ الهوى* فإن الجَنّةَ هيَ المأوى..). (النازعات/ 40ـ41)

واته: به‌لام هه‌ر كه‌سيك له خواو پله‌ى خوايه‌تى بترسيت‌و ده‌روونى خوى بپاريزيت له هه‌واو هه‌وه‌س‌و له‌و ئاره‌زووه نادروستانه قه‌ده‌غه‌ى بكات، ئه‌وا به‌هه‌شت جيگايه‌تى.

(قَدْ أفْلحَ مَنْ زَكّاها* وقَدْ خابَ مَنْ دَسّاها). (الشمس/9ـ10)

واته: به راستى سه‌ركه‌وتووه كه‌سيك پاك‌و خاوين بو ته‌وه‌ وه ئه‌و كه‌سه‌ش دوراوه كه خراپه پوشيوويه‌تى.

(ياأيُُّها الذينَ آمَنوا اتَّقوا الله حَقَّ تُقاتهِ ولا تَموتُنَّ إلاّ وأنتُمْ مُسْلِمون). (آل عمران/ 102)

واته: ئه‌‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى برواتان هيناوه له خوا بترسن به ترسيكى راسته‌قينه‌وه پيش ئه‌وه‌ى بمرن با به‌ موسولمانى بمرن.

دووه‌م: ريكخستنى كومه‌ل:

وه هه‌نگاوى دووه‌م كه ئيسلام له‌م بواره‌دا هه‌نگاوى بو ده‌نيت، چوونه له په‌روه‌رده كردنى تاكه‌كه‌سه‌وه بو ريكخستنى كومه‌لگا، وه گوى‌دان به په‌رژينى ياساو پاريزگارى كردنى له‌به‌ر چاوديرى ژيانى كومه‌لايه‌تى‌و پاراستنى شه‌ريعه‌ت. وه خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

( تلك حُدودُ اللهِ فلا تَعْتَدوها ومَنْ يَتَعدَّ حُدودُ اللهِ فأولئكَ هُمُ الظّالمون). (البقرة/ 229)

واته: ئه‌مانه‌ى روون كرانه‌وه سنورى خواى گه‌وره‌ن وه نابيت ده‌ست دريژى ئه‌م سنوره بكه‌ن وه هه‌ر كه‌سيك سنورى خوا بشكينيت له ريزى سته‌م كارانه، وه هه‌ر ئه‌وانيش سته‌م كارن.

(ومَنْ يَعْصِ اللهَ ورَسولَهُ ويَتّعدَّ حُدودَهُ يُدخِلْهُ ناراً خالِداً فيها ولَهُ عذابٌ مُهين). (النساء/ 14)

واته: هه‌ر كه‌سيك له خواو پيغه‌مبه‌رى خوا ياخى بيت‌ وه سنورى خوا بشكينيت ده‌خريته ناو ئاگريكه‌وه كه به‌ هه‌ميشه‌يى تياى‌دا ده‌بيت‌ وه سزايه‌كى سه‌ختيشى بو ئاماده ده‌كريت.

سيهه‌م: بنياتنانى ده‌وله‌ت:

به‌لام هه‌نگاوى سيهه‌م پاش بنيات نانى كومه‌لگا بنيات نانى ده‌وله‌ته‌ وه دامه‌زراندنى دادپه‌روه‌رى وه‌ك ريبازيكى پيروز له ژيان‌دا. جا له‌سه‌ر بنه‌ره‌تى ئه‌و ريره‌وه فه‌رمان ره‌وايه‌تى داده‌مه‌زريت. وه به هوى ئه‌وه‌وه پاريزگارى له مافه‌كان ده‌كريت وه پيويستى‌يه‌كانى سه‌ر شان جىبه‌جى ده‌كرين، هه‌روه‌ها رژيميش ده‌پاريزريت.

چواره‌م: پاريزگارى كردنى بنياتى كومه‌لگا:

وه دوا قوناغ له ته‌واو كردنى بنيات نانى كومه‌لگا گرنگى دانه به‌ چاكه كارى‌و به‌رگرى كردن له خراپه‌كارى‌و ويران كردنى كومه‌لگا پاش بنيات نانى‌و ريك خستنى. خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(إن أُريدُ إلاّ الاصلاحَ مااستطعت).

واته: خواى گه‌وره له‌سه‌ر زمانى حه‌زره‌تى شوعه‌يب ئه‌فه‌رمويت: تا بتوانم‌و له توانامدا بيت ئه‌وا هه‌ر چاكه‌ كارى ده‌كه‌م.

(ولا تفسدوا في الأرضِ بَعدَ إصلاحِها).

خراپه‌كارى مه‌كه‌ن له‌سه‌ر زه‌وى پاش چاك كردنى‌و بنيات نانى.

جا له‌و كاته‌ى كه نه‌خوشى لادان‌و هه‌لته‌كين به له‌شى كومه‌لگادا ديت‌و ده‌روات: وه ديارده‌ى سته‌م كارى‌و خراپه‌ كارى‌و ويران كارى به‌ده‌ر ده‌كه‌ويت، ئيسلام پيويستى ده‌خاته سه‌رشانى هه‌موو تاكيك له كومه‌لگا كه هه‌لسيت به ئه‌ركى چاك كردنى تاكه‌ كه‌س‌و كومه‌لايه‌تى‌و به‌رهه‌لستى كردنى خراپه‌ كارى‌و بن بر كردنى ره‌گ‌و ريشه‌ى خراپه‌و دوژمن كارى بو پاراستنى رويشتنى كومه‌ل به گويره‌ى هيلى ريك‌و راست وه چوونه ناو كاروانى راستى‌و دادپه‌روه‌رى. وه خواى گه‌وره فه‌رموويه‌تى:

(وَلْتُكُنْ مِنْكُمْ أُمةٌ يَدعونَ الى الخَيْرِ ويأمُرونَ بِالمعروفِ وينهَونَ عَنِ المنكَرِ وأُولئكَ هُمُ المُفْلِحون). (آل عمران/ 104)

واته: با نه‌ته‌وه‌يه‌كتان لى دروست بيت بانگه‌واز بكه‌ن بو چاكه‌و فه‌رمان بده‌ن به چاكه كردن وه به‌رگرى بكه‌ن له خراپه كردن، چونكه هه‌ر ئه‌وان سه‌ركه‌وتن به ده‌ست دينن وه هه‌ر ئه‌وان شايه‌نى سه‌ركه‌وتنن. وه به‌م هويه‌وه بنيات نانى كومه‌لگاو پاريزگارى له چا‌ك كارى‌و ساغ‌و سه‌لامه‌ت بوونى بوته كاريك له وانه‌يه به ته‌نها له‌لايه‌ن ئاينه‌وه به دىبينريت. له‌به‌ر ئه‌وه به هيچ جوريك كومه‌لگا تاتوانيت ده‌ست هه‌لبگريت له په‌يامى ئاين‌و ريبازه‌كانى باوه‌ر، وه پيش چاو خستنى ئه‌م شارستانيتىيه راسته دووپاتى تاقيى كردنه‌وه‌ى ئاده‌ميزادى كومه‌لايه‌تى ده‌كاته‌وه وه ئيش‌و ئازارى له‌و ريبازو رژيم‌و بيردوزانه‌ى لايان داوه له ريره‌وى ئاين‌و په‌يامه‌كه‌ى.